hobieuchanh.com

NAM CỰC TINH HUY

(Phần 2)

HỒI THỨ HAI MƯƠI

------------

Xương-Cấp gần người vui giảm bịnh

Kiên-Trinh dưới cội nhác trao lời.

Sầm-Bích thấy Xương-Cấp té xỉu lật-đật ôm đỡ dậy rồi đem để nằm trên bộ ván. Mấy người trong tiệc đều xúm xít đứng chung quanh mà hỏi thăm rồi kẻ chạy đi gắp than đem lên hơ, người thì chạy đi kiếm thuốc đem về đổ.

Xương-Cấp nằm bất tỉnh nhơn sự, Sầm-Bích lo sợ hết sức. Cách một hồi lâu Xương-Cấp tỉnh lại, nhưng mà đầu thì nóng hổi, còn chơn thì lạnh ngắt. Mấy ông kỳ-lão thấy vậy khuyên Sầm-Bích ở lại đặng chờ Xương-Cấp mạnh rồi sẽ đi.

Hà-Mai lật đật biểu em dọn một cái phòng ở chái trên cho sạch sẽ lót giường trải chiếu giăng mùng, rồi đem Xương-Cấp vào đó mà nghỉ. Sáng bữa sau, lại sai em bắt ngựa cỡi qua làng Thường-An, ở cách đó chừng vài dậm, rước ông lương-y Trần-Đàng qua chẩn mạch hốt thuốc.

Ông Trần-Đàng tuổi đã 60 mà sức hãy còn mạnh mẽ. Ông có danh trị bịnh giỏi, mà lại có tài coi tướng hay. Trưa ông qua tới, Sầm-Bích với Hà-Mai thuật sơ chứng bịnh của Xương-Cấp phát ra làm sao cho ông nghe rồi mời ông vào phòng chẩn mạch.

Xương-Cấp nằm nhắm mắt, đầu mình thì nóng, còn tay chơn thì lạnh hoài. Trần-Đàng chẩn mạch rất lâu, rồi ra ngoài nói với Sầm-Bích và Hà-Mai rằng: “Bịnh của tiểu quan nhơn đây tuy không có chi nặng lắm, song trị cho mạnh được thì không dễ gì. Bịnh nầy là tâm bịnh, tại đa sầu đa não, uất-khí tích-tụ, nên mới sanh bịnh. Bây giờ có trị thì phải để cho bịnh nhơn an-tịnh, mà nhứt là đừng làm điều chi cho bịnh nhơn lo rầu, rồi tôi hốt thuốc cho uống lần lần thì chắc sẽ mạnh được”.

Sầm-Bích nghe nói thì buồn hết sức, mới hỏi Trần-Đàng vậy chớ phải uống thuốc chừng bao lâu mới mạnh. Trần-Đàng nói nếu bịnh nhơn trong lòng an-ổn thì trong mười bữa hoặc nửa tháng sẽ mạnh được, còn như bịnh nhơn cứ sầu-não hoài thì uống thuốc phải lâu hơn nữa.

Trần-Đàng đưa thuốc đặng cho bịnh nhơn uống đỡ, và dặn sai người qua nhà lấy thêm thuốc nữa. Sầm-Bích đem thuốc và phòng cho Xương-Cấp uống, còn Trần-Đàng thì từ mà về, Hà-Mai đưa lương-y ra tới sân, và kêu Hà-Liễu đi theo lương-y mà lấy thêm thuốc.

Khi Trần-Đàng gần lên ngựa, ông day lại hỏi nhỏ Hà-Mai rằng:

- Bịnh nhơn đó là ai?

- Người là học trò đi du học đến ở đậu nhà tôi.

- Té ra người ấy chẳng bà con chi với ông hay sao?

- Không.

- Tôi coi tướng người ấy quí lắm, tuy bây giờ bị tai nạn song chừng năm bảy năm nữa vinh hiển không ai bì kịp. Vậy ông phải ráng mà hoạn dưỡng.

Trần-Đàng lên ngựa đi về. Hà-Mai trở vào nhà nhớ mấy lời của Trần-Đàng thì nửa mừng nửa lo; mừng là mừng Sầm-Bích còn ở trong làng bảo-hộ lương dân, và mừng mình có dịp nuôi dưỡng một người quí tướng dầu ngày sau mình không được nhờ chút thơm rơi thì bây giờ cũng có thế muôn một đền bồi ơn cứu nạn; còn lo là lo người yếu đuối mà mang lấy chứng bịnh hiểm nghèo, ví như lương-y cứu khỏi thì không nói chi, chớ nếu cứu không khỏi thì uổng mạng một người học-sanh có tài có đức lắm. Xương-Cấp uống thuốc coi bịnh càng ngày càng giảm, nhưng mà giảm thì giảm chớ có bữa bịnh phục-phát không chừng. Cách vài bữa, Trần-Đàng qua tuần mạch một lần. Ông dặn Sầm-Bích đừng nói việc gì làm cho người bịnh lo rầu, và để người bịnh nằm an-tịnh trong phòng không nên cho đi đâu hết.

Sầm-Bích buồn chí, vì không biết bàn việc riêng của mình với ai, nên từ sớm mai cho đến tối cứ bỏ đi đến mấy nhà trong làng mà chơi cho khuây-lảng. Còn vài mươi tên trai trong làng thấy Sầm-Bích rảnh rang mới năn-nỉ xin Sầm-Bích dạy võ nghệ. Sầm-Bích thấy người ta hậu đãi, mà nghĩ mình ở không luống xương chớ không ích gì, nên khuyên dân dọn một cái sân lớn trước nhà Lý-Nhân để luyện tập mấy người còn trai. Sớm mai thì thầy trò dắt nhau vào rừng săn thịt, buổi chiều và ban đêm thì về, bữa tập quyền, bữa tập roi, bữa tập búa, bữa tập siêu.

Hà-Mai với Hà-Liễu phải lo cày ruộng đấp bờ, lại thấy bịnh Xương-Cấp đã nhẹ lần lần nên cũng bớt lo mới giao cho Kiên-Trinh ở nhà coi sắc thuốc men, nấu cơm nước mà nuôi dưỡng Xương-Cấp.

Bữa đầu Kiên-Trinh sắc thuốc rồi trong lòng ái ngại nên biểu con ở tên là Lý-Hạnh bưng vào phòng cho Xương-Cấp uống. Cách một hồi lâu Kiên-Trinh lại sai nó trở vào phòng coi như Xương-Cấp uống thuốc rồi thì bưng tô đem ra mà rửa. Lý-Hạnh vào thấy tô đã nguội lạnh mà còn y nguyên, liền trở ra ngoài tỏ lại cho Kiên-Trinh hay. Kiên-Trinh hỏi khách thức hay là ngủ, thì Lý-Hạnh nói khách thức, song không hiểu tại sao mà không uống thuốc.

Kiên-Trinh ngồi suy nghĩ một hồi rồi biểu Lý-Hạnh vào bưng tô thuốc đem đi hâm lại cho nóng. Khi thuốc ấm ấm vừa nóng rồi, nàng mới đích thân bưng vào phòng, thấy Xương-Cấp nằm day mặt vào vách, nàng bèn kêu mà nói rằng: “Thưa quí khách, ráng chỗi dậy mà uống thuốc, tiện thiếp đã hâm lại vừa nóng rồi đây. Ông lương-y có nói thang thuốc nầy hay lắm, hễ quí khách uống rồi thì thấy bịnh bớt nhiều”.

Xương-Cấp day mặt ra thấy Kiên-Trinh đương bưng tô thuốc đứng dựa bên giường, mặt sáng rỡ mà có mấy sợi tóc phất phơ, chẳng khác nào như lằn mây áng gương nga, môi đỏ lòm mà miệng chúm chím cười, chẳng khác nào như hoa đào vừa mới nở, thì trong lòng khoan-khoái nên gượng chống tay ngồi dậy rồi bưng tô thuốc mà uống liền. Kiên-Trinh rót một chén nước trà rồi hai tay bưng cho Xương-Cấp tráng miệng. Xương-Cấp cũng tiếp chén nước uống thêm rồi nói nhỏ nhỏ rằng: “Tôi đến làm khách, rồi lại còn đau ốm làm thêm nhọc công tiểu-thơ nữa, tôi nghĩ thiệt tôi ái-ngại quá”.

Kiên-Trinh chúm chím cười và đáp rằng: “Xin quí khách đừng ngại chi hết. Quí khách ráng an nghỉ mà dưỡng bịnh, nếu quí khách mà mạnh được thì dầu cực cho mấy đi nữa tiện-thiếp cũng chẳng nài. Thôi quí khách nằm xuống mà nghỉ, đừng ngồi lâu và đừng nói nhiều mệt nhọc”. Xương-Cấp nằm xuống thì Kiên-Trinh bước ra liền.

Đến chiều Kiên-Trinh trở vào phòng hỏi rằng: “Quí khách uống thang thuốc hồi trưa đó, vậy mà nghe trong lòng có khỏe-khoắn hơn hôm qua hay chăng?”.

- Tôi khỏe nhiều lắm. Bịnh mười phần bây giờ đã bớt năm sáu phần.

- Nếu vậy thì lời ông lương-y nói thiệt, chớ không phải dối. Hôm quí khách mới đau, thiệt cũng lo sợ quá!

- Xin tiểu-thơ chớ lo nữa. Nếu uống thuốc được như vầy hoài thì chắc tôi mau mạnh lắm.

- Quí khách liệu thử coi chiều nay ăn cơm được hay chưa, hay là còn phải ăn cháo như hổm nay vậy nữa?

- Miệng tôi còn đắng quá nên sợ ăn cơm chưa được.

- Vậy thôi để tiện-thiếp đi nấu cháo cho quí khách dùng.

- Tôi chưa đói, vậy tiểu-thơ chẳng cần phải lo gấp.

- Không hại gì. Để tiện-thiếp đi nấu cháo cho sẵn rồi chừng nào quí khách đói thì tiện thiếp biểu con Lý-Hạnh nó bưng vào cho. Cháo nấu lâu chừng nào ăn dễ tiêu chừng ấy có can chi mà sợ.

Kiên-Trinh nói dứt lời liền xây mặt đi ra. Xương-Cấp muốn cầm ở lại đặng nói chuyên nữa, song không dám tỏ thiệt ý mình, nên bày chước nói rằng: “Xin tiểu-thơ làm ơn rót cho tôi một chén nước trà”. Kiên-Trinh liền trở lại rót nước trao cho Xương-Cấp, thấy Xương-Cấp khỏe khoắn nói chuyện như thường thì mừng thầm trong lòng nên đứng chúm chím cười. Chừng Xương-Cấp uống rồi mới chịu lui ra.

Từ đó về sau dầu Sầm-Bích, Hà-Mai và Hà-Liễu có ở nhà hay là đi khỏi cũng vậy, hễ đến bữa ăn thì Kiên-Trinh bổn thân bưng cơm hoặc cháo cho Xương-Cấp, mà chừng uống thuốc thì cũng Kiên-Trinh coi sóc, chớ cũng không để cho ai làm thế. Có bữa Kiên-Trinh cắc-cớ để cho Lý-Hạnh bưng cơm vào thì Xương-Cấp không chịu ăn, mà thuốc cũng không chịu uống. Kiên-Trinh thấy vậy, không cậy ai thế cho mình mà nuôi bịnh nữa.

Sầm-Bích tuy tài hay sức mạnh, song lòng dạ mắc đặt sệt sự trung quân ái chúa, trí ý mắc toan tính cuộc lập chánh trừ tà, nên mắt không thấy việc kỳ, bụng không nghi việc quấy. Còn Lữ-hà-Mai tuy là kính Sầm-Bích, trọng Xương-Cấp mặc dầu nhưng mà kính trọng khách cũng không quên thương yêu con, nên ông thấy con gần gũi Xương-Cấp thì ông không được vừa lòng; mà không vừa lòng thì buồn thầm chớ ông không tỏ ý ông ra, lại ông nhớ tới mấy lời của Trần-Đàng đoán tướng thì sự buồn thầm của ông đó lần lần cũng tiêu mất nữa.

Kiên-Trinh với Xương-Cấp mỗi ngày gặp mặt nhau ba bốn lần, lần nào Kiên-Trinh cũng hỏi thăm, lần nào Xương-Cấp cũng nói chuyện. Mà người hỏi thăm thì hỏi bịnh bớt nhiều bớt ít, còn người nói chuyện thì nói đều trước mắt bên tai mà thôi, chớ gái chẳng hề hỏi đến chuyện gia đình mà trai cũng chẳng hề tỏ lời hoa nguyệt. Bên thì giữ thói nghiêm nghị quân-tử, bên thì giữ nết trinh bạch thuyền-quyên, bởi vậy gần nhau đã mấy tháng trời mà gặp nhau không động dụng, nhìn nhau không thẹn mặt.

Tuy bề ngoài đối với nhau thì hẫn-hờ như người vô ý, nhưng bề trong hễ nhớ đến nhau thì ngơ-ngẩn như kẻ hữu tình. Xương-Cấp bịnh nằm ở trong, mà trông cho mau tới bữa cơm bữa thuốc đặng Kiên-Trinh bưng vào; còn Kiên-Trinh lo làm ở ngoài, mà cũng trông cho mau tới bữa cơm bữa thuốc đặng bưng vào cho Xương-Cấp. Gặp mặt nhau không nói việc chi lạ, mà có lẽ không nói nên mới trông mau gặp nhau. Thấy dạng nhau không lợi ích chi, mà có lẽ không lợi nên mới vui thầm lúc thấy.

Xương-Cấp ngọa bịnh hơn ba tháng mới mạnh, đi ra đi vào được. Sầm-Bích hết sức mừng, mà người trong nhà ngoài xóm ai cũng mừng rỡ. Tuy vậy mà lương-y Trần-Đàng còn dặn đừng cho bịnh-nhơn mệt-nhọc hoặc buồn rầu. Xương-Cấp hết bịnh rồi thì Kiên-Trinh hết bưng cơm bưng thuốc nữa, nên có đêm thầm tiếc sao không còn bịnh đặng có dịp mà thấy mặt nhau. Mà tiếc rồi lại bắt tức cười thầm chẳng hiểu vì sao lúc đau lại vui còn lúc mạnh thì buồn bực.

Cách trọn mười bữa Xương-Cấp chỉ nghe tiếng mà thôi, chớ không thấy mặt Kiên-Trinh. Một đêm rằm, hai mươi tên trai học võ với Sầm-Bích nhờ công thầy luyện tập đã biết nghề chút đỉnh rồi, nên chung nhau làm thịt một con heo mà đãi thầy tại nhà Lý-Nhân. Sầm-Bích dắt Hà-Mai với Hà-Liễu đi dự tiệc.

Xương-Cấp đau mới vừa mạnh sợ phong sương nên xin ở nhà. Mà nằm nhà không ai nói chuyện thì buồn, lại dòm ra trước sân thấy trăng thanh gió mát, xem cảnh động tình nằm không yên, nên rảo bước ra sân xem trăng hứng gió. Vì mấy tháng bị đau nằm hoài trong phòng, không được thong-thả, nay ra sân thấy cỏ cây tươi tắn, bóng thỏ làu làu, thì trong lòng khoăn-khoái, nên lần lần đi vòng theo chái nhà mà ra sau vườn.

Xương-Cấp thấy có một cây đào lớn nhành lá sum sê, dưới gốc cây lại có một khúc cây khô, tròn gần một ôm, bèn lại đó mà ngồi. Trên đầu bóng trăng lúc lu lúc tỏ, dưới chưn ngọn cỏ chỗ xanh chỗ vàng; bên tai dế gáy tiếng ngâm nga, trước mặt gió đưa nhành lúc-lắc. Cảnh thanh tịnh mà người ngồi cũng thanh tịnh, song cảnh thì vui mà người ngắm cảnh lại chẳng vui.

Ban đầu Xương-Cấp nghĩ thân phận, khi trước vào cung ra điện, nay sao ăn gởi nằm nhờ; khi trước ngồi kiệu gấm có thị-vệ theo hầu, nay sao dựa cây khô một mình, duy có cây cỏ gió trăng làm bạn. Nghĩ thân phận đã buồn rồi mà rồi lại còn nhớ đến cha thăng-hà không được báo hiếu, ngôi vua quyền chúa người ta thâu đoạt tuy giận mà cũng chưa đủ sầu, thảm là thảm thân chìm nổi giữa trần-ai, không biết mẹ ở đâu, không biết em còn mất.

Xương-Cấp nhớ tới cha mẹ và em thì dằn lòng không được, nên khoanh tay trên đầu gối rồi úp mặt vào mà khóc rấm-rít.

Đêm ấy Kiên-Trinh nằm trong phòng thấy trăng thanh gió mát cũng khoăn khoái trong lòng, nên nhẹ bước lén mở cửa sau mà ra vườn đặng nhìn trăng ngoạn cảnh. Nàng lần đi từ bước, gặp hoa thơm thì hửi, thấy trái chín thì rờ, khi đứng dưới cội ngó trăng, khi dựa gốc cây nghe dế. Nàng ngoạn cảnh mà trong dạ ngổn-ngang, tính ra vườn xem trăng cho vui, té ra xem trăng dạ chẳng vui mà lại thêm buồn, mà nếu hỏi nàng buồn về nỗi gì, thì nàng cũng khó mà nói ra cho được.

Kiên-Trinh đương ngơ-ngẩn, bỗng nghe có tiếng khóc nhỏ nhỏ trong vườn. Nàng thất kinh muốn chạy vào nhà, song nàng nghĩ lại vườn nầy tư bề rào kín, người ngoài không ai mà lọt vào đây. Nàng mới làm gan bước tới lóng nghe thử coi ai có việc chi vào đây mà khóc. Nàng đi được vài chục bước thì thấy dạng một người đương ngồi dưới cội đào. Lúc ấy mây áng trăng lu, nên xem không rõ là ai, nàng mới núp dưới một nhánh mận đặng rình xem và lóng nghe cho rõ.

Cách chẳng bao lâu mây tan trăng sáng, nàng xem kỹ lại thì là Xương-Cấp, trong lòng nàng hồi-hộp, nửa sợ nửa mừng, nửa thẹn nửa thương. Nàng thấy khách sầu não thì động lòng muốn bước lại mà khuyên giải, song nàng nghĩ canh khuya cảnh vắng, trai với gái không nên gặp nhau dưới gốc đào gốc mận, bởi vậy nàng lật đật trở bước tính lui vào nhà, ngặt vì sự động lòng của nàng nó nặng nề hơn sự thủ lễ, nàng bước một bước ruột đau mấy lần, bởi vậy nàng không đành bỏ mà đi, nên phải trở lại mà an-ủi người sầu thảm.

Kiên-Trinh bước nhẹ nhẹ, Xương-Cấp không hay cứ ngồi úp mặt mà khóc. Nàng lại đứng ngay trước mặt rồi cất tiếng hỏi rất dịu ngọt rằng: “Thưa quý khách, đêm đã khuya rồi mà bịnh chưa thiệt mạnh, quý khách ngồi đây sợ cảm phong sương chăng?”.

Xương-Cấp nghe tiếng giựt mình ngước mặt ngó lên thấy Kiên-Trinh thì nửa hổ thẹn nửa vui mừng, không biết lời chi mà đáp, chỉ lật đật đứng dậy mà giọt nước mắt hãy còn chảy ròng ròng hai bên gò má. Kiên-Trinh liếc thấy bộ bợ ngợ mà sắc buồn thảm thì lấy làm tội nghiệp nên hỏi nhỏ nhỏ rằng: “Tiện thiếp xem tướng quý khách hôm nay không được vui; chẳng biết quý khách ở trong nhà thiếp mấy tháng nay có điều chi không vừa ý, hay là quý khách có việc chi buồn riêng, xin tỏ lại cho thiếp rõ, kẻo để lòng thiếp ái-ngại quá”.

Xương-Cấp cúi mặt ngó xuống đất rồi thở ra mà đáp rằng: “Tôi nhờ lịnh-tôn ông yêu thương cho đùm-đậu mấy tháng nay, mà lại nhờ tiểu-thơ nuôi dưỡng nên mới hết bịnh, ơn của lịnh-tôn ông và nghĩa của tiểu-thơ nặng nề, tôi chưa trả được, tôi nào có dạ mà dám phiền trách điều chi. Thiệt hôm nay tôi chẳng được vui, mà tôi không vui ấy là vì tôi ra ngồi đây canh khuya cảnh tịnh, gió mát, trăng trong, làm cho tôi động lòng nhớ tới tiên-nhơn rồi tôi tủi phận lạc-lài mà buồn, chớ không phải buồn chi việc khác”.

Kiên-Trinh lặng thinh một hồi rồi nói rằng: “Người ở đời chẳng ai mà chẳng vương lấy nỗi sầu, tiện thiếp đây cũng vậy, tiện thiếp mồ côi mẹ từ hồi 7 tuổi, mỗi khi nằm đêm nhớ đến mẹ thì giọt lụy cũng dầm-dề. Trong đời ai thương mình cho bằng mẹ, ai lo cho mình cho bằng cha, nên mẹ mất rồi thì còn ai thương mình nữa, ví như cha mất luôn theo nữa thì còn ai lo cho mình”. Kiên-Trinh nói tới đó rồi động lòng nhớ tới mẹ nên cũng rưng rưng nước mắt. Xương-Cấp đã thương tâm về niềm riêng, mà còn nghe mấy lời hiếu nghĩa như vậy thì dằn không được, nên ngồi lại trên gốc cây mà khóc nữa.

Kiên-Trinh vẫn tưởng giải sầu giùm cho người, chẳng dè làm cho người càng sầu nhiều hơn nữa, nên ngơ-ngẩn đứng đó, không đành dứt mà đi, mà cũng chẳng biết làm thể nào cho người vui được.

Xương-Cấp khóc một hồi rồi nói với Kiên-Trinh rằng: “Chẳng biết tôi với tiểu-thơ có duyên nợ gì hay không, mà mấy tháng nay hễ tôi thấy mặt thì vui, còn vắng mặt thì buồn. Đêm nay tình-cờ hai ta gặp nhau đây, vừa tỏ ý nhau thì cả hai đều đau lòng về nghĩa cha tình mẹ, ấy là bạn đồng tâm, chẳng còn nghi ngại chi nữa.

Chung quanh đây chẳng có ai, chỉ có mặt nguyệt tròn, với cội đào lớn làm chứng cho đôi ta mà thôi. Vậy tôi xin hỏi tiểu-thơ một điều, là tôi xin nguyện kết tóc trăm năm với tiểu-thơ, chẳng biết tiểu-thơ có vui lòng mà nhận lời tôi chăng?”.

Kiên-Trinh nghe mấy lời mừng mà sợ, thẹn mà lo, nên đứng ngơ-ngẩn, tay níu lá đào, chưn khều ngọn cỏ, cúi mặt mà đáp rằng: “Duyên nợ trăm năm tại cha mẹ định, tiện thiếp đâu dám tự chủ”. Xương-Cấp liền đáp rằng: “Phận tôi tuy bần-sĩ, song đâu dám trái lễ nghi. Tôi hỏi tiểu-thơ ấy là muốn dọ ý tiểu-thơ trước mà thôi; nếu tiểu-thơ đoái tình thì tôi sẽ cậy mai nói với lịnh nghiêm-đường chớ tôi đâu lẽ đi ép liễu nài hoa, làm thói trên bộc trong dâu mà tiểu-thơ ngại”.

Kiên-Trinh liếc ngó Xương-Cấp thì lấy làm hổ thẹn song cũng vì chữ đồng-tâm nó xuôi cho nàng quyết đoán, nên nàng đáp rằng: “Phận thiếp là gái quê mùa dốt nát, còn quý khách là đứng chí sĩ trượng phu. Nếu quý khách chiếu cố phận hèn thì thiếp đâu dám phụ bạc”.

Xương-Cấp đã tương-tư Kiên-Trinh mấy tháng nay, nhưng vì sợ thất lễ nên không dám hé môi. Hôm nay vì thấy canh khuya cảnh vắng, lại thấy Kiên-Trinh đương thương tâm như mình, nên đánh liều ướm dọ thử lòng. Xương-Cấp trao lời mà không biết nàng có chịu lời hay không, nên đương đứng trông đợi, bỗng nghe nàng nói như vậy thì trong lòng vàng hớn hở, liền đưa tay lên chỉ mặt trăng mà nói rằng: “Lời ước hẹn của hai ta hôm nay xin mảnh nguyệt rạng trên đầu kia dưới cội đào lớn trước mặt nầy làm chứng. Ví dầu gian-nan cùng khổ cũng đừng quên, mà dầu ngàn tứ muôn chung cũng phải chờ”.

Hai người to nhỏ hẹn hò với nhau mới bao nhiêu lời, bỗng nghe chó nhà gần sủa vang rân, làm cho chung tình vỡ tan, rồi nàng thì bươn-bả chung vào cửa sau, còn chàng thì thung-dung đi vòng vào cửa trước.

Qua ngày sau Hà-Mai với Hà-Liễu dắt nhau đi thăm ruộng. Xương-Cấp thấy Sầm-Bích ngồi ngoài nhà trước có một mình, bèn bước ra to nhỏ mà kể hết nỗi lòng cho Sầm-Bích nghe, rồi cậy anh làm mai trao lời giùm với Hà-Mai. Sầm-Bích nghe nói biến sắc lắc đầu mà đáp rằng: “Cha chả! Điện-hạ tính như vậy thì trái lễ quá, tôi đâu dám can dự! Tuy nay Điện-hạ linh-đinh lánh nạn, nhưng mà Vương-hậu hãy còn tại cung. Nếu Điện-hạ muốn kết-tóc xe tơ nơi nào thì trước phải thưa cho Vương-hậu hay rồi sẽ tính, chớ sao Điện-hạ lại tự chủ như vậy? Lại còn một điều nầy nữa: Điện-hạ mất ngôi mất nước, lẽ thì Điện-hạ phải để lòng mà thâu phục xã-tắc, mở rộng giang-san, chớ sao Điện-hạ lại quên việc trung-hưng là việc lớn, mà đi nịch cái ái-tình là việc nhỏ như vậy?.

Xương-Cấp nghe mấy lời chánh đáng thì hổ thầm, nhưng vì tình của chàng đối với Kiên-Trinh đã lỡ nặng nề mấy tháng nay rồi, bây giờ không thể nào mà dứt cho được, nên chàng phải gượng mà nói với Sầm-Bích rằng: “Tướng-quân trách ta như vậy thì phải lắm, nhưng vì ta nghĩ mấy tháng nay ta đau ở đây nhờ có nàng Kiên-Trinh nuôi dưỡng ta lành bịnh, lại khuyên giải ta bớt buồn. Đã vậy mà nàng tuy con nhà lê-thứ song trí ý không phải như gái tầm thường, bởi vậy ta mới tính ước hẹn trăm năm với nàng, trước là đáp nghĩa dưỡng nuôi, sau nữa phỉ tình thương tưởng. Tướng-quân đừng ngại sự ta trộm lịnh Vương-mẫu và sự ta lo khôi phục giang-san; ta cậy tướng quân đây là cậy nói minh bạch với Lữ-ông đặng cho nàng Kiên-Trinh hứa hôn cùng ta mà thôi, chừng nào ta trở về triều lên ngôi cửu-ngũ rồi, ta thưa lại với Vương-mẫu rồi sẽ rước nàng mà dầy duyên cầm sắc, chớ không phải là ta cậy nói dặng cưới liền bây giờ mà tướng-quân sợ”.

Sầm-Bích ngồi suy nghĩ một hồi rồi ngó Xương-Cấp cười mà hỏi rằng: “Điện-hạ là nhành vàng lá ngọc, còn Kiên-Trinh là bần-nữ thường dân. Nay Điện-hạ thương nên Điện-hạ hứa hôn, mà biết ngày sau Điện-hạ được ngôi cao quyền cả rồi, Điện-hạ còn thương nữa hay không. Nếu trước hứa mà sau quên lời, thì càng tội nghiệp cho thân phận nàng, mà sợ e Điện-hạ cũng giảm đức nữa”.

Xương-Cấp trợn mắt đáp rằng: “Một lời ước hẹn dầu sanh tử cũng phải nhớ hoài. Sao tướng-quân lại khinh tình ta quá vậy?”.

Sầm-Bích thấy Xương-Cấp đã quyết định, mà nghĩ Kiên-Trinh cũng là gái lành, nên khi Hà-Mai đi thăm ruộng về, Sầm-Bích mới bày lời xin ông hứa Kiên-Trinh cho Xương-Cấp, hễ chừng nào lập được công danh rồi sẽ tương lục lễ mà nghinh hôn.

Hà-Mai kính trọng Sầm-Bích nên lúc đầu muốn gả con cho Sầm-Bích mà đền ơn, ngặt Kiên-Trinh không chịu nên ông không nỡ ép. Từ ngày Trần-Đàng khen Xương-Cấp quí tướng, thì ông lại để ý muốn gả con cho Xương-Cấp nữa; nhưng vì ông xét phận hèn lại trước định gả cho anh rồi, sau không lẽ tính gả cho em, nên ông muốn thì để bụng mà thôi, chớ không nói cho con hay. Nay thình lình Sầm-Bích lại xướng ra mà cầu hôn cho em, thì ông mừng rỡ hết sức nên ông hứa liền. Tuy vậy mà tối lại ông cũng còn hỏi dọ ý con; chừng ông thấy con thuận tình, chớ không phải kháng cự như trước nữa, thì ông chẳng xiết nỗi mừng. Xương-Cấp cởi cục ngọc đeo trong tay mà giao cho Hà-Mai xin đưa lại cho Kiên-Trinh mà giữ làm tin.

Dân trong làng Thường-Phú hay tin Kiên-Trinh đã hứa hôn cùng Xương-Cấp thì ai cũng vui lòng, mừng vì khách còn ở lại mà bảo hộ cho dân làng, nên kéo nhau đến Lữ-gia-trang mà cung hạ.

Cách ít ngày Sầm-Bích và Xương-Cấp bàn tính việc riêng với nhau, Sầm-Bích khuyên Xương-Cấp đi với mình qua Đằng-châu mà cầu Phạm-bạch-Hổ hưng binh vấn tội Tam-Ca. Chẳng hiểu Xương-Cấp quyến luyến Lữ-gia-trang hay là vì thiệt thương em nhớ mẹ mà nghe Sầm-Bích khuyên qua Đằng-châu thì ngồi buồn xo một hồi rồi nói rằng: “Ta lưu-lạc mấy tháng nay không biết Vương-mẫu ở đâu, không hay Vương-đệ còn hay mất. Ta nằm đêm hễ nhớ đến thì thổn thức không yên. Ta muốn cậy một người trong làng vào kinh dối rằng: mượn hỏi thăm Giang-hoài-Nhơn mà kỳ thiệt thì dọ tin tức Vương-mẫu và Vương-đệ. Còn sự qua Đằng-châu mà cầu cứu với Bạch-Hổ ta nghĩ có chỗ khó lắm; bởi vì không biết Bạch-Hổ có lòng yêu ta hay là đã qui-thuận với Tam-Ca rồi. Nếu đã phản tâm thì ta qua đó chắc chẳng khỏi người bắt mà giải ta về triều. Vậy ta tưởng tướng-quân nên tạm để ta ở lại đây, tướng-quân đi một mình qua Đằng-châu mà dọ ý Bạch-Hổ coi có chịu giúp ta hay không. Nếu Bạch-Hổ chịu thì tướng-quân trở về đây mà rước ta, nghĩ chẳng muộn gì. Chừng tướng-quân trở về thì người đi vào kinh dọ tin có lẽ cũng về tới. Ta biết chắc Vương-mẫu với Vương-đệ còn mất thể nào rồi thì ta mới yên lòng mà lo việc lớn được”.

Sầm-Bích nghe nói hữu ý nên thuận tùng. Hà-Liễu lãnh đi vào kinh mà dọ tin Giang-hoài-Nhơn. Trước khi ra đi Xương-Cấp dặn hỏi thăm luôn coi việc triều chánh bây giờ ra thể nào, Vương-hậu ở đâu và hai Hoàng-tử còn mất. Hà-Liễu ơ-hờ tưởng là Sầm-Bích và Xương-Cấp bà con chi với Hoài-Nhơn, chớ không dè chi hết.

Hà-Liễu đi rồi Sầm-Bích gởi Xương-Cấp ở lại với Hà-Mai nói rằng mình qua Đằng-châu thăm bà con ít ngày rồi trở về. Dân trong làng nghe Sầm-Bích đi thì buồn, song bây giờ bọn trai võ nghệ đã giỏi không sợ ăn cướp nữa, mà thấy Xương-Cấp ở lại chắc sao Sầm-Bích cũng trở về, nên không cầm cho lắm. Sầm-Bích lại dặn học trò ở nhà phải luyên tập, nhứt là phải bảo hộ giùm em mình, rồi mới cỡi ngựa ra đi.

HỒI THỨ HAI MƯƠI MỐT

------------

Cường khấu còn thương tình thủ túc,

Quan trường lại phụ nghĩa quân-thần.

Từ ngày Trần-cao-Phi đã mất 15 lượng bạc mà bắt không đặng Kiên-Trinh, thì ngày đêm tức giận ăn ngủ không được. Cách ít bữa sai người qua làng Thường-phú dọ Kiên-Trinh có về nhà hay không, và như có về nhà rồi thì hỏi thăm coi người nào cứu đem về nhà đó.

Người nhà đi dọ xong rồi trở về nói rằng: Kiên-Trinh bây giờ ở tại Lữ-gia-trang như thường, còn người cứu nàng ấy là Hồng-Dực, chẳng rõ là người ở đâu lại đó, đi du học với em tên là Hồng-Phi, anh thì võ nghệ cao cường, em thì văn chương tuyệt-diệu, hai anh em còn ở đậu tại nhà Lữ-ông.

Cao-Phi nghe rõ tình hình thì tính thầm trong trí rằng: “Không lẽ hai anh em họ Hồng ở đó hoài, vậy ta đợi chừng nào chúng nó đi rồi ta sẽ lo mưu mà bắt Kiên-Trinh nữa”. Nào dè cách ít ngày lại nghe Hồng-Phi có bịnh nên phải tạm ở đó mà uống thuốc. Cao-Phi mới nghĩ thầm rằng; “À tại thằng nhỏ đau, nên chưa đi. Vậy hễ nó mạnh rồi thì chắc nó đi, chớ ở đó mà làm gì”.

Cao-Phi đợi hơn ba tháng. Ngày nọ nghe Hồng-Phi mạnh rồi thì trong bụng mừng thầm, mà vừa mới nghe mạnh đó rồi kế nghe Lữ-hà-Mai đã hứa gả Kiên-Trinh cho Hồng-Phi. Trần-cao-Phi hay tin ấy cũng như sét nổ bên tai, quạu mặt vững mày nghiến răng mà nói rằng: “À, bây đoạt hôn của tao há! Bây đã tới số chết rồi”.

Sáng ngày sau Cao-Phi lấy 10 lượng bạc bỏ vào lưng, rồi cỡi ngựa lên Linh-sơn, tính mướn cường khấu xuống đánh làng Thường-phú, giết anh em họ Hồng, đốt nhà Lữ-hà-Mai và bắt Kiên-Trinh giao cho mình nữa.

Võ-Nhứt, ở Linh-sơn, chôn em rồi thì lo cất trại lại và lo chiêu tập lâu la thêm. Anh ta thám dọ biết Hồng-Dực là người giết em mình, hãy còn ở tại làng Thường-phú, có khi nằm đêm nhớ tới em thì tức giận, muốn dẫn lâu la xuống đánh mà báo thù, nhưng nghĩ vì rất đỗi là em mình mà còn cự không lại thay, mình đây võ nghệ không giỏi bằng em mình, thế thì mình làm sao mà thắng nó cho được, đã vậy mà mình ở trên sơn trại tụi nó lên đây không thuộc đường đất mà mình còn không làm gì nó được thay, huống chi mình xuống làng của nó thì thắng nó sao nỗi. Bởi Võ-Nhứt nghĩ như vậy nên thương em mà không dám báo thù.

Cao-Phi lên tới Linh-sơn gặp lâu-la bèn biểu dắt lên núi đặng ra mắt chủ-trại. Võ-Nhứt thấy mặt Cao-Phi thì nhớ tới lời em nói lúc gần chết, nên trong lòng không được vui. Cao-Phi bèn nói rằng: “Thưa chủ trại, tôi lên đây trước là thăm chủ-trại sau hỏi chủ-trại đã tính kế chi mà báo thù cho tiểu chủ-trại hay chưa. Mấy tháng nay tôi nghe Lữ-hà-Mai nó nói thách rằng: chủ-trại không dám xuống làng Thường-phú thì tôi giận quá, chịu không được. Trong châu nầy, ai lại không kiên oai chủ-trại, mà nó dám nói như vậy chớ! Ôi! Còn hai anh em họ Hồng chúng nó lại nói phách nhiều hơn nữa. Thằng anh là thằng lên đây giết tiểu chủ-trại đó, nó nói rằng: nếu chủ-trại xuống nó không thèm đánh, nó để thằng em nó bắt sống chủ-trại chơi cho biết danh.

Võ-Nhứt châu mày, ngừng Cao-Phi lại nói rằng: “Mi đừng nói nữa. Lần trước vì mi mà em ta chết, bây giờ mi còn muốn cho ta chết nữa phải hay không?”.

Cao-Phi đáp rằng: “Chủ-trại nói như vậy thì tội nghiệp cho tôi quá! Tôi thấy tiểu chủ-trại bị hại tôi nóng lòng nên lên đây mà hỏi thăm coi chủ-trại có tính mưu báo thù hay không, chớ phải báo thù mà lợi-ích gì cho tôi hay sao. Nói cùng mà nghe, ví như chủ trại đánh báo thù mà có bắt luôn được Kiên-Trinh giao cho tôi, thì tôi cũng đền ơn thêm cho chủ-trại, chớ phải tôi tính trừ 15 lượng bạc trước đó hay sao? Tôi nói thiệt, nếu chủ-trại muốn đòi thêm chừng 10 lượng nữa tôi cũng chịu, mà muốn đưa trước tôi cũng đưa cho”.

Võ-Nhứt lắc đầu nói rằng: “Ta không muốn nghe mi nói tới việc ấy nữa, bởi vì ta thấy mi là ta nhớ lời em ta, mà hễ ta nhớ lời em ta thì ta giận mi lắm”.

Cao-Phi thấy kế bất-thành, nhắm nói nữa cũng vô ích, nên từ giã mà xuống núi. Lâu la nghe hơi Cao-Phi nói khi nãy thì biết có đem tiền bạc theo lưng, nên xin phép chủ-trại đặng chạy theo mà giựt. Võ-Nhứt can rằng: “Không nên lấy bạc của nó nữa”.

Cao-Phi về nhà buồn bực, nằm lo ngồi tính, không biết mưu nào mà bắt cho được Kiên-Trinh. Cách vài ngày có quan Tri-châu tên Trầm-Khuê đi vãng dân, đến làng Thường-thạnh, thấy nhà Cao-Phi cao lớn hơn hết, bèn dạy quân ghé vào. Cao-Phi thấy quan đến nhà, chẳng biết có việc chi quan-hệ, nên lật đật thay áo bịch khăn rồi ra đón trước cửa mà nghinh-tiếp.

Trầm Tri-châu vào nhà dòm coi trong ngoài rồi mới hỏi thăm làng động-tịnh thể nào, mùa màng đắt hay thất. Cao-Phi vòng tay thưa rằng: “Bẩm thượng-quan, dân trong làng tôi thảy đều lo làm ăn, chẳng ai sanh tâm gian-giảo chi hết. Còn mùa màng năm nay tuy trúng, song trúng thì có đủ lúa ăn mà thôi, chớ không dư dả”.

Quan Tri-châu lại hỏi rằng: “Ta có được lịnh triều đình dạy phải bắt cho được Thái-tử Xương-Cấp với Tổng-binh Sầm-Bích là người có tội. Mi có thấy hai người đó trốn ở trong làng nầy hay không? Nếu có thì mi phải chỉ, chớ yên-ẩm thì cả làng đều bị tội”.

Cao-Phi nghe hỏi thì trong trí liền nghĩ rằng; triều đình kiếm bắt Thái-tử Xương-Cấp với Tổng-binh Sầm-Bích. Quan địa phương không biết mặt hai người ấy. Nếu mình chỉ hai anh em họ Hồng thì chắc quan bắt chúng nó liền, hễ quan bắt chúng nó rồi thì tự nhiên phải giải về kinh. Dầu về triều nhìn không phải mà tha chúng nó đi nữa, thì lúc chúng nó bị giam cầm, mình cũng có đủ ngày giờ mà đoạt Kiên-Trinh được. Nghĩ vậy rồi thưa với quan Tri-châu rằng; “Bẩm thượng-quan, làng tôi không có chứa ai lạ mặt hết, nếu ngày sau thượng-quan có bắt được làng tôi yên-ẩm tội nhơn thì thượng-quan chém hết cả làng chúng tôi cũng cam chịu”.

Cao-Phi nói dứt lời rồi lật đật chạy vào buồng lấy 10 lượng bạc của Võ-Nhứt chê hôm nọ, đem ra để trước mặt quan Tri-châu mà thưa rằng: “Bẩm thượng-quan, không mấy khi thượng-quan đến viếng làng tôi, vậy tôi xin dâng chút lễ mọn mà tạ ơn hạ-cố”.

Quan Tri-châu gặt đầu, dạy quân thâu 10 lượng bạc rồi nói với Cao-Phi rằng: “Mi là dân ở chốn thôn quê mà biết giữ lễ nghĩa như vậy, ta ban khen mi đa. Mà mi có biết trong mấy làng gần đây có ai ức-uất hay là đều chi bất bình hay không?”.

Cao-Phi rón rén thưa rằng: “Bẩm thượng-quan, phận tôi là con dân, còn thượng-quan là cha mẹ, nếu thượng-quan không hỏi thì thôi chớ thượng-quan hỏi thì có lẽ nào tôi dám dấu giếm. Bẩm thượng-quan, hồi nãy thượng-quan hỏi tôi vậy chớ có thấy Thái-tử Xương-Cấp với Tổng-binh Sầm-Bích trốn ở trong làng tôi hay không. Bẩm thượng-quan, thiệt trong làng tôi không có, nhưng mà tôi có một người bà con bên ngoại, tên là Lữ-hà-Mai, ở bên làng Thường-phú, mấy tháng nay có chứa Thái-tử Xương-Cấp với Tổng-binh Sầm-Bích ở trong nhà, lại biểu hai vị ấy cải tánh danh, Xương-Cấp thì kêu là Hồng-Phi, còn Sầm-Bích thì kêu là Hồng-Dực. Sầm-Bích võ nghệ cao cường đánh giết lâu-la trên Linh-sơn thảy đều kinh-tâm tán đởm. Vậy nếu thượng-quan muốn bắt thì xin phải cẩn-thận”.

Quan Tri-châu là người háo lợi háo danh, bởi vậy vừa nghe nói thì mừng rỡ hết sức, quyết bắt cho được Xương-Cấp mà nạp đặng có thăng-quyền tấn-tước, chớ không kể phải quấy chi hết. Cao-Phi thì muốn cậy thế của quan mà tán thành việc riêng của mình, nên dạy người nhà làm heo mà trọng đãi. Quan khách với chủ nhà coi tình thân mật với nhau lắm.

Quan Tri-châu ăn uống no say rồi mới từ mà đi, tính qua làng Thường-phú dọ coi tình hình thể nào rồi sẽ lập mưu mà bắt Xương-Cấp với Sầm-Bích. Cao-Phi lại cho Mã-Kỳ là gia dịch theo hộ-tống, miệng thì nói cho theo chỉ đường mà bụng thì tính cho theo thám-dọ, dặn riêng tên gia dịch ấy hễ thấy quan bắt hai anh em họ Hồng rồi thì phải lập tức chạy về báo tin.

Cao-Phi không thấy mặt Xương-Cấp lần nào, mà cũng không dè hai anh em họ Hồng ấy là Xương-Cấp với Sầm-Bích, nhưng vì có một nàng Kiên-Trinh mà anh ta bày kế rất độc-ác, làm cho anh ta phải mang cái tội phản-chúa là tội không thể dung được.

Kẻ tiểu-nhơn bày mưu sâu kế độc như vậy, mà Xương-Cấp không hay chi hết. Từ khi Hà-Liễu đi vào kinh và Sầm-Bích đi qua Đằng-châu rồi, thì Xương-Cấp ở nhà bình yên như thường, không có chút chi lo sợ, chỉ trông Hà-Liễu về cho mau đặng nghe tin coi mẹ cùng em dật lạt chốn nào mà thôi.

Một buổi sớm mai Xương-Cấp ra đứng trước cửa mà xem hoa đua nở, thình lình có một con chim én ở đâu không biết té nhào dựa bên chưn rồi nằm đó không bay. Xương-Cấp bắt cầm lên mà xem thì con chim đủ lông đủ cánh, không bị tên bị bịnh chi hết. Chàng lấy làm lạ, mới trở vào đưa cho Hà-Mai coi. Hà-Mai thất kinh nói rằng chim sa cá lỵ làm điềm bất tường, nên khuyên chàng phải thả.

Xương-Cấp nghe nói thì sợ nên vưng lời thả cho con chim én bay, nhưng trong bụng bồi-hồi hoài dường như sợ có tai-nạn vậy.

Mặt trời vừa xế bóng, Hà-Mai với Xương-Cấp đương nằm trong nhà bỗng nghe trước ngõ có người nói om-sòm, lật đật chạy ra xem thì thấy có một vị quan-lớn cỡi ngựa vào sân, sau lưng có năm sáu tên quân theo hầu, lại có mấy ông kỳ lão ở trong làng đi theo nữa. Hà-Mai chẳng biết quan đến nhà có việc chi, tuy sợ mà cũng phải chạy ra nghinh tiếp.

Quan Tri-châu Trầm-Khuê xuống ngựa rồi đi thẳng vào nhà. Xương-Cấp cũng ra bái kiến chớ không trốn tránh. Quan Tri-châu vẫn đã có nghe Cao-Phi tỏ trước sự Kiên-Trinh bị sơn-khấu bắt nhờ có anh em họ Hồng lên núi đánh chết trại-chủ cứu nàng đem về, nên vào nhà ngồi rồi thì ngài hỏi Hà-Mai rằng:

- Ta đi vãng các làng, đến đây mới nghe nói cách mấy tháng trước con gái của lão ông bị sơn-khấu bắt, may nhờ có Hồng tráng-sĩ lên Linh-sơn đánh chết chủ trại mà cứu đem về, thiệt có như vậy hay không?

- Bẩm thượng-quan, thiệt có như vậy.

- Sơn-khấu hành-hung đến thế mà sao lão ông không đi báo cho ta hay?

- Bẩm thượng-quan bọn sơn-khấu cường bạo lắm, tôi sợ gây thù gây oán thêm nữa, rồi chúng nó giết luôn tới tôi, nên tôi không dám đi báo cho thượng-quan hay.

- Nếu sơn-khấu cường bạo đến nỗi lão ông sợ oai không dám đi báo cho ta hay, mà Hồng tráng sĩ dám lên Linh-sơn đánh giết chúng nó, thế thì Hồng tráng-sĩ chắc là giỏi lắm. Người ấy bây giờ đi đâu, muốn gặp mặt đặng ban khen cái tài hùng-dõng của kẻ anh-kiệt.

- Hà-Mai không dè hai anh em họ Hồng là ai, mà cũng không rõ ý riêng của quan Tri-châu, nên sự thiệt ông nói thiệt rằng: “Bẩm thượng-quan, người cứu con tôi tên là Hồng-Dực, đã đi qua Đằng-châu mà tìm bà con mấy bữa rày rồi. Còn người em, tên là Hồng-Phi, nghĩa tế của tôi, còn ở tại nhà tôi; nếu thượng-quan cho phép thì tôi sẽ biểu nó ra bái kiến”.

Trầm-Khuê nghe Hồng-Dực võ nghệ cao cường, nên khi gần tới làng Thường-phú trong trí thầm lo, không biết mình bắt nó có chống cự hay không. Nay đến đây nghe nói Hồng-Dực đi khỏi, chỉ có một mình Hồng-Phi mà thôi, nghĩ bắt chắc là dễ lắm, nên hớn hở nói rằng: “Phải người trai chào ta hồi nãy đó hay không?”

- Bẩm thượng-quan, Hồng-Phi là nó đó.

- Nếu vậy thì mời ra đây cho ta xem. Anh cũng vậy mà em cũng vậy; rủi ta không gặp được anh, thì ta khen em cũng được mà.

Hà-Mai lật đật kêu Xương-Cấp ra bái kiến. Trầm-Khuê liếc thấy người diện mạo khôi ngô, da trắng, mặt tròn, mày tầm, mắt phụng, biết không phải là người tầm thường, muốn truyền lịnh cho quân bắt trói mà dắt về; song kẻ bợ quyền ỷ-thế thường hay nhác, thầm nghĩ rằng nếu trong triều rối loạn mà Thái-tử Xương-Cấp thoát khỏi chạy ra đến đây được thì chắc là người cũng có tài lắm, sợ mình có năm sáu tên quân bắt không được, mà để nó chạy khỏi thì uổng, phải tính dùng kế mà bắt mới xong. Trầm-Khuê nghĩ như vậy rồi nói rằng: “Ta chào Hồng Tráng-sĩ. Ta nghe nói lịnh tôn-huynh có tài dẹp yên đảng cường-khấu trên Linh-sơn thì ta ái-mộ, nên tính đến đây đặng mời hết hai anh em về phủ mà trọng đãi đặng tỏ lòng khen ngợi. Rủi lịnh tôn-huynh đi khỏi, vậy ta xin mời tráng-sĩ chịu phiền đi cùng ta lên phủ chơi một đôi ngày đặng ta phỉ lòng ước vọng”.

Xương-Cấp nhỏ nhẻ nói rằng: “Bẩm thượng-quan, anh em tôi là bần-sĩ du học, chẳng có tài lược gì; vì nhục huynh đến đây gặp việc bất bình nóng lòng nên liều thân mà cứu người tai nạn đó thôi. Thượng-quan có lòng hạ cố, thiệt bần sĩ đội ơn vô cùng. Nhưng xét vì phận hèn đâu dám đến cửa quan, vậy nên bần sĩ không dám làm nhọc lòng thượng-quan đến thế”.

Trầm-Khuê cứ theo ép Xương-Cấp phải đi với mình. Xương-Cấp từ chối hoài không chịu đi. Hà-Mai với mấy ông kỳ-lão thấy quan Tri-châu có thạnh tình, không muốn để cho người buồn bụng, nên áp khuyên Xương-Cấp hãy đi theo người. Xương-Cấp bất đắc-dĩ phải cỡi ngựa theo Trầm-Khuê mà lên phủ.

Khi về đến dinh, Trầm-Khuê hối quân dọn tiệc rượu mà đãi Xương-Cấp, lại dặn riêng quân phải chận mấy cửa, hễ nghe có lịnh thì áp vào mà bắt trói Xương-Cấp mà hạ ngục. Uống rượu được vài tuần Trầm-Khuê mới hỏi rằng:

- Tráng-sĩ quê quán ở châu nào?

- Bẩm thượng-quan, bần sĩ gốc ở Phong-châu.

- Phong-châu thì gần kinh đô. Vậy tráng-sĩ có nghe từ khi lịnh kim-thượng tức vị, Hoàng-tử Xương-Cấp với Xương-Văn dật lạt xứ nào hay không?

Trầm-Khuê miệng thì hỏi mà mắt thì liếc Xương-Cấp. Xương-Cấp nghe hỏi đến đó thì biến-sắc, song cũng gượng mà đáp rằng:

- Bẩm thượng-quan, bần sĩ tuy ở gần kinh mà đi du học đã lâu rồi nên không biết việc triều chánh được.

- Tráng-sĩ muốn dấu tôi, chớ lẽ nào tráng-sĩ lại không biết. Thái-tử Xương-Cấp là tráng-sĩ đây chớ ai.

Xương-Cấp cầm đũa đương gắp đồ ăn, bỗng nghe như vậy thì rụng rời tay chơn nên buông hai chiếc đũa rớt trong mâm. Trầm-Khuê chẳng còn nghi ngại chi nữa, liền hô lên một tiếng, quân núp mấy cửa áp vào bắt trói Xương-Cấp. Xương-Cấp thất kinh không đối nại chi được, chỉ khóc và kêu oan mà thôi.

Trầm-Khuê dạy đem Xương-Cấp giam vào ngục rồi sai 20 tên quân tức tốc xuống làng Thường-phú bắt hết cả nhà Hà-Mai mà giải về phủ.

Cha con Hà-Mai ở nhà đương ngồi trông Xương-Cấp, thình lình quân đến vây nhà bắt trói hết hai cha con mà dắt đi. Hà-Mai kinh hãi không biết mình có tội gì, nên than khóc nghe rất thảm thiết. Người trong làng thấy Xương-Cấp đi với quan Tri-châu mà không về, rồi lại có quân đến bắt Hà-Mai với Kiên-Trinh nữa, thì lo sợ hết sức. Mấy người học trò của Sầm-Bích nóng nảy không chịu được, nên hai người đi qua Đằng-châu kiếm Sầm-Bích mà báo tin, còn 5 người dắt nhau đi theo xa xa, tính lên phủ thám dọ coi việc lành dữ thể nào.

Quân dắt Hà-Mai với Kiên-Trinh về tới thì Trầm Tri-châu dạy giam riêng chớ không cho thấy mặt Xương-Cấp.

HỒI THỨ HAI MƯƠI HAI

------------

Gái thương chồng quan thả chẳng đành về,

Quân tham bạc người cầu mới dám hứa.

Tên gia dịch của Cao-Phi là Mã-Kỳ đi với Trầm Tri-châu qua làng Thường-phú, thấy quan Tri-châu mời Xương-Cấp về phủ, không hiểu có ý gì, nên nán ở lại mà dọ nghe tin cho chắc. Đến tối Mã-Kỳ thấy quân đến bắt Hà-Mai với Kiên-Trinh, thì biết chắc Trầm Tri-châu lập mưu mời Xương-Cấp đến phủ đặng bắt cho dễ, nên lật-đật trở về Thường-Thạnh mà báo tin cho chủ-gia hay.

Cao-Phi nghe quan Tri-châu bắt Xương-Cấp rồi thì mừng, chừng nghe nói Hồng-Dực đi khỏi nên chưa bắt được thì lo, đến chừng nghe nói hai cha con Kiên-Trinh cũng bị bắt nữa, thì chưng hửng, lắc đầu chắc lưỡi than rằng: “Ta lập mưu cáo gian cho quan bắt hai anh em họ Hồng là có ý muốn cho hai thằng đó bị giam-cầm, đặng ta thong thả mà đoạt nàng Kiên-Trinh. Nay quan Tri-châu lại bắt luôn nàng nữa, thì cơ mưu ta lập đó có ích gì cho ta đâu”.

Mã-Kỳ thấy chủ ngồi buồn xo, bèn kiếm lời mà nói rằng: “Thưa chủ gia, tôi coi ý Trầm Tri-châu chiếu-cố chủ-gia lắm. Tôi tưởng nếu chủ gia chịu khó đem lễ vật qua phủ mà cầu ngài tha Kiên-Trinh thì chắc ngài nhận lời liền. Vả cha nàng đã bị giam rồi; nếu quan thả nàng ra thì nàng bơ vơ một mình, lúc nàng đi về đường, chủ gia đón bắt dễ như chơi”.

Cao-Phi nghe nói mỉm cười, khen Mã-Kỳ có trí, rồi lại nói rằng: “Phải! Được lắm! Hôm qua ta có nói với quan Tri-châu rằng Lữ-hà-Mai bà con bên ngoại của ta. Vậy nếu ta lấy tình bà con mà xin quan Tri-châu tha nàng Kiên-Trinh thì chắc được. Nói cùng mà nghe, nếu như ngài có làm khó thì ta quăng ra thêm một vài chục lượng bạc nữa, tự nhiên được liền chớ có khó gì.

Cao-Phi thay áo đổi quần, sắm đủ lễ vật rồi dắt Mã-Kỳ đi theo mình mà qua phủ. Trương-Thị, là vợ Cao-Phi núp trong buồng nghe chồng toan mưu liệu kế mà bắt Kiên-Trinh nữa, thì trong lòng không vui, nên bước ra can rằng: “Thưa lang-quân, trong châu nầy chẳng thiếu chi con gái, chẳng phải có một nàng Kiên-Trinh mà thôi. Nếu nàng không khứng vào làm thê thiếp cho lang-quân thì lang-quân kiếm nơi khác. Thiếp xin lang-quân đừng có bày mưu cường bức quá như vậy không nên, bởi vì hễ mình hại người dầu người không hại lại mình cũng tổn đức”.

Cao-Phi châu mày nạt rằng: “Đàn-bà biết gì mà nói nào!”. Rồi lên ngựa đi với Mã-Kỳ.

Nàng Kiên-Trinh bị bắt giam vào ngục, không biết cha con nàng với chồng có tội chi, nên nàng lo sợ than khóc nghe rất thảm-thiết. Ngày trước nàng bị cường khấu bắt nhốt cũng như ngày nay vậy, nàng cũng than khóc nhưng mà nàng đã quyết định bề nào cũng phải chết, nên nàng khóc là khóc thương cha mà thôi chớ không phải sợ mà khóc. Hôm nay cha với chồng đồng bị bắt nhốt như nàng, không biết chồng ở đâu không biết cha tội gì, bởi vậy nàng khóc hôm nay chẳng những là khóc thương cha thương chồng mà thôi, lại còn lo sợ mà khóc nữa.

Qua bữa sau mấy ông kỳ-lão ở làng Thường-phú thấy Lữ-gia-trang chủ khách đồng bị bắt thì đau lòng xót dạ nên dắt nhau lên phủ rồi vào lạy Trầm Tri-châu mà kêu oan cho cha con họ Lữ và cho Hồng-Phi.

Trầm Tri-châu dạy quân dắt Hà-Mai với Kiên-Trinh lên thính đường biểu đứng riêng ra một bên, còn mấy ông kỳ-lão đứng một bên rồi hỏi rằng: “Mấy ông kỳ-lão có biết Lữ-hà-Mai có tội chi hay không?”. Ai nấy đều lẵng lặng cúi đầu mà nghe, song sợ quá nên mồ hôi nhỏ giọt, Trầm Tri-châu cười rồi nói tiếp rằng: “Tội của Lữ-hà-Mai nặng lắm. Số là có chiếu của Hoàng-thượng truyền cho chư trấn phải tìm mà bắt Thái-tử Xương-Cấp với Tổng-binh Sầm-Bích là người phản triều đình. Ai yêm-ẩn trong nhà thì toàn gia bị tru lục. Lịnh nghiêm như vậy, mà Lữ-hà-Mai không sợ, nên chứa Thái-tử Xương-Cấp với Sầm-Bích trong nhà mấy tháng nay. Nay ta bắt được rõ ràng, vậy thì tội chết đã đáng rồi, còn kêu oan nỗi gì”.

Hà-Mai đứng sảng sốt, mặt xanh như chàm. Mấy ông kỳ-lão cũng đứng ngẩn ngơ không nói chi được. Kiên-Trinh bước tới trước án quì và khóc mà thưa rằng: “Bẩm thượng-quan, thiệt là oan cho cha con tôi lắm. Mấy tháng nay có hai anh em họ Hồng, anh tên là Hồng-Dực, em tên là Hồng-Phi, ở trong nhà cha con tôi mà thôi, chớ có Thái-tử và Tổng-binh nào đâu”.

Trầm Tri-châu cười mà đáp rằng: “Đến nước nầy mà nàng còn tính dối nữa hay sao? Hồng-Dực đó là Sầm-Bích còn Hồng-Phi đó là Xương-Cấp, ta đã biết rồi nàng còn dấu chi nữa”.

Kiên-Trinh lạy rồi thưa nữa rằng:

- Bẩm thượng-quan, Hồng-Phi là người học trò đi du học, chớ không phải Xương-Cấp. Xin thượng-quan xét lại, kẻo oan cho cha con tôi và oan cho người vô tội nữa. Tôi biết chắc Hồng-Phi đó không phải là Xương-Cấp.

- Sao nàng dám chắc như vậy.

- Bẩm thượng-quan, nếu người ấy là Thái-tử Xương-Cấp thì có lẽ nào lại hạ mình mà hứa hôn với tôi là một đứa con gái dốt nát quê mùa như vầy đâu.

Trầm Tri-châu nghe nói mấy lời thì ngồi lặng thinh mà suy nghĩ. Mấy ông kỳ-lão thấy vậy mới áp lại mà kêu oan giùm.

Trầm Tri-châu bán tín bán nghi nên dạy mấy ông kỳ-lão về, để cho mình thẩm-án. Người biểu quân đem giam cha con Hà-Mai lại rồi mới dạy dắt Xương-Cấp ra mà tra vấn. Xương-Cấp khóc lóc kêu oan hoài, nói rằng mình là Hồng-Phi, gốc ở Phong-châu, cha mẹ khuất sớm, nên anh em dắt nhau đi du học, chớ không phải là Thái-tử.

Quan Tri-châu khi mới bắt Xương-Cấp thì trong lòng tin chắc là Thái-tử mà nghe Kiên-Trinh nói như vậy, rồi Xương-Cấp, Hà-Mai và mấy ông Kỳ-lão đều nói không phải, thì trong lòng sanh nghi, nên lo lắng vô cùng. Người lo đây chẳng phải vì sợ oan-ức cho người ngay mà lo; người lo là vì sợ giải về kinh nếu nhìn không phải Xương-Cấp thì chắc người chẳng khỏi bị triều-đình quở phạt. Người muốn dạy quân đem Xương-Cấp ra ngoài rồi lấy trượng đánh đòn mà tra khảo. Song người lại nghĩ tuy Xương-Cấp phạm tội với triều đình, nhưng mà người là kim-chi ngọc-diệp, cháu ruột của Tân-vương. Ví như người nầy thiệt không phải là Thái-tử thì đánh chết cũng không hại gì. Còn như thiệt là Thái-tử, mà chừng giải về triều, Tân-vương xá tội, thì mình khó mà ngồi yên nơi châu nầy được.

Trầm-Khuê chẳng có tài lược gì, năm trước nhờ hối lộ với các quan trong triều mới được thăng chức Tri-châu, nên cứ lo giữ gìn chức phận. Người còn đương dụ dự, không biết phải kết án lẽ nào, đặng hễ trúng thì thăng chức, mà dầu có trật cũng khỏi quở phạt. Bỗng có quân vào báo rằng có Tần-cao-Phi là đại-phú gia ở Thường-Thạnh xin vào ra mắt. Trầm Tri-châu sực nhớ Cao-Phi là người nghinh tiếp mình trúng lễ nghĩa hôm nọ, nên hối quân cho vào.

Cao-Phi bước vào, lại có Mã-Kỳ bưng lễ vật theo sau. Quan Tri-châu thấy lễ vật nhiều, thì trong lòng lấy làm vui vẻ, nên cho phép Cao-Phi ngồi rồi nói rằng: “Hôm nọ mi thông tin cho ta qua Lữ-gia-trang, thiệt quả ta bắt được Hồng-Phi rồi, còn Hồng-Dực đi khỏi ta đã cho quân thám dọ hễ nó về tới thì ta bắt nó nữa. Vả theo lịnh truyền hễ nhà nào yêm-ẩn Thái-tử với Sầm-Bích thì toàn gia bị tru lục, vậy ta cũng bắt luôn hai cha con Lữ-hà-Mai rồi. Tuy phạm nhơn đã bắt được, song ta còn nghi quá, không biết Hồng-Phi đó có phải là Thái-tử Xương-Cấp hay chăng nên ta dụ-dự chưa dám giải về kinh”.

Cao-Phi liền đứng dậy thưa rằng: “Bẩm thượng-quan, ở đời có ai mà chịu cha ăn cướp bao giờ. Tôi biết chắc người đó là Thái-tử, song vì sợ tội nên cãi họ như vậy đặng trốn cho dễ”.

Trầm Tri-châu ngồi suy nghĩ một hồi rồi hỏi rằng:

- Sao mi dám chắc?

- Bẩm thượng-quan, tôi bà con với Lữ-hà-Mai, việc trong nhà tự nhiên tôi biết chớ.

- Nếu Hồng-Phi thiệt là Thái-tử thì có lẽ nào người lại chịu hứa hôn với một nàng nghèo khổ quê mùa như vậy?

- Bẩm thượng-quan, việc đó cũng là dối trá nữa. Lữ-hà-Mai chứa Thái-tử trong nhà sợ có tội nên bày chuyện gả con đặng che mắt người trong làng trong xóm. Mà gả là hứa tiếng cầm chừng đó mà thôi, chớ có phải gả thiệt đâu.

- Ta thấy nàng nó đồng khóc kêu oan cho chồng quá, mà sao mi lại nói như vậy?

- Bẩm thượng-quan, con em tôi nó sợ ông già nó liên-lụy nên nó khóc dối mà kêu oan, chớ không phải nó có tình gì với Thái-tử đâu. Xin thượng-quan tra lại.

- Lời mi nói rất có lý. Vậy thì ta phải kết án mà giải về kinh cho mau, bởi vì có lịnh dạy hễ bắt được là phải giải liền.

- Bẩm thượng-quan, thượng-quan phân như vậy htì phải lắm, chớ nếu thượng-quan thả rồi sau triều-đình hay được dễ gì hay sao.

- Ta lo là lo nếu về triều nhìn không phải Thái-tử thì ta có tội chớ.

- Bẩm thượng-quan, nếu không phải thì thôi, chớ thượng-quan có tội gì. Thượng-quan không biết mặt Thái-tử, làm sao mà thượng-quan nhìn được.

- Mi nói phải lắm.

- Bẩm thượng-quan, hôm nọ thượng-quan đi vãng dân, đến làng tôi thượng-quan hạ cố nên ghé tệ-xá, sự ấy làm cho tôi vinh-diệu vô cùng. Tôi cảm đội ơn thượng-quan không biết lấy chi đền đáp cho vừa, nên hôm nay đến đây trước dâng chút lễ mọn, mà tỏ lòng thành kỉnh của tôi, sau dọ coi thượng-quan có bắt được Thái-tử hay không. Chẳng dè đến đây tôi mới hay thượng-quan đã bắt được Thái-tử rồi, mà còn lại bắt luôn người cậu và con em tôi nữa. Bẩm thượng-quan, đã biết người phạm tội với triều-đình thì không thể dung được. Nhưng mà thượng-quan xét lại mà thương giùm con dân. Cậu tôi không có con trai, chỉ có một chút con gái đó mà thôi, nếu thượng-quan không thương giải hết cha con về kinh, thì tôi sợ e hai cha con đồng bị chết chém, rồi bên ngoại tôi tuyệt-tộc, tội nghiệp quá. Vậy xin thượng-quan che chở, làm phước tha cho con em tôi cho nó trở về nhà, đặng như cậu tôi có phải tử hình thì còn có người cúng quảy.

Cao-Phi nói tới đó, rồi làm bộ động lòng ứa nước mắt. Trầm Tri-châu suy nghĩ thầm rằng mình bắt được Thái-tử là nhờ thằng nầy tọc mạch; mà nó lại dưng lễ vật trọng quá, nay nó xin có một chút đó, không lẽ mình hẹp lượng không cho. Mà dầu mình cho cũng chẳng hại gì, mình giải Thái-tử với Hà-Mai là chủ chứa, mình đừng nói tới Kiên-Trinh thì triều-đình đâu biết được.

Quan Tri-châu nghĩ như vậy rồi nói với Cao-Phi rằng: “Mi là dân mà biết lễ nghĩa không lẽ ta hẹp lượng với mi. Vậy thì mi về đi, để ta xét lại rồi ta tha Kiên-Trinh, không sao đâu mà sợ”.

Cao-Phi nghe nói mấy lời thì hết sức mừng rỡ nên lạy quan Tri-châu rồi lui ra. Cao-Phi dắt Mã-Kỳ ra kiếm quán ở đậu, tính đợi quan Tri-châu tha Kiên-Trinh về thì nom theo mà bắt. Khi bước vào quán thấy có 4 người trai-tráng, độ chừng 25 hoặc 27 tuổi, đương nằm tại một bộ ván mà ngủ. Mã-Kỳ giao ngựa cho chủ quán rồi hối dọn cơm cho chủ ăn.

Lúc Cao-Phi đương ngồi ăn cơm bỗng thấy có một người trai nữa, trạc chừng 22 tuổi, da trắng, miệng dài, trán cao, mày rậm, hình vóc ốm yếu, mà bộ tướng lẹ-làng, ở ngoài bước vô đi thẳng lại bộ ván kêu 4 người đương ngủ ấy thức dậy nói nhỏ nhỏ nghe không được, rồi dắt nhau đi hết. Cao-Phi hỏi chủ quán mấy người ấy là ai, thì chủ quán nói rằng mấy người ấy là hành-khách tới ở đậu đã hai ngày rày, song không rõ người gốc ở xứ nào.

Cao-Phi tưởng là dân làng đi kiếm chỗ làm ăn, nên không để ý đến, cứ biểu Mã-Kỳ ăn cơm rồi đi chơi dọ coi hễ quan thả Kiên-Trinh thì về thông báo tin cho anh ta hay.

Tối bữa đó 5 người hành-khách về quán ăn cơm rồi ngủ như thường, không nói chuyện chi với Cao-Phi mà Cao-Phi thấy họ y phục lôi thôi nên cũng không thèm làm quen.

Chiều bữa sau khi quan Tri-châu dạy quân dắt một mình Kiên-Trinh lên thính đường rồi nói rằng:

“Chiếu theo công-pháp lẽ thì ta phải giải cha con nàng về kinh đặng thọ hình. Nhưng vì có anh của nàng ai-cầu, nên ta tha nàng. Vậy nàng hãy về mà coi nhà cửa. Từ rày về sau lấy chồng lo làm ăn, nếu còn làm quấy như vậy nữa thì ta không dung được.”

Quan Tri-châu tưởng tha nàng thì nàng vui mừng lạy tạ ơn, nào dè nàng chưng hửng không biết anh nào lại nghe dạy về lấy chồng lo làm ăn, nàng càng đau đớn trong lòng, nên nàng quỳ xuống khóc mà xin tha luôn cha với chồng, chớ nàng không chịu về một mình. Quan Tri-châu thấy vậy cũng động lòng, không nỡ nạt nộ, nên kiếm lời dịu ngọt mà khuyên nàng về.

Kiên-Trinh cứ kêu oan cho chồng hoài không chịu đi. Quan Tri-châu nổi giận, mới dạy quân đem giam vào ngục lại.

Sáng bửa sau Cao-Phi đợi hoài mà không thấy thả Kiên-Trinh, nên liều mạng trở vào phủ mà khẩn-cầu nữa. Quan Tri-châu nói rằng Kiên-Trinh cứ nài chết sống cũng theo chồng với cha mà thôi, chớ không chịu về một mình, nên người tính phải giải hết về kinh. Cao-Phi năn nỉ xin đuổi nàng ra khỏi dinh, không cho lân-la vào phủ nữa thì tự nhiên nàng phải về. Quan Tri-châu cười mà nói rằng: “Mi xin điều ấy ta không thể cho được. Nàng đã quyết thọ tội mà ta tha sao được? Ví như ta tha mà nàng không chịu về nhà, cứ đi theo cha vào kinh mà khóc, triều-đình hay được sự ta yêm-ẩn thì dễ gì cho ta hay sao?”.

Thôi, nàng muốn chết thì để cho nàng chết mi đừng xin nữa uổng công. Ta đã kết án xong rồi hết, để sáng mai ta sẽ cho một tên đội-trưởng giải hết về kinh cho triều-đình nghị tội”.

Cao-Phi thấy kế mình đã bất thành, mà nghĩ nói thêm nữa cũng vô ích, nên lạy tạ lui về quán mà bàn tính với Mã-Kỳ. Vả Mã-Kỳ là một tay lanh-lợi bặt-thiệp, vừa nghe nói như vậy liền thưa rằng: “Xin chủ gia chớ lo, bề nào mình cũng bắt nàng được. Hổm nay tôi đi chơi tôi có làm quen với quân lính nhiều người”.

“Vậy để tôi hỏi dọ coi ông đội-trưởng nào lãnh đi giải tội nhơn về kinh thì tôi mời ổng đến đây rồì chủ gia xuất bạc hối-lộ trước với ổng, đặng lúc ổng đi dọc đường ổng thả nàng Kiên-Trinh cho mình bắt, tôi nghĩ có kế ấy thì hay hơn hết”.

Cao-Phi gặt đầu khen phải, rồi đưa tiền cho Mã-Kỳ và biểu đi kiếm quân lính đãi ăn uống đặng hỏi dọ mà thi hành kế ấy.

Ngày ấy bốn người hành khách ở chung một quán với Cao-Phi bỏ đi hết chỉ còn có một người nhỏ, da trắng, miệng dài, cáo bịnh nằm trên ván trùm chiếu rên hì-hì.

Đến tối trong quán đã đốt đèn, ngoài sân trời mưa rỉ-rả. Cao-Phi ngồi dựa ghế giữa, mắt ngó ra sân mà trông Mã-Kỳ. Cách chẳng bao lâu, Mã-Kỳ đi về quán sau lưng lại có một người đi theo. Cao-Phi trong lòng mừng thầm bèn đứng dậy. Mã-Kỳ bước vào thưa rằng: “Thưa chủ-gia, tôi có mời ông đội-trưởng đến đây”.

Cao-Phi chấp tay thi lễ, nhìn lại thì ông đội nầy tên là Trịnh-Bưu, hôm nọ đã có theo quan Tri-châu mà đến nhà mình một lần, nên nói rằng: “Tôi kính chào ông. Hôm nọ ông đi với quan Tri-châu đến làng Thường-Thạnh, ông ghé nhà tôi, mà vì tôi mắc sợ sệt nên tiếp không đủ lễ. Nay tôi có việc đến đây muốn vào bái kiến ông, nhưng vì ông ở trong phủ, lính gác nghiêm-nhặt, tôi không dám vào, nên mời ông đến đây đãi ông một ít ly rượu cho phỉ tình ước vọng, xin ông thứ tội”.

Trịnh-Bưu là người ưa uống rượu, nên nghe nói như vậy thì cười mà đáp rằng: “Phú-ông có lòng tốt mời ta, lẽ nào ta lại từ hay sao. Quan Tri-châu thường cấm không cho ta uống rượu, nên ta ở trong phủ buồn quá. Khuya nầy ta sẽ lãnh giải tội nhơn vào kinh, may phú-ông mời ta sớm đa, chớ nếu để mai sẽ mời thì chắc không có ta ở nhà”.

Cao-Phi mời ngồi rồi biểu Mã-Kỳ thúc chủ quán dọn rượu thịt bưng lên cho mau.

Trịnh-Bưu uống được vài chén thì hứng chí, nên nói chuyện om sòm, Mã-Kỳ cầm bầu rượu đứng một bên hễ thấy chén lưng thì rót thêm. Người hành khách đau nằm bên ván yêm-lìm không cục cựa; còn chủ quán thì mắc lui-cui ở dưới bếp nấu ăn. Cao-Phi thấy Trịnh-Bưu vui vẻ bèn dỡ chuyện ra mà nói rằng:

- Hồi nãy ông nói khuya nầy ông mắc đi giải tội-nhơn vào kinh. Vậy chớ có phải ông đi giải Thái-tử với hai cha con ông lão Hà-Mai hay không?.

- Ta đi giải bọn ở làng Thường-phú, ông chỉ đi bắt hôm trước đó đa.

- Ông lãnh đi một mình hay là có quân lính theo đông.

- Quan Tri-châu dạy ta phải dắt theo vài chục tên quân, nhưng mà ta nghĩ đi giải Thái-tử sức yếu trói gà không chặt, với một ông già và một đứa con gái, cần gì phải dẫn quân nhiều, nên ta tính dắt chừng 5 đứa đi theo mà thôi.

- Ông không sợ đi dọc đường họ đánh, họ giựt tội-nhơn hay sao?

Trịnh-Bưu trợn mắt vinh râu, ngó ngay Cao-Phi mà đáp rằng: “Cha chả! Thằng nào dám cả gan đến thế? Ta sợ là sợ bọn cường khấu ở Linh-sơn mà nghe nói thằng Võ-Nhị đã chết rồi còn thằng Võ-Nhứt nhúc-nhác không dám hoành-hành như trước nữa, thế thì còn bọn nào dữ nữa mà sợ”.

Cao-Phi cười mà nói rằng:

- Tôi nói đó là nói chơi mà thôi chớ tôi vẫn đã nghe danh ông anh-hùng đệ nhứt, có ai mà dám vô lễ với ông đến thế.

- Ừ, không thằng nào dám đâu.

Cao-Phi biểu Mã-Kỳ lấy thêm rượu rót mời Trịnh-Bưu uống nữa. Anh ta ngồi suy nghĩ một hồi rồi nói rằng:

- Thưa ông tôi có một việc muốn cậy ông song chưa biết ông có sẵn lòng giùm giúp hay không nên tôi không dám nói.

- Ta với ông khi chưa biết nhau thì chẳng nói làm gì, chớ hễ biết nhau thì là anh em. Ông muốn cậy việc chi cứ nói ra ngay, có can hệ chi mà phải áy-náy.

- Thưa ông, tôi chẳng dấu ông làm chi, số là tôi với nàng Lữ-kiên-Trinh vẫn đà có duyên nợ trước.

- Nàng Kiên-Trinh nào? Người vợ Thái-tử đó phải hôn?

- Thưa phải.

- Húy! Té ra Thái-tử đó giựt vợ của ông hay sao?

- Thưa, tuy không giựt mà cũng như giựt.

- Hứ! Chuyện làm sao đâu ông kể cho ta nghe hết coi.

- Số là năm ngoái tôi đi nói nàng Kiên-Trinh, cha nàng đã hứa gả mà nàng cũng đã ưng thuận tôi rồi. Tôi vừa sắm sửa lễ vật đặng đi cưới, rủi nàng có bịnh, rồi bịnh vừa hết, kế bị cường-khấu bắt. Chẳng biết hai anh em họ Hồng ở đâu đến giải cứu nàng rồi lão Hà-Mai cảm ân nên quên lời hứa với tôi đi, đem nàng mà gả cho Hồng-Phi. Tôi thấy người bội nghĩa tôi giận nên tôi mạch cho quan bắt bỏ ghét chơi.

- Té ra hồng-Phi đó không phải là Thái-tử Xương-Cấp hay sao? Cha chả! Ông báo đời làm cho quan đã thất công mà ta đi giải cũng vô ích nữa. Vậy mà ta tưởng người ấy thiệt là Thái-tử nên ta lãnh đi giải đặng may triều-đình xét công đặng thăng chức cho ta chớ!

- Thưa ông, tôi không biết Thái-tử thì làm sao mà tôi dám chắc Hồng-Phi đó phải hay là không phải Thái-tử.

- Nếu ông không biết chắc thì sao ông dám bẩm với quan Tri-châu. Ta sợ nếu mà không phải Thái-tử đây, thì quan Tri-châu bị quở, rồi ông cũng khó mà yên thân được.

- Thưa ông, việc ấy tôi đã có tỏ với quan Tri-châu rồi, vậy xin ông đừng lo. Mà việc đó không phải là việc tôi tính cậy ông.

- Vậy chớ ông cậy việc chi.

- Tôi muốn cậy ông đi giải tội, khi ra khỏi phủ rồi ông giao nàng Kiên-Trinh lại cho tôi; nếu được vậy thì tôi đền ơn ông 5 lượng bạc.

Cao-Phi và nói và thò tay vào lưng móc ra năm lượng bạc mà để trên ghế. Trịnh-Bưu ngồi ngó năm lượng bạc, miệng chúm-chím cười rồi lắc đầu đáp rằng:

- Ông cậy việc đó khó quá, ta không thể giúp được.

- Có chi đâu mà khó?

- Nếu ta giao nàng Kiên-Trinh cho ông, khi đến kinh ta lấy ai mà nạp thế cho được.

- Có chi đâu! Ông cứ nạp Thái-tử và Hà-Mai, như triều-đình có hỏi Kiên-Trinh thì ông nói quan Tri-châu giao cho ông có hai người đó mà thôi, chớ không có Kiên-Trinh nào hết, tự nhiên êm ru.

- Húy! Ông nói nghe dễ như chơi! Triều-đình hỏi lại quan Tri-châu rồi ta chết chém chớ êm!

- Thôi thì ông nói nàng ấy đi dọc đàng thừa lúc ban đêm trốn mất, được hôn?

- Không được. Ta lãnh đi giải mà để hơ-hỏng cho tội nhơn trốn, thì dễ gì?

- Tôi còn một kế nầy hay lắm: ông nói nàng đi dọc đường sợ thọ hình nên thừa lúc ban đêm tự vận mà chết. Dùng kế đó triều-đình khó mà tra được. Mà tôi tưởng triều-đình hễ được Thái-tử thì họ mừng rồi, họ không cần cật vấn nàng Kiên-Trinh làm gì đâu.

Trịnh-Bưu ngồi suy nghĩ lắm, muốn chịu đặng lấy năm lượng bạc, mà rồi sợ có tội nên không dám chịu. Cao-Phi thấy vậy mở lấy ra thêm 3 lượng nữa để trên ghế mà nói rằng: “Tôi đền ơn thêm cho ông 3 lượng nữa đây. Xin ông nhậm lễ rồi giúp giùm tôi, không hại gì mà sợ”.

Trịnh-Bưu ngồi ngó 8 lượng bạc hoài. Cách một hồi lâu mới quyết định rồi nói rằng: “Ông có lòng tử tế với ta quá, không lẽ ta không giúp ông. Nhưng mà đi dọc đường trong lúc ban ngày, có quân lính đi theo, ta không thể giao Kiên-Trinh cho ông được. Vả đường đi vào kinh, cách đây chừng 5 dậm có một cái truông lớn tên là truông Thuồng Luồng, ở đầu truông có một cái miễu thờ ông Hổ. Vậy ông hãy đi trước lên đó mà núp. Ta giải tội nhơn cứ đi huỡn đãi đợi tối sẽ tới đó mà nghỉ, rồi trong lúc ban đêm quân lính ngủ hết ta sẽ lén giao Kiên-Trinh cho ông dắt về”.

Cao-Phi hết sức mừng rỡ. Trịnh-Bưu lấy 8 lượng bạc bỏ vào lưng rồi từ mà về. Cao-Phi kêu Mã-Kỳ dặn cho ngựa ăn cho no đặng khuya thức dậy mà đi cho sớm.

Cao-Phi đi ngủ thì trời đã hết mưa mà mặt trăng lại mọc lên. Người hành khách đau nằm trên ván bên kia ngóc đầu dòm coi trong quán chủ khách đều im-lìm, mới lén mở cửa đi ra ngoài sân, mà đi ra rồi đi luôn. Đến khuya Cao-Phi với Mã-Kỳ cỡi ngựa đi rồi mà người ấy cũng không trở về quán.

HỒI THỨ HAI MƯƠI BA

------------

Cứu người ngay dõng-sĩ phải trừ gian,

Giúp đại nghĩa gái hiền toan bội ước.

Năm người hành khách ở chung một quán với Cao-Phi đó là ai? Tưởng ai đọc hồi trước cũng đều hỏi như vậy. Nếu giấu hoài sợ e chẳng khỏi nhọc lòng người đọc truyện, nên thà là dẫn gốc tích, khai tánh danh mấy người ấy phứt một lần cho rồi.

Năm người hành khách ấy là dân làng Thường-phú, môn đệ của Sầm-Bích, võ nghệ thảy đều tinh thông. Bốn người lớn từ 25 đến 28 tuổi đó tên là Đào-Quan, Sài-Tấn, Huỳnh-Kiệm, Mai-tử-Phục; còn người nhỏ hơn hết, trạc chừng 22 tuổi đó, là Lý-hữu-Dư, con của Lý-Nhân. Năm người nầy nghe quan Tri-châu đã giam Hồng-Phi vào ngục, rồi lại thấy quân đến bắt Hà-Mai với Kiên-Trinh nữa, thì nóng lòng nên dắt nhau đi lên phủ mà thám dọ tin-tức coi lành dữ thể nào. Lên đến đây, nghe nói Hồng-Phi là Thái-tử Xương-Cấp, vì phạm tội với triều-đình nên có tờ châu-tri tập nã, thì chưng hửng, nửa mừng, nửa sợ, mừng mà lại khóc, sợ mà thêm lo, mới dắt nhau kiếm quán mà ở đậu đặng dọ coi quan định lẽ nào, và tính coi có phương chi mà giải cứu, chớ Hồng-Dực trước khi ra đi có dặn môn đệ phải giữ gìn, nay Hồng-Phi lâm nạn không lẽ quên lời sống thác.

Vả năm người nầy võ nghệ đều khá hết thảy, song Đào-Quan lại có tài bắn hay, mấy người kia không bì kịp. Còn xét về tánh tình thì có một mình Lý-hữu-Dư, tuy nhỏ tuổi, song lại lanh-lợi hơn hết.

Năm người đi kiếm chỗ yên rồi, bèn giả bộ như người đi kiếm việc làm ăn cho khỏi quan nghi, để Lý-hữu-Dư nghểu-nghếnh trước phủ mà thám dọ tin tức. Ban ngày thì tán-lạc một người đi một ngả, đến chiều lại tựu về quán đặng cho Lý-hữu-Dư thông tin.

Bữa trước Lý-hữu-Dư thấy Cao-Phi vào phủ còn Mã-Kỳ ở ngoài coi ngựa, biết mặt Mã-Kỳ là người dắt Trầm Tri-châu qua làng mình hôm nọ, chớ không biết Cao-Phi là ai.

Anh ta xúi trẻ nhỏ đương chơi ngoài đường lại hỏi thăm Mã-Kỳ coi ông nào vào phủ đó. Chừng anh ta nghe nói người ấy là Trần-cao-Phi ở làng Thường-Thạnh, thì trong lòng sanh nghi liền bởi vì ngày trước Cao-Phi dám mướn cường khấu bắt Kiên-Trinh, thì hôm nay chắc nó cũng dám vu-oan cho Hồng-Phi mà đoạt hôn nữa. Mà Mã-Kỳ là gia-dịch của nó, dắt quan Tri-châu đến làng mình, thế thì kế gian của nó đã rõ ràng rồi chẳng còn nghi ngại chi nữa.

Lý-hữu-Dư muốn biết coi Cao-Phi đến phủ làm việc chi, bèn đi dang ra xa mà tránh mặt, song cặp mắt chẳng khi nào rời cặp ngựa với Mã-Kỳ. Cách một hồi lâu, thấy Cao-Phi trong phủ đi ra khí sắc hân-hoan, lên ngựa đi với Mã-Kỳ thì Hữu-Dư nom theo coi bọn nó đi đâu. Chẳng dè gần đến quán thấy bọn nó xuống ngựa vào quán, Hữu-Dư bèn nghểu-nghếnh ở ngoài chơi một giây lâu rồi mới chịu vào.

Lý-hữu-Dư nói nhỏ cho 4 người kia biết người mới đến quán đó là Cao-Phi rồi dắt nhau ra ngoài đường mà bàn tính.

Sài-Tấn tánh nóng nảy, nên vừa nghe nói Cao-Phi bày kế hại Hồng-Phi mà đoạt hôn, thì nổi giận muốn giết phứt Cao-Phi mà rửa hờn, Hữu-Dư can gián nói rằng sự đó mình nghi mà thôi, chớ không dám chắc, vậy phải huỡn đãi mà dọ coi nó muốn làm sự gì rồi mình sẽ ra tay.

Qua bữa sau Hữu-Dư đi thám dọ, nghe nói Trầm Tri-châu đã tha Kiên-Trinh mà nàng nguyện sống thác cũng theo chồng với cha chớ không chịu về một mình, thì biết Cao-Phi muốn cho quan giải Hồng-Phi với Hà-Mai vào kinh mà thôi, để Kiên-Trinh ở lại cho nó tiện bề cường bức. Tối lại Hữu-Dư bàn tính với mấy anh em nữa, biết chắc Hồng-Phi bị cáo gian, mà cũng biết chắc Cao-Phi quyết bắt cho được Kiên-Trinh, nhưng vì phép nước không dám trái nên không biết liệu mưu nào mà cứu Hồng-Phi. Bàn tính với nhau một hồi, ai cũng nói Hồng-Phi là người vô tội, nếu quan giải về triều, nhìn không phải là Thái-tử thì người ta tha, chớ không hại gì, bây giờ phải lo gấp hơn hết là lo bảo hộ Kiên-Trinh, đặng cho nàng khỏi bị tay gian-ác.

Đào-Quan biểu Mai-tử-Phục về làng lấy cung thương khí giới đem lên mà giấu tại miễu hư ở gần phủ, đặng đến khi ngộ biến có sẵn mà dùng, rồi lại biểu Lý-hữu-Dư giả đau ở trong quán mà xem động tịnh, còn mấy người khác thì rảo đi chơi chung quanh phủ mà dọ tin tức.

Lý-hữu-Dư giả đau nằm trong quán, ngày sau nghe rõ kế của Mã-Kỳ bày rồi tối lại còn nghe Cao-Phi nói chuyện với Trịnh-Bưu và biết rõ cơ mưu của Trịnh-Bưu sắp đặt mà giao Kiên-Trinh cho Cao-Phi nữa. Đến chừng trong quán ngủ hết rồi Hữu-Dư mới lén đến miễu hư mà tìm Mai-tử-Phục với anh em. Hữu-Dư gặp đủ mặt liền thuật việc mình đã nghe lại cho 4 người kia hay, rồi mỗi người cầm khí giới, nội đêm ấy dắt nhau đi lên núp trước tại truông Thuồng-Luồng đặng có cứu Kiên-Trinh.

Sáng bữa sau Trịnh-Bưu với 5 tên quân lãnh giải tội-nhơn vào kinh. Trịnh-Bưu đi trước bộ tướng hâm-hở, Hồng-Phi, Hà-Mai và Kiên-Trinh đi giữa mặt mày buồn xo, còn 5 tên quân đi theo sau, có lẽ vì thấy Hồng-Phi than khóc mà động lòng, nên bộ coi lửng-đửng lờ-đờ, không được sốt sắng. Đi ngang qua cửa quán, Trịnh-Bưu dạy quân dẫn tội-nhơn đi trước, còn anh ghé vào mua hai bầu rượu và hỏi thăm chủ quán coi Cao-Phi còn ở đó hay không. Chủ quán nói Cao-Phi với Mã-Kỳ đã đi rồi hồi khuya, thì Trịnh-Bưu cười, rồi xách hai bầu rượu mà đi theo quân.

Bởi Hồng-Phi với Kiên-Trinh yếu đuối, đi mau không được, mà đi lâu thì mỏi mệt, nên hễ đi một khúc xa xa phải ngồi nghỉ một hồi. Trịnh-Bưu vì nghe Hồng-Phi là Thái-tử, nên trong lòng kiên nể, lại nghĩ mình đã hẹn với Cao-Phi tối mình sẽ tới truông Thuồng-Luồng, nên không gắp gì đi. Mà tội nhơn ngồi nghỉ thì Trịnh-Bưu uống rượu, bởi vậy anh ta cũng không nệ gì.

Mặt trời vừa chen lặn, mấy người cũng vừa tới đầu truông. Trịnh-Bưu nói với quân rằng ban đêm không nên qua truông, rồi dạy quân dắt tội nhơn vào miễu Ông-Hổ nghỉ, đợi sáng mai sẽ đi nữa.

Vả truông Thuồng-Luồng là một chỗ hiểm-địa, đường qua truông thì hẹp mà dài gần hai dậm, hai bên cây cao lá rậm, nên cọp beo thường núp trong bụi mà bắt hành khách. Ban đêm chẳng ai dám qua truông, còn ban ngày cũng không ai dám đi một mình, như tới đầu truông thì ngồi đó mà chờ, cho có được năm ba người rồi mới dám đi. Tuy vậy mà có khi đi đông và đi ban ngày mà cũng không khỏi cọp rước, bởi vậy dân sự ở gần chỗ ấy sợ lắm, nên hiệp nhau cất một cái miễu tại đầu truông mà thờ Ông-Hổ. Nhờ có cái miễu ấy nên hành-khách có chỗ nghỉ chờ nhau đặng vầy đoàn mà qua truông. Lại trước khi qua truông ai cũng phải đốt nhang vái lạy ông Hổ rồi mới đi.

Cái miễu nầy cất đã lâu, rồi mỗi khi hư, gần muốn sập, thì dân mấy làng ở gần xúm nhau lập lại, bởi vậy cái miễu chắc-chắn hoài hoài. Miễu rộng lớn, tuy không lót ván ngựa song tư bề có dừng vách kín đáo. Phía trước và trên rương có treo một cái trang để thờ ông Hổ; cái trang lớn đến đỗi 2 người nằm lên cũng được. Dưới cái trang lại có dừng một tấm vách lá để phân biệt phía trước với phía sau.

Khi 5 người môn-đệ của Sầm-Bích dẫn nhau lên đến truông Thuồng-Luồng thì mặt trời vừa đứng bóng mà thôi. Đào-Quan khuyên nhau phải đi xem địa thế chung quanh miễu ông Hổ đặng kiếm chỗ mà núp chờ.

Đi xem cùng hết rồi mới dắt nhau vào miễu ngồi nghỉ. Đào-Quan hỏi mấy anh em rằng: “Bọn chúng ta có 5 đứa mà thôi, còn chúng nó có quân lính đông. Ví như Trịnh-Bưu với Cao-Phi khổ bức Kiên-Trinh, anh em ta ra tay cứu nàng, mà quân lính áp vào tiếp với chúng nó thì anh em ta liệu làm sao?”.

Sài-Tấn trợn mắt đáp rằng:

- Nếu quân lính ứng tiếp, thì mình đánh luôn quân lính, chớ sợ hay sao?

- Nếu mình đánh tới quân lính, thì phạm phép nước, làm như vậy thì tội mình lớn lắm.

Mấy người nghe Đào-Quan nói câu đó thì dụ-dự, coi có sắc sợ, không biết tính sao cho xuôi. Lý-hữu-Dư đứng dậy nói rằng: “Tôi nhỏ tuổi hơn mấy anh, song xin mấy anh cho tôi vô phép mà tỏ một đôi lời. Việc chúng ta tính làm đây, tuy chủ ý chúng ta quyết cứu nàng Kiên-Trinh cho khỏi tay gian ác mà thôi, chớ không phải chúng ta dám phạm phép nước, nhưng mà dầu chúng ta cứu Kiên-Trinh, không động đến quân lính, chúng ta cũng có tội rồi, bởi vì hễ chúng ta giựt Kiên-Trinh thì Cao-Phi tức giận ắt nó sẽ đi cáo chúng ta, mà dầu nó không cáo đi nữa thì Trịnh-Bưu đi giải tội-nhơn, để mất hết một người tự-nhiên nó cũng phải đi cáo. Nếu chúng ta sợ không dám cứu người ngay, thì thôi chúng ta đi về trước cho xong, chớ hễ ra tay mà cứu thì là có tội. Tôi vẫn biết mấy anh là đứng trượng phu, gặp người ngay mắc nạn không lẽ mấy anh sợ mà bỏ làm lơ cho đành. Huống chi trước khi đi, thầy chúng ta có phú thác em của người cho chúng ta; Hồng-Phi bị nạn mà chúng ta không dám giải cứu thì còn mặt mũi nào mà thấy thầy chúng ta nữa. Vậy tôi muốn mấy anh phải liều thân mà trả nghĩa cho thầy, bề nào chúng ta cũng có tội, thà là chúng ta thừa dịp cứu nàng Kiên-Trinh, chúng ta đánh luôn quân lính mà đoạt Lữ-ông và Hồng-Phi rồi dắt hết trốn qua Đằng-châu mà tìm thầy chúng ta. Chúng ta thọ giáo với Hồng tôn-sư mấy tháng nay, dầu chúng ta chưa có tài bao nhiêu, song chúng ta cũng đủ sức mà đối địch với một đôi mươi quân lính được. Mà thầy chúng ta ngày trước dám một mình cầm gươm lên Linh-sơn đánh phá cường khấu, nay anh em ta đến 5 người mà đi sợ mấy tên quân hèn nầy hay sao?”.

Mấy anh em nghe Lý-hữu-Dư nói nhằm lý mà lại cứng cỏi, nên thảy đều hứng chí, quyết đánh luôn quân lính mà giựt tội nhơn. Đào-Quan xem cùng trong miễu rồi mới tính để hai người ở lại trong miễu, giả như người đi đường ghé nghỉ, còn ba người thì vào núp trong rừng, chờ đến tối sẽ ra rình quanh miễu; hễ chừng nào Cao-Phi đến bắt Kiên-Trinh thì 2 người ở trong la lên rồi 3 người ở ngoài áp vô giải cứu.

Sài-Tấn với Lý-hữu-Dư lãnh phần ở trong miễu, giấu khí giới trong mình rồi nằm tại cửa mà nghỉ; còn ba người kia là Đào-Quan, Huỳnh-Kiệm và Mai-tử-Phục thì dắt nhau vào rừng ẩn mặt.

Đến lúc mặt trời lặn, trong miễu đã tối mò, Lý-hữu-Dư thấy xa xa có một tốp chừng 10 người xâm xâm đi lại, nghi là quân lính giải tội nhơn đến, bèn hối Sài-Tấn leo lên trang nằm mà núp với mình, bởi vì trời đã tối rồi, họ vào miễu không có đèn đuốc thì họ không thể nào thấy mình được. Sài-Tấn dụ dự, vì sợ núp như vậy nếu quân lính dòm thấy thì chắc chúng nó nghi mình có bụng gian. Hữu-Dư nói rằng nếu họ ngó thấy thì mình nói ban đêm sợ cọp hùm nên phải lên trang mà trốn, có can hệ chi mà sợ. Sài-Tấn nghe lời mới leo lên trang với Lý-hữu-Dư.

Trịnh-Bưu dẫn quân lính và tội nhơn vào miễu, tưởng Cao-Phi đã đến đó rồi, té ra ngó trong miễu im-lìm, lấy làm lạ, không biết Cao-Phi đi đâu, Trịnh-Bưu bèn dạy Kiên-Trinh vào phía trong nằm mà nghỉ, còn Hà-Mai với Hồng-Phi thì để ở phía trước cho quân lính giữ gìn, tính làm như vậy đặng chừng Cao-Phi có đến thì bắt cho dễ. Ai nấy đi trót ngày mỏi mệt, nên nằm ngay dưới đất mà nghỉ hết, duy Kiên-Trinh ở trong ngồi khóc thúc thích, làm cho Hồng-Phi nằm ngoài động lòng không chịu được, nên cũng chắc lưỡi kêu oan.

Trịnh-Bưu ngồi tại giữa cửa, mở bầu rượu ra mà uống, trong trí nghĩ rằng: “Mình thọ của Cao-Phi 8 lượng bạc, mình sẵn lòng giúp nó; nếu nó không đến đây thì lỗi tại nó, bề nào cũng lấy bạc rồi, có can chi mà lo”. Anh ta vừa nghĩ như vậy, bỗng nghe có tiếng ngựa chạy đến. Anh ta bước ra ngoài mà dòm thì thấy Cao-Phi với Mã-Kỳ tới trước miễu xuống ngựa đứng mà ngó. Anh ta chạy lại hỏi rằng: “Sao ông đi trễ vậy?”

Cao-Phi đáp rằng: “Tôi không thuộc đường nên đi lạc. May tôi gặp người đi đường tôi hỏi thăm, nên bây giờ mới tới đây, chớ không thì tôi đi hoài, chắc là thất công mà vô ích. Bây giờ ông tính giao nàng ấy cho tôi được hay chưa?”.

Trịnh-Bưu đáp rằng: “Khoan! Đợi một chút nữa quân lính ngủ rồi tôi sẽ giao cho. Tôi để nó nằm riêng phía trong, hễ ông vô thì lấy áo bụm miệng đừng cho nó la rồi tôi phụ mà đem nó ra cho”.

Cao-Phi gặt đầu và cười, trong bụng mừng lắm. Anh ta dạy Mã-Kỳ buộc ngựa vào gốc cây rồi đi theo Trịnh-Bưu vào miễu ngồi nghỉ. Kiên-Trinh với Hồng-Phi nghe có tiếng ngựa chạy tới rồi nghe có tiếng người lạ nói chuyện ở ngoài, không hiểu là ai, nên nằm lặng thinh không than khóc nữa. Trịnh-Bưu thấy im-lìm, tưởng đã ngủ hết, trong bụng mừng thầm, nên rót rượu mời Cao-Phi uống cho ấm.

Hai người ngồi uống rượu nói chuyện gần trót canh, Cao-Phi muốn ra tay mà Trịnh-Bưu cứ nói còn sớm nên cản hoài. Hướng đông mặt trăng ló mọc dọi trong miễu sáng mờ mờ. Trịnh-Bưu uống hết bầu rượu rồi bèn đứng dậy nói rằng: “Bây giờ ta cho ông vào đa! Ông cứ vào làm như ta biểu đó thì xong”.

Cao-Phi mừng rỡ, liền xăng áo rất gọn ghẽ, lấy một cái khăn cầm sẵn trong tay rồi lần lần đi vô phía trong tính bụm miệng Kiên-Trinh đặng kéo ra ngoài rồi bỏ lên lưng ngựa mà chạy. Sài-Tấn với Lý-hữu-Dư núp trên trang nghe thấy rõ ràng, song cứ im-lìm, đợi khi Cao-Phi đi gần tới chỗ Kiên-Trinh nằm mới nhảy xuống và la lớn lên rằng: “Đồ khốn kiếp, bây không phép làm hại người ngay nữa, có chúng ta chực sẵn mà giết bây đây!”

Sài-Tấn nhảy lại chém Cao-Phi một đao, sả từ trên vai xuống tới bụng, rồi rút đao chạy lại đỡ Kiên-Trinh mà dắt chạy ra ngoài. Trịnh-Bưu ở ngoài không biết việc chi vừa chạy vào, xảy gặp Lý-hữu-Dư chận đánh cho một cây, té quị nằm la om sòm. Ba người núp ở ngoài, tay cầm khí giới sẵn sàng vừa nghe Sài-Tấn với Lý-hữu-Dư la lớn liền áp vào chận cửa rồi hô rằng: “Có chúng ta tiếp đây, Lữ-lão-ông với Hồng-Phi đâu mau mau lại đây cho chúng ta giải cứu”.

Hà-Mai với Hồng-Phi không hiểu là ai, song nghe kêu thì lật đật dắt nhau chạy ra cửa, gặp Đào-Quan mừng rỡ hết sức. Đào-Quan đem ra để đứng trước miễu, kế Sài-Tấn với Lý-hữu-Dư cũng dắt Kiên-Trinh ra tới nữa. Sài-Tấn giao ba người cho Đào-Quan với Hữu-Dư bảo hộ rồi xách đao trở vào miễu, hiệp với Huỳnh-Kiệm và Mai-tử-Phục mà đánh quân lính. Năm tên quân đương ngủ không biết việc chi, bỗng thấy mấy anh em Sài-Tấn cầm khí giới muốn đánh thì kinh hãi, liền quì khóc lạy mà xin nhiêu mạng. Sài-Tấn thấy vậy không nỡ giết bèn lấy dây trói hết vào cột, để ngồi dụm nhau một chỗ.

Sài-Tấn, Huỳnh-Kiệm và Tử-Phục trở qua kiếm Trịnh-Bưu thì thấy anh ta bị Lý-hữu-Dư đánh một cây gãy giò đương nằm đó rên la không đi được nữa, còn phía trong thì Cao-Phi nằm chết trên một vũng máu.

Mã-Kỳ đương coi ngựa ở ngoài lúc nghe trong miễu lộn xộn thì thất kinh, nên thót lên lưng ngựa, tính chạy mà thoát nạn; chẳng dè ngựa buộc trong cây, lúc lính quýnh quên mở dây, nên chạy không đựơc; Đào-Quan ngó thấy liền lấy cung lấp tên bắn một mũi, Mã-Kỳ té nhào xuống ngựa. Bọn Sài-Tấn dẹp yên trong miễu rồi mới dắt nhau ra ngoài đặng hội hiệp với Đào-Quan và Lý-hữu-Dư. Mấy anh em bàn với nhau phải thừa lúc ban đêm mà qua truông liền chớ không nên trì hưỡn. Lý-hữu-Dư lại bắt hai con ngựa của Cao-Phi rồi đỡ Hồng-Phi lên cỡi một con và Kiên-Trinh lên cỡi một con, thủng thẳng đi qua truông, ngựa đi giữa, còn mấy người tráng kiện đi hai bên mà đề phòng ác thú.

Lúc đi giữa rừng Hồng-Phi khóc và hỏi mấy người cứu mình rằng: “Hôm nay tôi đã kể chắc không thấy mặt anh em nữa, nào dè trời khiến mạng tôi còn dài, nên mới gặp anh em đây. Vậy mà vì cớ nào anh em biết Trầm Tri-châu sẽ giải tôi vào kinh nên đón đường đánh mà giựt!”.

Đào-Quan đáp rằng: “Từ ngày quí quan bị bắt với Lữ lão-ông và Lữ tiểu-thơ thì anh em tôi ở trên phủ mà thám dọ tin tức luôn luôn, bởi vậy Trầm Tri-châu quyết định lẽ nào anh em tôi đều hay hết thảy”.

Hồng-Phi lặng thinh một hồi rồi nói rằng: “Anh em ra công cứu tôi, ơn ấy rất nặng nề, biết ngày nào tôi mới đền đáp được”.

Lý-hữu-Dư cười mà nói rằng: “Vậy chớ lịnh tôn huynh bảo hộ làng chúng tôi mấy tháng nay, rồi lại ra công dạy dân trong làng luyện tập võ nghệ nữa, công ơn ấy anh em chúng tôi lại mang không nặng nề hay sao? Thiệt sơ-tâm của chúng tôi không tính đánh quân lính mà đoạt tù-nhơn bởi vì chúng tôi biết quí quan là người ngay, hễ giải về kinh triều-đình nhìn không phải Thái-tử thì thả chớ không tội gì.

Ngặt có thằng khốn kiếp Cao-Phi nó âm mưu muốn bắt Lữ tiểu-thơ, nếu giết nó thì anh em tôi cũng đủ tội rồi, nên bất đắc dĩ anh em tôi mới đánh quân lính mà đoạt luôn hết ba người, đặng mang tội cho đáng”.

Hà-Mai nghe nói Cao-Phi âm mưu muốn đoạt con mình, không hiểu duyên cớ thể nào, nên mới hỏi lại cho rõ. Lý-hữu-Dư bèn đem hết đầu đuôi mọi việc mà thuật lại cho Hà-Mai nghe, sau rốt lại nói rằng: “Bởi Cao-Phi hay tính mưu kế nọ mà giựt gái tốt, và hại người ngay, nên trời mới khiến nó bị lưỡi đao của anh Sài-Tấn hồi nãy. Thôi từ rày về sau nó hết hại ai nữa rồi!”.

Hà-Mai với Kiên-Trinh nghe nói tại Cao-Phi dùng mưu cáo gian nên cha con mới bị lụy như vậy thì giận hết sức. Hà-Mai nói rằng: :Trời có con mắt, ai làm dữ thì nấy mang. Hiền-tế là người vô tội, ai mà hại được còn Cao-Phi nó chết cũng đáng đời nó, ngặt có một điều là mấy anh em đánh quân lính mà đoạt tù-nhơn, việc ấy khó lắm, bây giờ làm sao mà trở về nhà cho được”.

Hồng-Phi thở ra rồi nói rằng: “Cha chả! Nếu chúng ta không trở về Thường-phú được, chừng anh tôi về đó thì biết chúng ta đâu mà tìm”.

Đào-Quan đáp rằng: “Xin quí quan đừng lo; Lê-Khương với Hồ-Lũy đã đi qua Đằng-châu tìm Hồng ân-sư mà báo tin rồi. Vả đường đi qua Đằng-châu xa xuôi lắm, hỗm nay chưa về kịp đâu. Vậy chúng ta đi hết qua đó, đón Hồng ân-sư rồi dắt nhau đi tìm nơi trú ngụ luôn thể”.

Trời vừa rựng sáng mấy người mới qua khỏi truông. Hồng-Phi mệt mỏi hết sức nên khuyên ngừng lại giữa đường mà nghỉ. Hồng-Phi dòm thấy Kiên-Trinh mái tóc xụ xuống bít hai lỗ tai bèn nói rằng: “Vì tôi mà tiểu-thơ phải giang truân như vầy, thiệt tôi nghĩ tới thì tôi buồn quá”.

Kiên-Trinh cười mà đáp rằng: “Chàng nói sao vậy, tại tôi nên Cao-Phi nó cáo gian cho chàng làm cho chàng cực khổ như vầy, chớ có phải tại chàng đâu”.

Hồng-Phi vừa muốn trả lời, bỗng thấy xa xa có một người cỡi ngựa chạy lại, không hiểu là ai, nên ai nấy đều đứng dậy mà ngó. Sài-Tấn, Đào-Quan đứng trước với mấy tráng sĩ còn Hồng-Phi, Kiên-Trinh và Hà-Mai thì đứng núp sau lưng, chừng ngựa chạy gần tới thì nhìn lại té ra Lữ-hà-Liễu, thì ai nấy đều vui mừng, hết lo sợ nữa.

Hà-Liễu thấy anh, thấy cháu, thấy Hồng-Phi, lại thấy 5 người quen ở trong làng thì chưng hửng, lật đật nhảy xuống ngựa mà hỏi rằng: “Dắt nhau đi đâu đây?”. Hà-Mai liền bước ra thuật lại việc tai biến cho em nghe, rồi khuyên em đi luôn về Thường-phú thám dọ tin tức coi hiền dữ thể nào, nhứt là coi quan Tri-châu định đạt làm sao, đặng qua Đằng-châu báo tin cho mình hay.

Hồng-Phi nóng nảy muốn biết việc triều-đình cho mau, ngặt vì Hà-Mai nói hoài nên không chen lời mà hỏi được. Chừng Hà-Mai nói dứt lời Hồng-Phi liền hỏi rằng: “Vậy chớ thúc-phụ vào kinh mà có nghe người bà con của tôi là Giang-hoài-Nhơn còn mất lẽ nào hay không?”.

Hà-Liễu đáp rằng: “Tôi nghe rõ ràng lắm, Giang-hoài-Nhơn còn làm quan tại triều, chớ không hại chi hết”. Hồng-Phi chưng hửng và nói rằng: “Ua! Lạ hay không nầy! Nếu ông ấy còn làm quan, thì chắc là Hoàng-tử Xương-Văn cũng còn chớ!”

Hà-Liễu gặt đầu nói tiếp rằng: “Cách năm sáu tháng trước trong triều có đại loạn, Ngô-vương lâm bịnh thăng hà, Dương-tam-Ca đoạt ngôi; các vị trung thần chống cự, Tân-vương giết hết thảy. Tân-vương lại truyền lịnh bắt hai Hoàng-tử mà hạ-ngục. Giang-hoài-Nhơn với Sầm-Bích phò hai Hoàng-tử thoát nạn, chạy được một ngày, kế có binh rượt theo kịp, bắt được Giang-hoài-Nhơn với Xương-Văn. Còn Xương-Cấp với Sầm-Bích chạy khỏi đến ngày nay cũng chưa nghe dật-lạc xứ nào. Quân dẫn Xương-Văn với Hoài-Nhơn về triều, tưởng là Tân-vương giết chết, té ra ngài quở trách rồi xá tội đào-tị, phong cho Xương-Văn lên chức Thái-tử và cấp Hoài-Nhơn theo dạy sử kinh”.

Hồng-Phi nghe tới đó thì mừng rỡ hết sức, liền nói lớn lên rằng: “May dữ a! té ra Xương-Văn khỏi chết!” Ai nấy nghe Hồng-Phi mừng cho Xương-Văn chớ không mừng cho người bà con là Hoài-Nhơn thì cũng lấy làm kỳ, song không ai nói chi hết. Hồng-Phi suy nghĩ một hồi rồi nói rằng: “mà thằng Xương-Văn thiệt là tệ lắm! Người ta đoạt cơ nghiệp của mình, mà không biết hờn, lại theo lòn cúi lại lấy chức Thái-tử, cái tánh khí ấy không giống cái tính khí của phụ-vương chút nào hết”.

Ai nghe hai tiếng “phụ-vương” cũng đều chưng hửng, Hồng-Phi hội ý, biết mình đã sơ thất lời nói, nên lật đật trớ rằng: “Việc vua chúa mình không cần nghị luận làm gì, thôi, miễn là Hoài-Nhơn vô hại thì đủ rồi”. Hồng-Phi đứng suy nghĩ một hồi nữa, rồi hỏi Hà-Liễu rằng: “Còn thúc-phụ có nghe nói Dương Vương-hậu bây giờ cũng vui lòng để cho em là Tam-Ca đoạt cơ nghiệp của chồng, soán ngôi của con hay không?.

Hà-Liễu đáp rằng: “Không! Lịnh Vương-hậu là người chơn-chánh lắm, có chịu làm việc bất nghĩa như vậy đâu! Tôi nghe nói lịnh Vương-hậu rầy la em không được, giận cạo đầu vào chùa mà tu, lại nhớ chồng, thương con, giận em, than khóc ngày đêm nên đã mù hai con mắt”.

Xương-Cấp vốn là người chí hiếu, bởi vậy nghe nói mẹ như vậy thì cảm-động dằn không được, nên chắt lưỡi kêu trời, hai hàng nước mắt chảy nhểu giọt. Mấy người đi theo định chắc Hồng-Phi đó là Thái-tử Xương-Cấp, chẳng còn nghi-ngại chi nữa, nên quỳ xuống hết thảy rồi Hà-Mai nói rằng: “Hiền tế, nếu quả hiền-tế là Thái-tử Xương-Cấp thì xin hiền-tế tỏ thiệt đi, đặng cho bọn tôi khỏi thất lễ lâu nữa”. Xương-Cấp ngồi khóc không nói chi hết.

Đào-Quan thấy vậy mới thưa rằng: “Thưa Điện-hạ, anh em chúng tôi quê mùa dốt nát, mấy tháng nay không biết Điện-hạ, nên thất lễ quân thần, xin Điện-hạ dung thứ”.

Xương-Cấp thấy thế không giấu nữa được bèn tỏ thiệt rằng: “Chẳng giấu chi nhạc-phụ cùng mấy anh em, thiệt tôi đây là Thái-tử Xương-Cấp, còn người đi theo phò tá tôi xưng là Hồng-Dực đó, thiệt là Tổng-binh Sầm-Bích. Mấy tháng nay bà con trong làng thương tưởng tôi, rồi mới đây mấy anh em lại còn giải nạn cho tôi nữa. Không biết tôi mà giúp tôi, ơn ấy là trọng, tôi phải lo đền đáp cho anh em bà con, chớ lẽ nào tôi lại bắt chặt lễ phép. Nay nhạc-phụ cùng mấy amh em đã biết tôi rồi, vậy xin thương giùm thân tôi. Ngày nào tôi trả được thù nhà và gồm thâu cơ nghiệp của phụ-vương tôi lại được, thì công lao của bà con tôi chẳng hề dám quên đâu mà ngại”.

Bọn Đào-Quan nghe Thái-tử Xương-Cấp nói như vậy liền quỳ xuống mà thưa rằng: “Thưa Điện-hạ, tuy bọn tôi bất tài, nhưng mà nếu Điện-hạ liệu dùng mà phò tá được thì dầu tan xương nát thịt anh em tôi cũng chẳng từ”.

Xương-Cấp phủ hủy mỗi người rồi tính dắt hết qua Đằng-châu mà tìm Sầm-Bích. Hà-Liễu cũng xin đi theo luôn một lượt, không cần phải trở về Thường-Phú làm gì nữa. Hà-Mai lững đững lờ đờ, vì biết Hồng-Phi là Thái-tử thì mừng quá nên mất trí khôn.

Xương-Cấp vừa mới leo lên ngựa, liền day lại thấy Kiên-Trinh đương ngồi dựa đường mà khóc, không hiểu có việc chi, nên lật đật nhảy xuống rồi chạy lại đứng ngay trước mặt mà hỏi rằng: “Sao Lữ tiểu-thơ chưa sửa soạn mà đi? Tiểu-thơ có việc chi phiền não lắm hay sao?”

Kiên-Trinh lau nước mắt mà đáp rằng: “Thưa Điện-hạ, phận Điện-hạ là nhành vàng lá ngọc, còn thân thiếp đây là bần nữ cơ hàn. Ngày trước thiếp hứa hôn cùng Điện-hạ là vì thiếp nhục nhãn, không biết Điện-hạ, nên thiếp mới dám đèo bòng như vậy. Nay thiếp đã rõ rồi, nếu còn mong đem thân gà nầy mà để đứng chung với phụng, thì là thiếp mang lỗi lớn. Vậy thiếp xin trả cục ngọc tin nầy lại cho Điện-hạ, để cho thiếp...”.

Kiên-Trinh cầm cục ngọc đưa cho Xương-Cấp, mà nước mắt tuôn dầm-dề, không nói được nữa. Xương-Cấp chưng hửng nên hỏi rằng: “Nàng nói sao vậy? Hay là nàng sợ ngày sau tôi hết nạn rồi tôi quên lời hứa với nàng phải hôn? Tôi nói thiệt, tôi đã hứa với nàng rồi, nếu mà trời khiến tôi phải làm dân thì nàng làm vợ dân, còn nếu trời khiến tôi được làm vua thì nàng làm vợ vua, tôi chẳng hề quên đâu mà nàng sợ”.

Kiên-Trinh ngó Xương-Cấp mà nói rằng: “Thưa Điện-hạ, thiếp hứa hôn là hứa cùng bần-sĩ Hồng-Phi mà thôi, chớ không có hứa với Thái-tử Xương-Cấp, bởi vì phận thiếp quê hèn, thiếp không dám đèo bòng đến thế”.

Xương-Cấp lắc đầu, đứng ngó Kiên-Trinh một hồi lâu, rồi nói nhỏ nhỏ rằng: “Nay tuy đổi cảnh, nhưng mà nếu chúng ta trở về Thường-Phú, dắt nhau đi vào vườn đào, thì cội đào hãy còn trước mặt, mảnh nguyệt hãy còn trên đầu, những cây cỏ làm chứng cho cái tình của đôi ta chắc cũng còn đủ hết, vì cớ nào tôi chưa bội ước, mà nàng nỡ lợt tình?”.

Kiên-Trinh nghe nhắc việc cũ thì hổ thẹn nên cúi đầu mà nói rằng: “Thưa Điện-hạ, chẳng phải thiếp dám phụ tình. Thiếp mà muốn trả ngọc lại cho Điện-hạ, là vì thiếp nghĩ ngày nay Điện-hạ đương lo chiêu tập binh tướng đặng thâu phục cơ đồ; nếu thiếp xin theo thì bận chơn Điện-hạ chớ không ích gì. Vậy thiếp xin Điện-hạ để lòng mà lo việc lớn, chẳng sá chi chút thân bèo-bọt nầy, để cho thiếp kiếm chốn dung thân, đặng Điện-hạ rảnh chơn bay nhảy. Miễn là Điện-hạ công-thành danh-toại thì thôi, phận thiếp dầu mất còn cũng chẳng cần chi lắm”.

Xương-Cấp nghe mấy lời nghĩa khí thì cảm xúc dằn không được, nên cũng khóc òa. Xương-Cấp nói rằng người tri-kỷ dầu chết sống cũng theo nhau, nên cứ thôi thúc Kiên-Trinh lên ngựa đi với mình. Cha, chú và mấy người trong làng cũng theo khuyên lơn, nên Kiên-Trinh mới bằng lòng đi theo.

Hà-Mai và đi và nói một mình rằng: “Lão Trần-Đàng coi tướng giỏi thiệt! Mà tưởng quí-tướng là tướng quan, chớ ai dè tướng Thái-tử!”

Người sau có đề thi khen chí Kiên-Trinh như vầy:

Khê hát vì sao lại đặt bày,

Kiên-Trinh tâm chí đáng khen thay.

Trao lời nhớ lúc càng đau đớn,

Trả ngọc nhìn nhau cũng đắng cay;

Giữ tiết liều thân chưa mấy giỏi,

Khinh tình trọng nghĩa mới là hay.

Gặp cơn nguy biến không nao núng,

Phận gái như vầy dễ kém trai.

HỒI THỨ HAI MƯƠI BỐN

------------

Giận phản-tặc, Lữ-Đường quyết dấy binh,

Hờn tiên vương, Bạch-Hổ lo an phận.

Tài sản của một người thường, rủi gặp vận hội chẳng may phải tiêu tán hết, nếu muốn gầy dựng lại thì phải lao tâm khổ lực lắm, mà nhiều khi cũng không thành công thay; huống chi là cơ-nghiệp của một nhà vua, nếu vụng tính để cho người khác thâu đoạt đi rồi có dễ gì mà mong khôi phục lại được.

Thái-tử Xương-Cấp há lại không biết như vậy hay sao? Nhưng vì lòng ức-uất không làm ngơ cho đặng, nên dầu sự nghiệp chỉ còn hai bàn tay không, kẻ phò tá chỉ còn có một mình Sầm-Bích, mà Xương-Cấp không thối chí, cử chỉ như vậy nghĩ cũng đáng khen.

Mà chuyện Xương-Cấp đi lo phục nghiệp nầy còn dong-dài trắc-trở lắm; vậy để sau sẽ thuật tiếp. Bây giờ nói qua việc trong triều coi từ khi Bình-vương lên ngôi chư trấn động tịnh thể nào.

Bình-vương bắt được có một mình Xương-Văn mà thôi, còn Xương-Cấp thoát khỏi, sợ e Xương-Cấp cậy binh chư trấn về đánh báo thù, nên hỏi Đỗ-cảnh-Thạc coi phải dùng chước chi mà dụ lòng chư trấn. Đỗ-cảnh-Thạc tâu rằng: “Muôn tâu Bệ-hạ, chư công ở các trấn thảy đều là nha-trảo của Ngô tiên-vương. Theo ý của ngu thần thì chẳng cần đợi Xương-Cấp đến ai-cầu, hễ chư trấn mà nghe Bệ-hạ lên ngôi tự nhiên nghịch hết. Nay Bệ-hạ muốn an lòng chư trấn thì xin Bệ-hạ giáng chỉ nói rằng: vưng lời tiên-vương di-chúc nên Bệ-hạ phải cầm quyền nhíp-chánh thế cho hoàng Thái-tử đỡ một đôi năm, đợi Thái-tử lớn khôn thì Bệ-hạ sẽ nhường ngôi lại cho Thái-tử.

Sách có chữ: vạn sự khởi đầu nan. Lúc Bệ-hạ mới tức vị đây là lúc khó, vậy phải dùng chước ấy mà an lòng dân chúng cho khỏi sanh rối loạn, hễ lòng dân chúng an rồi, thì Bệ-hạ thi ân bố đức mà thâu phục lần lần, trong một vài năm chư trấn nguôi-ngoai, dầu có ai muốn phản nghịch cũng khó mà dấy động.”

Bình-vương nghe tâu như vậy, ngồi suy nghĩ một hồi phán rằng: “Lời khanh tâu thiệt là vàng ngọc. Nhưng mà trẩm nghĩ nếu hạ chỉ nói rằng trẩm nhiếp chánh đỡ một vài năm thì sợ e ngày sau Xương-Cấp về đòi ngôi, trẩm biết lấy chi mà đối đáp. Nếu trẩm kháng cự thì trẩm mang tiếng thất ước, rồi Xương-Cấp cậy chư trấn hưng binh phục nghiệp, nó xuất binh lại còn có danh hơn bây giờ nữa”.

Bình-vương không nghe lời Cảnh-Thạc, bèn hạ chỉ cho chư trấn nói rằng Ngô-vương di-chúc dạy mình phải nối ngôi, và khuyên chư trấn mỗi năm về triều-yết đặng dưng lễ cống.

Lữ-Đường, trấn Tế-Giang tiếp chiếu của vua, hay Ngô-vương thăng-hà thì thương tiếc nên ngã lăn ra mà khóc. Người than khóc một hồi nghĩ rằng Ngô-vương có hai hoàng-tử, lại đã lập Xương-Cấp làm Thái-tử, và Xương-Cấp nay tuổi đã lớn rồi, vì cớ nào không truyền ngôi cho con lại nhường cho Tam-Ca. Nghĩ như vậy nên sanh nghi trong lòng, bèn day lại hỏi sứ coi thiệt Ngô-vương có di-chúc nhường ngôi cho Tam-Ca hay là Tam-Ca bày mưu mà soán cơ nghiệp của nhà Ngô. Người đi sứ ú ớ không dám nói. Lữ-Đường phát nộ nạt lớn lên rằng: “Nếu ông không chịu nói thì ta chém đầu”. Người đi sứ kinh hãi, liền quỳ xuống thưa rằng: “Thưa ngài, tôi là hạ-quan, việc triều chánh tôi đâu biết được. Xin ngài thứ tha cho tôi nhờ”.

Lữ-Đường muốn hâm dọa đặng cho sứ nói, nên vỗ ghế kêu quân sĩ dạy trói người ấy đem ra cửa thành mà chém. Người đi sứ thấy việc chẳng lành, nghĩ thầm ai làm vua vinh-hiển mà mình chết oan mạng, nên lật đật thưa rằng: “Thưa ngài, xin ngài tha cho tôi rồi tôi tỏ hết mọi việc đầu đuôi cho ngài rõ”.

Lữ-Đường cũng còn giận, song nghe nói như vậy bèn dạy quân mở trói đặng cho sứ thuật việc trong trào cho mình nghe. Người đi sứ mới thuật hết việc Tam-Ca soán ngôi giết Tôn-nhựt-Lệ, Hà-cảnh-Dực. Vương-hậu phiền lòng nên đi tu; còn hai Hoàng-tử tỵ-nạn người ấy nghe thấp thố bắt lại được, song không dè là bắt có một mình Xương-Văn nên nói bướng với Lữ-Đường rằng bắt lại đủ hai người và để ở trong cung thong thả, không giam cầm chi hết.

Lữ-Đường nghe nói Đỗ-cảnh-Thạc với Dương-kiết-Lợi bày mưu giúp sức cho Tam-Ca đoạt cơ nghiệp của nhà Ngô thì tức giận, trong lòng phừng phừng như lửa đốt, anh ta thả sứ cho về rồi tức tốc viết thơ sai người đem cho ba trấn ở gần 1- Lý-Khuê ở Siêu-Loại, 2- Nguyễn-thủ-Thiệp ở Tiên-Du và 3- Nguyễn-Siêu ở Tây-phủ-Liệt, mà mời đến hội nghị.

Nguyễn-Siêu cáo bịnh đi không được nên viết thơ sai quân đem cáo từ. Qua ngày sau Lý-Khuê với Nguyễn-thủ-Thiệp cỡi ngựa đến Tế-Giang. Lữ-Đường nghe quân báo lật đật ra cửa tiếp rước vào thành.

Phân tân chủ an tọa và trà nước xong rồi, Lữ-Đường mới đứng dậy hỏi rằng: “Nhị vị tướng-quân có hay Ngô-chúa thăng hà và Dương-tam-Ca soán ngôi rồi chăng?”. Lý-Khuê với Thủ-Thiệp gặt đầu nói rằng mình đã có tiếp được chiếu chỉ rồi. Lữ-Đường cười gằn mà hỏi nữa rằng: “Chúng ta làm tôi Ngô-chúa, nay Ngô-chúa vừa nhắm mắt, kẻ gian nịnh nó đoạt cơ nghiệp như vậy, nhị vị tướng-quân đã có tính mưu gì mà báo thù cho chúa hay chưa?”.

Thủ-Thiệp đáp rằng: “Tiên-vương đã quyết định nhường ngôi cho em là Tam-Ca nên mới di-chúc. Vậy chúng ta phải vừa theo ý tiên-vương, nếu chúng ta phản nghịch với Bình-vương, thì sợ e chúng ta chẳng khỏi lỗi với tiên-vương”. Lý-Khuê cũng hiệp ý với Thủ-Thiệp. Lữ-Đường lắc đầu nói rằng: “Nhị vị tướng-quân tin theo lời trong tờ chiếu của Tam-Ca thì lầm nhiều lắm”.

Lữ-Đường bèn đem hết những lời của sứ khai với mình mà thuật lại cho hai tướng nghe. Lý-Khuê vói Thủ-Thiệp rõ sự tình rồi cũng nổi giận nên mắng nhiếc Tam-Ca, Cảnh-Thạc và Kiết-Lợi om sòm. Lý-Khuê khuyên Lữ-Đường dạy quân đặt bàn hương án rồi ba người cúng tế Ngô-vương và thệ tâm không chịu phục tùng tân chúa.

Cúng tế xong rồi, Lữ-Đường hỏi coi bây giờ phải định kế nào mà trừ giết loài gian nịnh. Thủ-Thiệp nói rằng: “Dương-tam-Ca soán ngôi được là nhờ có Cảnh-Thạc với Kiết-Lợi phò tá. Vả Cảnh-Thạc là một vị đại tướng trí mưu gồm đủ, còn Kiết-Lợi là một tay hào kiệt, dõng lực phi phàm. Đã vậy nghe nói trong kinh đô binh cường lương túc nên nếu ba anh em ta dấy binh sợ e bất lợi. Vậy chúng ta phải huỡn mà chờ coi mấy trấn khác động tịnh thể nào, rồi chúng ta sẽ tùy cơ mà liệu kế”.

Lữ-Đường tánh tình nóng nảy, nên nghe mấy lời xuôi xị thì chịu không được, liền đứng dậy nói rằng: “Nhơn-huynh xưa nay đã có tiếng anh hùng mà nhơn-huynh nói như vậy, không sợ họ cười hay sao? Nhơn-huynh nói Cảnh-Thạc với Kiết-Lợi giỏi, nên phải huỡn huỡn mà chờ cơ hội. Vậy chớ chờ cho đến chừng nào? Chờ cho Cảnh-Thạc với Kiết-Lợi chết rồi mình sẽ hưng binh phải không? Tôi nói thiệt, nếu Nhơn-huynh không dám giấy binh mà tru-diệt loài gian nịnh, thì tôi đi một mình tôi; thà là tôi chết, chớ tôi không chịu để cho phản thần đắc chí”.

Lý-Khuê can Lữ-Đường rằng: “Nhơn-huynh nóng nảy quá như vậy không nên. Lời của Nguyễn-huynh nói đó là lời dè-dặt, chớ không phải là lời nhút-nhát. Nhơn-huynh xét lại mà coi, ba anh em ta đây hiệp binh lại không đầy một muôn; còn Tam-Ca thâu lấy binh triều kể đến năm bảy muôn, nó lại có số thập viên chiến-tướng. Nếu chúng ta hưng binh thì phải quyết thắng, chớ hưng binh mà thất bại thì hưng binh làm chi. Lấy thế lực mà luận thì sự bại đã thấy trước rồi, nếu chúng ta làm việc miễn-cưỡng thì ai gọi là trí. Theo ý tôi, bây giờ chúng ta phải liệu thế nào mà liên-hiệp chư trấn thì hoặc may mới trừ kẻ phản-thần được. Mà chư trấn anh hùng bây giờ còn ai? Cao-đằng-Vân ở Ái-châu, nghe nói đã tỵ trần rồi, Trần-Lãm, ở Bố-hải-Khẩu, thì già yếu nên sợ e không muốn cầm thương lên ngựa nữa. Vậy bây giờ nếu liên-hiệp thì chỉ có ba anh em ta đây với Nguyễn-Khoan, Ngô-nhựt-Khánh, Nguyễn-Siêu, và Phạm-bạch-Hổ mà thôi. Mà trong số 7 người nầy chỉ có một mình Phạm-bạch-Hổ tài-lược nhiều hơn hết, hễ người khứng hưng binh, chúng ta giao chức minh chủ cho người, để người có đủ quyền mà điều đình thì hoặc may mới trừ gian tru nịnh được. Vậy Lữ huynh hãy chịu khó xuống Đằng-châu mà thương nghị với Bạch-Hổ; nếu người chịu thì khắc kỳ hưng binh, để hai anh em tôi về chỉnh tu binh mã và viết thơ xin Nguyễn-Khoan, Nguyễn-Siêu và Ngô-nhựt-Khánh tiếp ứng”.

Lữ-Đường nghe nói cả mừng, nên lật đật đi xuống Đằng-châu và khuyên Lý-Khuê với Thủ-Thiệp phải ân-cần thỉnh mấy trấn kia hội binh, Lý-Khuê với Thủ-Thiệp cáo từ ai về trấn nấy, Lữ-Đường lên ngựa thẳng xuống Đằng-châu.

Phạm-bạch-Hổ từ ngày vưng lịnh Ngô-vương dẫn binh trở về Đằng-châu mà trấn thủ, hễ nhớ đến mấy lời Ngô-vương quở trách thì trong bụng buồn bực, sắc mặt dàu dàu. Cách vài năm Bạch-Hổ nghe Ngô-vương trọng dụng Tam-Ca với Kiết-Lợi, giao quốc-chánh cho Tam-Ca điều đình, giao binh quyền cho Kiết-Lợi quản đốc, thì lắc đầu chắc lưỡi than rằng: “Trời không cho nhà Ngô làm vua lâu đời hay sao, nên mới khiến Ngô-chúa không nghe lời ta mà trọng dụng Tam-Ca như vậy! Rất uổng công cho Ngô-chúa và chư tướng xông tên lướt đạn, gội nắng dầm sương trót một năm trời mà gầy dựng cơ-đồ, mở mang bờ cõi!”

Bạch-Hổ than rồi khóc, tuy là buồn song chẳng hề để lòng oán hận Ngô-chúa chút nào. Cách chẳng bao lâu Bạch-Hổ lại tiếp được một tờ chiếu nói rằng thiên-hạ thái bình nên triều-đình định phải yễm võ tu văn; và dạy Bạch-Hổ phải lập tức bãi binh để chừng 500 thủ thành mà thôi, còn bao nhiêu thì cho về làng đặng mở rừng cày ruộng. Bạch-Hổ đọc chiếu rồi, trong lòng bồi hồi tức giận thầm nghĩ rằng: “Đây là kế của Tam-Ca bày, trước thị-nhục ta chơi, sau làm cho ta giảm thế lực đặng nó dễ bề tạo-phản”.

Bạch-Hổ liền viết biểu sai người đem về triều-đình mà tâu với vua rằng: nước ta ở giáp ranh với Trung-quốc, mấy năm nay người Tàu không dám xâm lấn biên cương nữa, ấy là vì sợ oai thế của ta, chớ không phải là vì bỏ lòng muốn thâu đoạt nước ta. Nếu vua định bãi binh thì sợ e chẳng khỏi ngoại-bang cử binh thâu đoạt bờ cõi, mà thế ta đã yếu rồi, thì khó mà làm mạnh lại được. Vậy xin vua vì giang-san xã-tắc mà bỏ việc bãi binh đi.

Cách ít ngày Bạch-Hổ tiếp được một tờ chiếu của vua nữa, nói rằng Bạch-Hổ là biên thần không được phép bàn việc chánh, vậy phải tuân lịnh triều-đình mà bãi binh cho mau, nếu trì huỡn sẽ bị tội nghịch vương mạng.

Bạch-Hổ xem chiếu rồi giận quá nên ngồi thở ra, không nói chi được hết. Cách một hồi anh ta mới than trách rằng: “Ta vẫn biết kế nầy là kế của Tam-Ca, nhưng mà thánh-thượng nịch ái đứa nịnh, không kể giang-san, khinh bỉ công-thần, thì thánh thượng cũng là tệ thiệt! Bệ-hạ ôi! Bệ-hạ tệ chi lắm vậy? Nay Bệ-hạ được ngôi cao quyền cả, tuy hạ-thần bất tài, song hạ-thần cũng có vùa giúp cho Bệ-hạ ít nhiều. Sao Bệ-hạ không nhớ công mọn của hạ-thần lại nghe lời quân sàm-thần sủng nịnh mà khinh bỉ hạ-thần đến thế? Bệ-hạ ôi! Ví dầu hạ-thần trực ngôn can gián, ấy là vì hạ-thần muốn cho nhà Ngô muôn năm chói rạng, muốn cho đất nước thiên tải vững bền, chớ phải hạ-thần có ý gì riêng, mà Bệ-hạ đành lòng kết hận”.

Bạch-Hổ trách rồi ngồi khóc, khóc rồi lại giận, giận rồi lại hờn. Anh ta thầm nghĩ rằng: mình đã hết lòng ngay với vua, mà vua không biết xét, nếu sau có nguy-biến thế nào thì vua chịu, mình chẳng cần can dự đến nữa làm gì. Nay vua dạy mình bãi binh, nếu mình không bãi thì mình có tội nghịch mạng. Vậy mình bãi binh phứt cho rồi, ngày đêm mình uống rượu làm thơ mà chơi, nhà vua suy-thạnh, và cuộc thế hưng-vong mặc ai, mình chẳng cần lo nữa làm gì cho mệt. Bạch-Hổ tính sáng ngày sau sẽ điểm binh lực cho bớt về làm ăn, để đủ số 500 theo như lời chiếu dạy chiếu dạy mà thôi.

Đêm ấy Bạch-Hổ ức-uất trong long ngủ không được, nên vào ra trong trướng than thở hoài. Vợ là Lưu-Thị, vốn người hiền đức, thấy chồng thổn-thức không hiểu chồng có việc chi, nên bước ra hỏi thăm. Bạch-Hổ đem việc triều chánh nói lại cho vợ nghe, và tỏ luôn ý mình tính sáng ngày bãi binh nữa.

Lưu-Thị nghe rõ đầu đuôi rồi liền khuyên chồng rằng: “Quốc-sự là việc của phu-quân, phận thiếp là đàn-bà không lẽ thiếp dám can dự. Tuy vậy mà thiếp nghĩ phận phu-quân là tôi, phận Ngô-vương là chúa; sách có câu “quân bất minh thần bất khả bất trung” nếu lúc nầy mà phu-quân để lòng hờn Ngô-vương, quyết bỏ liều việc nước thì thiếp sợ e phu-quân lỗi niềm tôi chúa”.

Bạch-Hổ trợn mắt ngó vợ mà đáp rằng: “Phu-nhơn nói như vậy nghe cũng phải đó chút. Nhưng mà sách cũng có câu “quân thị thần như thảo giái, thần thị quân như khấu thù”.

Lưu thị nghe chồng nói như vậy thì biến sắc, sợ chồng nóng giận mà lỗi lầm, nên khóc mà thưa rằng: “Phu-quân đừng có nghĩ như vậy mà lỗi với chúa, cái danh trung nghĩa của phu-quân xưa nay, bây giờ phu-quân đành đem mà thả trôi theo giòng nước hay sao? Xin phu-quân giảm nộ mà suy xét lại, chớ nếu phu-quân buồn chí mà bỏ xuội thì chẳng những là vua khuynh-nguy mà thôi, mà sợ e giang-san cũng điên đảo nữa”.

Bạch-Hổ nghe vợ khêu lòng trung nghĩa mà tủi thầm, nên ngồi chống tay trên ghế, hai hàng nước mắt nhỏ giọt. Anh ta tính hồi triều bái yết Ngô-vương đặng tâu cho hết mọi điều khúc-trực, nhưng mà nghĩ nếu không có chiếu triệu mà mình về, sợ e chẳng khỏi mang tội nên không dám đi.

Lưu-Thị khuyên rằng: “Nay phu-quân về triều thì có tội mà không bãi binh cũng có tội. Vả chăng sự bãi binh là một sự rất quan hệ, bởi vì hễ bãi binh rồi, ví như có giặc nước ngoài xâm-lấn biết lấy chi mà chống cự, mà dầu không có giặc nước ngoài đi nữa, ví như trong nước biến loạn biết lấy chi mà bình-phục. Vậy nếu phu-quân muốn khỏi tránh lịnh vua, mà cũng khỏi giảm thế lực, thì phu-quân dụng kế đồn-điền là hay hơn hết”.

Bạch-Hổ ngồi ngẫm nghĩ một hồi rồi khen vợ nói phải. Sáng ngày Bạch-Hổ chọn 500 binh tráng kiện để ở lại thủ thành, còn số dư kể hơn ba ngàn thì chia ra từ đội, từ ngũ, ở mỗi đội ngũ đều có người quản-suất, rồi cho dắt nhau từ tốp đi lập làng lập xóm, phá rừng cấy lúa, làm ăn như dân thường, song dặn có cuộc binh-chiến hễ được lịnh thì phải tựu về Đằng-châu mà nhập ngũ.

Từ ấy về sau Bạch-Hổ tối ngày cứ lo uống rượu ngâm thi, việc cai trị trong trấn thì phú cho bộ-tướng là Lương-chánh-Tôn điều đình, không thèm dự tới. Tuy là Bạch-Hổ sợ lỗi niềm tôi chúa nên không dám oán hận Ngô-vương, nhưng mà hễ nghe ai nói tới việc triều-đình thì châu mày đỏ mặt.

Qua năm giáp-thìn (944), ngày nọ Bạch-Hổ đương ngồi trong trướng uống rượu, bỗng nghe quân vào báo có sứ ở kinh đệ chiếu của vua đến. Bạch-Hổ lật đật ra tiếp sứ rồi đặt bàn hương án mà đọc chiếu. Bạch-Hổ hay Ngô-vương thăng-hà, Tam-Ca đã tức vị xưng hiệu là Bình-vương, thì tức giận nghẹn cổ không nói được. Bạch-Hổ đứng trân-trân một hồi lâu, rồi dạy quân đặt bày lễ vật đặng cúng tế Ngô-vương mà để tang, nhưng mà sắc mặt như thường, không khóc mà cũng không giận.

Sáng ngày sau Bạch-Hổ thăng đường, Lương-chánh-Tôn vừa muốn vào hỏi coi Bạch-Hổ điềm-nhiên tọa-thị mà để cho Tam-Ca đoạt cơ nghiệp của nhà Ngô hay sao, bỗng nghe quân vào báo rằng có Lữ-Đường là Tổng-trấn Tế-Giang đến xin ra mắt. Bạch-Hổ nghe báo có Lữ-Đường đến thì ngồi suy nghĩ một hồi lâu rồi mới chịu bước ra cửa rước.

Lữ-Đường vừa thấy mặt Bạch-Hổ thì sa nước mắt mà nói rằng:

- Phạm công ôi, Ngô chúa đã băng rồi, Phạm công có hay chưa?

- Tôi hay rồi.

- Tam-Ca nó dối rằng có thánh thượng di-ngôn nên nó đoạt ngôi của Thái-tử, việc ấy Phạm công cũng đã hay rồi hay chưa?

- Tôi cũng đã hay rồi.

- Ai báo tin cho Phạm công hay?

- Có sứ của Bình-vương.

- Bây giờ Phạm công liệu lẽ nào?

- Liệu việc gì?

- Ủa! Kẻ gian nịnh soán ngôi vua, Phạm-công là anh hùng hào-kiệt, Phạm-công đành tọa thị hay sao?

- Việc ấy tôi đã có tâu trước cho thánh thượng rồi, tại thánh-thượng không tin lời tôi nên bây giờ mới xảy ra nguy biến như vậy. Lỗi ấy có phải tại nơi tôi đâu mà tướng-quân trách tôi.

- Không, tôi đâu dám trách Phạm-công. Tôi đến đây là tỏ cho Phạm-công hay rằng chư trấn nghe Tam-Ca soán ngôi, ai cũng bầm gan sôi ruột, quyết hưng binh vấn tội. Chư trấn muốn liên hiệp binh lại đặng oai thế mạnh mẽ, nên cậy tôi đến xin Phạm-công lãnh quyền minh-chủ mà điều binh khiển tướng. Vậy xin Phạm-công nhận lời, trước vẹn đạo quân thần, sau chư trấn khỏi thất vọng.

- Vậy mà tướng-quân có nghe hai Hoàng-tử còn mất lẽ nào hay không?

- Tôi nhe rõ, hai hoàng-tử tị-nạn, Tam-Ca sai tướng theo bắt đem về để ở trong cung, vậy chúng ta phải hưng binh bắt giết Tam-Ca đặng lập Thái-tử Xương-Cấp lên ngôi cửu-ngũ.

Bạch-Hổ nghe nói như vậy thì cười ngất rồi đáp rằng:

- Tướng-quân nói thiệt nghe trái lẽ quá! Nếu hai Hoàng-tử còn ở trong cung mà Tam-Ca tức vị quốc-vương, thì tự nhiên ý hai Hoàng-tử thuận tùng như vậy, Thái-tử đã không tranh ngôi, chúng ta ức hiếp nỗi gì mà dấy binh? Nếu chư trấn muốn đánh giặc thì chư trấn để binh về triều mà đánh. Phận tôi đây, cách mấy năm trước Ngô-vương giảm binh quyền của tôi, không cho phép tôi có hơn 500 quân, thế lực tôi yếu lắm, nên tôi hổ phận không dám hiệp với chư trấn.

Lữ-Đường giận đỏ mặt, ngó Bạch-Hổ trân trân rồi hỏi rằng:

- Khi trước Phạm-công là đệ nhứt yên-hùng, tôi không dè mấy năm nay xa cách nhau rồi Phạm-công suy nhược đến thế! Thiệt Phạm-công sợ thằng Cảnh-Thạc với thằng Kiết-Lợi lắm sao?

- Tôi phải sợ chớ! Người ta binh cường tướng dõng, còn tôi binh thiểu thế cô, làm sao mà tôi không sợ!

Lữ-Đường lắc đầu than khóc, dùng đủ mưu chước, trước lấy lời trung nghĩa mà khêu Bạch-Hổ cũng không động lòng, sau lấy lời cứng cỏi mà khích Bạch-Hổ cũng không đổi ý, nói thế nào cũng không chịu, túng thế giận mắng Bạch-Hổ rồi bỏ đi về. Lữ-Đường ra khỏi cửa rồi thì Bạch-Hổ cắn răng trợn mắt, lấy tay vỗ ghế mà nói rằng: “Hay cho con cháu nhà Ngô, chúng đoạt ngôi mà cũng còn đeo đuổi theo ở trong cung, có thịt sẵn dành để cho chúng ăn, rồi ngồi chực xương mà gặm ! Bớ Thái-tử Xương-Cấp, ngươi đành bỏ cơ nghiệp của tiên-vương há ! Cơ nghiệp của ngươi, ngươi muốn bỏ thì tự ý ngươi, còn công-phu của ta giúp mà dựng cơ nghiệp ấy ta không bỏ đâu. Bớ Dương-tam-Ca, mi ỷ thế mà soán ngôi của nhà Ngô há ! Ngôi của nhà Ngô, mi muốn soán thì tự ý mi, chớ ngôi của ta mi không soán được đâu”.

Bạch-Hổ giận Tam-Ca, trách Xương-Cấp một hồi rồi ngả lăn mà khóc. Lương-chánh-Tôn lật đật chạy vào đỡ dậy. Lưu-thị ở trong trướng cũng lật đật bước ra khuyên chồng. Lưu-chánh-Tôn với Lưu thị đều khuyên phải hiệp với chư trấn mà cử nghĩa binh về triều đánh bắt Tam-Ca và tôn Xương-Cấp. Bạch-Hổ quyết không chịu nói rằng: “Ngày trước Ngô-vương phán rằng Tam-Ca là em của ngài ta không nên nói nhiều lời xiêu-tạc. Sau ngài lại nói ta là biên-thần, ta không được phép dự vào triều chánh. Phận ngài là chúa, phận ta là tôi, ngài đã dạy ta phải vưng. Nay em ngài soán ngôi của ngài, ta là người ngoài ta không phép nói, mà ta là biên-thần, ta cũng không được phép dự việc triều đình. Đã vậy mà hai Hoàng-tử đều thuận tùng Tam-Ca, ta ức nỗi gì mà ngăn trở. Còn ta đối với Tam-Ca thì chẳng có tình nghĩa chi hết. Đã biết tiên nhơn ngày trước là chúa của ta, mà ơn nghĩa ấy ta đã đền đáp rồi, dầu ta chết xuống cửu-tuyền ta cũng chẳng hổ. Chớ chi lúc Kiều-công-Tiện giết tiên nhơn nó mà nó ra khởi nghĩa báo thù cho cha, nếu ta không phò tá nó hoặc là đầu Ngô-Vương chớ không chịu đầu nó thì ta có tội. Nó là đứa bất hiếu bất nghĩa, cha chết không dám chết theo cha, người ta báo thù nó cũng không giúp sức, đứa như vậy mà làm chúa ai ? Nó muốn làm vua thì làm với chư trấn, chớ ta không để cho nó làm vua của ta đâu”.

Lưu-thị tưởng chồng giận Tam-Ca nói như vậy là lo mưu tru-diệt, nên mừng thầm không khuyên lơn nữa. Nào dè Bạch-Hổ lập đàn cúng tế trời đất rồi xưng mình là Đằng-châu sứ-quân, tuyên bố trong trấn cho dân sự hay rằng mình không qui-thuận theo Dương-tam-Ca.

Còn Lữ-Đường khuyên Bạch-Hổ xuất binh không được, giận trở về Tế-Giang rồi cho người đi mời Lý-Khuệ với Thủ-Thiệp đến hội nghị nữa. Hai người nầy nghe nói Bạch-Hổ không khứng xuất binh thì thối chí, không dám tính tới việc đánh Tam-Ca, lập Thái-tử nữa. Nguyễn-Siêu ở Tây-phù-Liệt cho người đến nói rằng anh ta còn bịnh nên không thể cầm binh được. Nguyễn-Khoan ở Tam-Đái cho người đến nói rằng con cháu họ Kiều tụ tập binh mã tại Hồi-Hồ, muốn lấy đất Tam-Đái, nên không dám bỏ trấn mà xuất binh. Còn Ngô-nhựt-Khánh ở Đường-Lâm cho người đến nói xuất binh thì anh ta bằng lòng, song xin phải trì huỡn ít thàng đợi coi Bạch-Hổ liệu lẽ nào rồi sẽ dấy động.

Lữ-Đường thấy chư trấn giải đãi thì phiền muộn đêm ngày ăn ngủ không được. Vì lòng thương Ngô chúa quá, không thể làm ngơ được, nên không thèm cậy sức chư trấn nữa, một mình cử bổn bộ binh kể chừng ba ngàn người, kéo về kinh, quyết đánh với Bình-vương.

Bình-vương hay tin Lữ-Đường nghịch mạng, liền dời Cảnh-Thạc với Kiết-Lợi vào chầu mà thượng nghị. Cảnh-Thạc tâu rằng: “Trong các trấn chỉ có một mình Bạch-Hổ tài lược hơn hết; nếu Bạch-Hổ nghịch mạng thì triều đình phải lo, chớ Lữ-Đường tài lực không bao nhiêu, xin Bệ-hạ sai Lâm-Hổ với Triệu-Hùng dẫn ít ngàn binh ra đối địch cũng đủ”.

Bình-vương nghe lời liền hạ lịnh sai Lâm-Hổ với Triệu-Hùng dẫn năm ngàn binh ra đón đánh Lữ-Đường. Khá thương Lữ-Đường, lòng trung nghĩa thì nặng, ngặt vì binh ít, thế cô, nên mới giáp một trận thì đại bại, phải tìm đường trở về Tế-Giang. Lâm-Hổ với Triệu-Hùng thấy giặc đã phá, Lữ-Đường đã chạy mất, bèn thâu quân về triều phục mạng.

Lữ-Đường về Tế-giang chiêu binh mãi mã, mong lòng báo-thù hoài. Anh ta sai quân qua Đằng-châu mà thám dọ cử-chỉ của Bạch-Hổ. Quân về bào rằng Bạch-Hổ đã tự xưng là Sứ-quân, quyết không phục Bình-vương. Lữ-Đường cuời mà nói rằng: “Bạch-Hổ xưng Sứ-quân, ta cũng xưng là Sứ-quân”, rồi tuyên bố cho dân trong trấn hay rằng mình không phục tân triều. Lý-Khuê, Thủ-Thiệp, Nguyễn-Siêu, Nguyễn-Khoan, Nhựt-Khánh và Trần-Lãm hay tin ấy lần lần bắt chước cũng xưng là Sứ-quân hết thảy.

Năm trước Kiều-công-Tiện giựt chức Tiết đạt sứ cũa Dương-diên-Nghệ, Ngô Quyền hưng binh báo oán, các trấn thảy đều qui-thuận, nên không đầy một năm đã dẹp an gian nịnh, khai sáng non sông. Nay Dương-tam-Ca soán-ngôi của Ngô-vương, Lữ-Đường hưng binh dẹp loạn, các trấn không hiệp lực, nên đánh mới có một trận mà đã thất bại. Tuy Lữ-Đường tài trí không bằng Ngô-Quyền, nhưng mà Lữ-Đường một mình dám chống cự với binh triều, thì lòng dạ không thua gì Ngô-Quyền, khác nhau là vì người trước gặp thời, còn người sau không gặp đó mà thôi.

HỒI THỨ HAI MƯƠI LĂM

------------

Tính chiêu-an Dương-thị lập đông-cung,

Ham lợi lộc Mã-Chiêu làm thích khách.

Bình-vương thấy dẹp an Lữ-Đường thì trong bụng mừng thầm, chẳng dè ít ngày sau khi nghe Bạch-Hổ tự xưng Sứ-quân, rồi lần lần mấy trấn khác cũng bắt chước mà xưng Sứ-quân hết thảy, thì hết sức lo sợ, nên sai hộ-vệ quân đòi Đỗ-cảnh-Thạc vào cung mà thương nghị.

Đỗ-cảnh-Thạc thung dung quì mà tâu rằng: “Muôn tâu Bệ-hạ, ngoài chư trấn có Phạm-bạch-Hổ là anh hùng hào kiệt, Bệ-hạ giáng chỉ Bạch-Hổ không nghịch mạng, mà chừng Lữ-Đường dấy binh, Bạch-Hổ điềm nhiên tọa thị, rồi mấy trấn khác cũng không ai ứng tiếp, thế thì các ngoại thần chỉ trông cậy có một mình Bạch-Hổ, nếu Bạch-Hổ động binh thì các chư trấn đều theo, còn nếu bạch-Hổ thuận tùng thì chư trấn qui-phục. Nay các trấn tự xưng Sứ-quân. Nếu Bệ-hạ muốn cho thiên hạ thái bình, giang sang bền vững, thì nên định kế làm cho Bạch-Hổ qui hàng; hễ Bạch-Hổ lễ cống xưng thần thì các trấn khác không cần khuyên tự nhiên họ cũng thọ mạng ta”.

Bình-vương khen lời tâu hửu-lý, liền hạ chỉ dạy Ngự-sữ Từ-thọ-Lâm xuống Đằng-châu mà khuyến dụ Bạch-Hổ, và dặn phải nói cho Bạch-Hổ biết hễ khứng thuận tùng thì sẻ đặng gia ban quyền tước.

Từ-thọ-Lâm vưng lịnh xuống Đằng-châu xin vào ra mắt. Bạch-Hổ không chịu tiếp rước. Từ-thọ-Lâm cùng thế không biết liệu lẽ nào mà gặp mặt Bạch-Hổ được, bèn nói dối với quân rằng mình đi việc tư, chớ không phải việc công, và dạy quân vào tỏ lại cho Bạch-Hổ biết.

Bạch-Hổ tưởng thiệt, nên dạy quân cho vào, Từ-thọ-Lâm vào bái kiến cứ khen ngợi tài đức của Bach-Hổ và nói rằng xưa nay mình đã có lòng kính trọng, nhưng không có dịp mà đến bái kiến được. Từ-thọ-Lâm có ý muốn dùng lời dua nịnh mà làm cho đẹp dạ Bạch-Hổ lần lần rồi sẽ dùng mưu khuyến dụ. Bạch-Hổ ngồi nghe, miệng chúm chím cười hoài, không tỏ ý nghi ngờ chi hết. Thọ-Lâm thấy vậy tưởng Bạch-Hổ đã yêu mình, nên mới mở hơi muốn khuyến dụ về hàng Bình-vương. Ban đầu Bạch-Hổ cứ gặt đầu để cho anh ta nói: anh ta tưởng dễ nên cứ nói tới, khen Bình-vương minh-quân, chê chư trấn thấp trí. Đến chừng anh ta xin Bạch-Hổ bỏ hờn bỏ giận lễ cống xưng thần, thì Bạch-Hổ nổi giận vổ án kêu quân bắt Từ-thọ-Lâm đem ra trước dinh, căn đánh hai chục trượng rồi đuổi về mà nói rằng: “Ta muốn giết phứt tên gian thần như ngươi vậy đặng làm gương cho dân trong nước. Nhưng giết ngươi ta sợ dơ lưỡi gươm của ta nên ta đánh đòn mà thôi. Vậy ngươi về nói lại với thằng Tam-ca rằng ta đánh đó là đánh gởi cho nó 10 trượng còn 10 trượng kia thì ta gởi cho hai Hoàng-tử, bởi vì mình là con vua, chúng đã soán ngôi mà không biết giận lại theo dua bợ, thì ta đánh đòn nghĩ cũng chẳng oan gì”. Từ-thọ-Lâm bị đòn đau đớn hết sức, song cũng gượng gạo trở về kinh mà phục mạng.

Bình-vương nghe Bạch-Hổ đánh sứ nhục triều đình thi nổi giận tính hưng binh tru diệt. Đỗ-cảnh-Thạc gián vua rằng: “Buổi nầy dân tâm chưa qui phục, nên cử binh đánh Bạch-Hổ, sợ e chư trấn ứng tiếp rồi gây ra họa lớn. Vậy xin Bệ-hạ giả lập Xương-Văn lên làm Thái-tử đặng thâu phục dân tâm, rồi sau sẽ lo mưu mà trừ Bạch-Hổ”.

Bình-vương nghe lời bèn lập Xương-Văn lên ngôi Thái-tử, song cũng cấm nhặc không cho đi ra khỏi thành. Xương-Văn nhớ mẹ thương anh, biết mẹ ở trên chùa mà không thể đến viếng thăm được, còn anh thì không nghe dật-lạc phương nào, bởi vậy ngày đêm ăn chẳng biết ngon, ngủ không an giấc. Bữa nọ vừa nghe Bình-vương đã phong cho mình chức Thái-tử thì biến sắc, nghĩ rằng nếu mình nhận chức ấy té ra mình có ý muốn giành ngôi với anh, mà bây giờ mình không nhận cũng không được, nên quyết trốn đi tìm anh rồi anh em sẽ chung trí hiệp lực mà lo mưu khôi phục cơ đồ cũa cha lại. Giang-hoài-Nhơn theo sau can gián, khuyên phải nhịn nhục mà chờ cơ hội, chớ không nên nóng nảy. Xương-Văn tuy nghe lời, song khóc hoài nên hai con mắt sưng hiếp mí.

Còn Bình-vương bị Bạch-Hổ nhục mạ, thì trong lòng oán hận, không thể nào ngui được, bởi vậy ngày đêm hằng lo mưu tính kế, quyết trừ cho được Bạch-Hổ mới yên tâm.

Có một buổi chiều Bình-vương thấy trời trong gió mát bèn ngự ra hoa viên mà ngoạn cảnh, có vài mươi thị vệ theo hầu. Vua xem hoa một hồi rồi ngó quân thị-vệ mà hỏi rằng: “Chúng bây theo hầu trẩm, vậy chớ chúng bây thiệt tận tâm mà trung với trẩm hay không?”.

Các thị vệ đều tâu rằng mình trung với vua, ví dầu sông lở núi mòn mà lòng trung của mình không thể phai được. Bình-vương cười rồi nói tiếp rằng: “Hôm nay trẩm muốn giết một người chơi cho vui, chúng bây tâu rằng chúng bây trung với trẩm, vậy đứa nào ra quì đây một đứa, đặng trẩm chém chơi mà giải buồn”.

Mấy mươi quân thị-vệ nghe vua phán như vậy thì mặt biến sắc, mắt nhìn nhau, không ai dám ra chịu chết hết, duy có một người tuổi chừng lối 40, thung dung bước tới quì trước mặt vua mà tâu rằng: “Muôn tâu Bệ-hạ kẻ hạ thần vưng lịnh”.

Bình-vương thấy người tướng mạo đường đường, oai phuông lẫm-lẫm, hỏi ra mới biết tên là Mã-Chiêu. Vua khen tánh khẳng khái, cảm ý trung nghĩa, bèn ban cho 10 lượng bạc và 5 cây lụa rồi dạy đứng dậy. Vua ngó mấy tên quân thị-vệ khác mà phán rằng: “Các ngươi giả dối, chớ không có lòng trung với trẩm. Vậy các ngươi phải bắt chước Mã-Chiêu thì hoặc may mới làm quân thị-vệ được”. Quân thị-vệ liền quì xuống mà thọ tội. Vua cười rồi tha hết và truyền lịnh phản giá hồi cung.

Sáng bữa sau vua đòi Mã-Chiêu vào cung mà phán rằng: “Hôm qua trẩm đã biết lòng trung nghĩa của ngươi rồi. Vậy ngươi hãy ráng mà phò tá trẩm, thì trẩm sẽ còn ban ơn thêm nhiều nữa”. Loài người vì hai chữ danh lợi mà tan xương nát thịt. Mã-Chiêu đã được tiếng ngợi khen, và được bạc ngự tứ hôm qua, thì vui lòng phỉ chí, cảm đức mến ân nên trót đêm mừng ngủ không được. Nay nghe vua phán như vậy nữa, trong lòng càng khấp khởi, lúc ấy chẳng những là vua biểu chết thì lật đật chết liền cho vua coi, mà nếu vua dạy về giết hết cha mẹ vợ con, có lẽ anh ta cũng không từ chối, bởi vì vua vừa dứt lời thì anh ta quì mà tâu rằng:

“Muôn tâu Bệ-hạ, kẻ hạ thần phò Bệ-hạ, ví dầu tan xương nát thịt kẻ hạ thần cũng chẳng nao lòng ; miễn là Bệ-hạ được yên ổn nơi cửu trùng, thân nầy nguyện dù vạn-tử cũng không chối”.

Bình-vương nghe tâu lấy làm đẹp dạ, nên ngó Mã-Chiêu một hồi lâu rồi mới phán rằng: “Trẩm làm vua, phú hữu tứ hải nhưng vì trẩm có một việc riêng làm cho trẩm ăn ngủ không được. Ngươi tâu rằng ngươi phò tá trẩm dầu vạn-tử ngươi cũng chẳng từ. Trẩm muốn cậy người lo giải sầu cho trẩm chẳng biết ngươi có sẵn lòng chăng ?”.

Mã-Chiêu tâu rằng: “Muôn tâu Bệ-hạ, nếu thân hèn nầy mà có thể giải sầu cho Bệ-hạ được, thì xin Bệ-hạ ngự phán, hạ thần sẽ thi hành liền.”

Bình-vương gặc đầu phán rằng: “Số là trong chư trấn, có Phạm-bạch-Hổ cứ Đằng-châu là người vô quản vô phụ, ghe phen đã nghịch mạng trẩm. Trẩm muốn dấy binh tru diệt, ngặt vì quần-thần khiếp nhược, không ai dám lãnh cầm binh đối địch với Bạch-Hổ, nên cứ theo can gián hoài. Nay trẩm muốn chọn một dõng-sĩ đặng sai đến Đằng-châu thích-tử Bạch-Hổ mà rửa hờn cho trẩm, vậy chớ ngươi có biết trong hàng quân-sĩ có ai nghĩa đởm dám làm thích khách đến giết Bạch-Hổ hay chăng?”

Mã-Chiêu tâu rằng: “Muôn tâu Bệ-hạ; tuy thần có nghe Bạch-Hổ tài lực phi phàm, nhưng mà hạ thần nguyện làm thích khách đến Đằng-châu giết tên Bạch-Hổ mà rửa hờn cho thánh-thượng.”

Bình-vương nghe Mã-Chiêu tâu khẳng khái thì càng mừng, nên nhậm lời cho Mã-Chiêu đi, song có dặn riêng rằng: “Ngươi đi thì phải cẩn thận cho lắm, chớ nhập luông-đàm hổ-huyệt chẳng phải là dễ đâu. Nếu ngươi được thành công thì trẩm sẽ trọng thưởng. Nói cùng mà nghe, ví như rủi ngươi thích Bạch-Hổ không được, mà lại bị bắt, thì dầu chết ngươi cũng đừng khai, còn như có khai thi khai cho Xương-Cấp sai ngươi, chớ đừng có khai cho trẩm.”

Mã-Chiêu lạy tạ trở ra sửa soạn mà đi Đằng-châu. Ngồi trên ngôi quốc-vương, tướng phò đứng chật triều, binh giúp đóng đầy trại ; một vị Tổng-trấn nghịch mạng không dám cử binh chinh phạt, bao nhiêu đó cũng đủ thấy tánh yếu đuối rồi. Nay lại lén triều-đình sai người làm thích khách đặng ám sát, cử chỉ ấy lấy làm khiếp nhược, ai đọc truyện tới đây cũng không nín cười cho đặng, duy có một chú Mã-Chiêu, là người khẳng khái mà ưa thù phụng, được gần ngai vàng dầu muôn thác cũng chẳng nài, nghe hai tiếng “trọng thưởng” thì quên hết những nghĩa nhơn liêm-sĩ, nên được lịnh rồi thì giấu vợ giấu con, lén cấp gươm lước dặm xuống Đằng-châu, trong trí cứ tưởng tượng hễ thành công rồi thì phú quý vinh hoa, chớ không nghĩ nghị hễ thích chẳng đặng thì tan xương nát thịt.

Đi gần đến Đằng-châu, Mã-Chiêu sợ dấy lậu cơ mưu rồi khó mà làm thích-khách được, nên thay hình đổi dạng, giả làm một thầy đạo-sĩ đi phú-quyến tứ-phương. Đến Đằng-châu Mã-Chiêu ghé quán an nghỉ, tính ở ít ngày dọ coi đường ra ngõ vào khó dễ thể nào. Bạch-Hổ hay ngồi đứng ở đâu, hay chơi bời với ai, quân lính canh gác chỗ nào, vách thành phía nào cao phía nào thấp.

Mã-Chiêu dọ đến năm sáu bữa, thấy vách thành phía bên hữu đã thấp mà lại cây che rậm-rợp, nên có thể leo vào mà núp được. Anh ta lại nghe mỗi đêm Bạch-Hổ thường ngồi trước sân mà uống rượu một mình cho đến khuya rồi mới chịu vào dinh mà nghỉ. Anh ta mới tính leo vào vách núp dưới bóng cây, chờ khi Bạch-Hổ ơ-hờ nhảy ra mà đâm, làm như vậy dầu Bạch-Hổ có tài cao đến chừng nào cũng không dè mà đỡ được.

Ngày mùng 6 mặt trời lặn chưa được bao lâu, thì đã thấy phía trời tây chị nguyệt vẽ mày xem sáng hoắc. Mã-Chiêu trong mặc áo quần gọn ghẽ, đeo gươm vào lưng rồi ngoài mới choàng cái áo đạo-sĩ, thung rộng tay dài, mà đi. Anh ta huởn bước đi vờn ngoài thành, như người buồn đi chơi cho tiêu-khiển. Đi gần hết canh một, trăng lặn mất, trời tối lờ mờ, mấy nhà ở chung quanh thành đều gài cửa ngủ hết, tư bề im lìm, duy lâu lâu nghe tiếng trống canh trong thành đánh thùng thùng với tiếng vạt bay đi kiếm ăn kêu hoáp hoáp mà thôi.

Mã-Chiêu lén lại gần vách thành phía bên hữu, cởi áo đạo-sĩ ra mà bỏ dưới đất, co giò nhảy qua mương rồi hai tay vịn nhánh cây mà trèo vào thành. Vả Mã-Chiêu mạnh mẽ mà lại lẹ làng nên leo vào thành không mệt nhọc chi hết. Khi lọt vào trong được rồi, anh ta rút gươm ra cầm tay, và núp dưới bóng cây lén đi lần lần lại trước dinh Tổng-trấn. Anh ta gặp một bụi bông bụp, tính núp trong ấy rồi ló đầu ra mà dò cho dễ. Anh ta vừa mới dòm, bỗng nghe phía trước mặt, cách chừng 15 bước có tiếng người nói chuyện. Anh ta sợ mà lại mừng, sợ là sợ người ta thấy trước rồi mình hết mong thành công, còn mừng là mừng gặp được Bạch-Hổ, khỏi vào dinh tìm kiếm.

Mã-Chiêu ngồi rình một hồi lâu bỗng nghe chỗ nói chuyện đó có tiếng nói lớn rằng: “Sáng mai tướng-quân đi cho sớm phải đi cho giáp hết mấy chỗ đồn điền đừng bỏ sót chỗ nào, và phải dặn quân sĩ lo cụ-bị khí giới cho sẵn-sàng đặng ngăn ngừa giặc giã”. Mã-Chiêu lén dòm coi thì thấy một người miệng nói “Vâng” rồi chậm chậm đi ra phía trước cửa thành, còn một người đương đứng chống nạnh mà ngó theo người kia. Mã-Chiêu định chắc người đứng chống nạnh đó là Phạm-bạch-Hổ, nên mắt chăm chỉ ngó, còn trí thì tính đợi lúc ơ hờ đặng có nhảy ra mà đâm.

Người đó quả thiệt là Bạch-Hổ còn người đi ra cửa ấy là Lương-chánh-Tôn. Bạch-Hổ dặn Chánh-Tôn rồi đứng ngó mông. Canh đã khuya nên cây cỏ im lìm, trời tuy tối mà sao giăng vằn vặt. Trong dinh thấy ngọn đèn chong leo-lét, lính hầu lấp ló chực lịnh sai, ngoài chợ nghe tiếng chó sủa om sòm, hành khách bôn ba còn rảo bước. Bạch-Hổ đứng ngó mông một hồi rồi xây lưng trở vào dinh, đi chậm rãi thung dung, coi bộ chẳng có điều chi ái ngại.

Mã-Chiêu nhắm cơ hội ấy là cơ hội phải hạ-thủ, nếu trì huỡn để Bạch-Hổ vào dinh rồi thì khó thích được nên ở trong bụi bông bụp lén bước nhẹ nhẹ mà đi ra, rồi chạy theo giơ gươm lên tính đâm Bạch-Hổ. Bạch-Hổ đương đi, không dè chi hết, thình lình nghe sau lưng có tiếng động đất, vùng ngó ngoái lại thì thấy Mã-Chiêu đương giơ cây gươm lên muốn chém mình. Bạch-Hổ tràng qua một bên, tay mặt đỡ tay Mã-Chiêu một cái mạnh quá nên cây gươm văng ra xa, còn chân thì đá Mã-Chiêu té nhào nằm sải tay trên mặt đất. Bạch-Hổ nhảy theo nắm đầu, rồi hô lên một tiếng, lính hầu trong dinh áp chạy ra bắt Mã-Chiêu trói lại để ngồi trước dinh.

Bạch-Hổ tỉnh táo như thường, bị người ám sát mà không nao-núng, dạy quân vào dinh bưng ra một cái đèn đặng rọi mặt coi người thích khách là ai. Quân vưng lời vào dinh bưng đèn ra, Bạch-Hổ rọi mặt thì lạ hoắc, thuở nay chưa gặp người nầy lần nào. Bạch-Hổ nổi giận bèn hét lớn mà hỏi rằng: “Đồ súc sanh vậy chớ ta có thù oán chi với mi, mà mi toan ám hại ta ?”

Mã-Chiêu ngồi lặng thinh, không thèm trả lời, mà bộ không sợ sệt chi hết. Bạch-Hổ lại càng giận thêm, nên nạt rằng: “Nếu mi không chịu nói ra thì mi phải chết. Vậy ai mướn mi hại ta đây mi phải tỏ thiệt cho ta nghe, nói đi nói cho mau.” Mã-Chiêu cũng cứ ngồi lặng thinh hoài. Bạch-Hổ dạy quân dẫn Mã-Chiêu đem giam dưới ngục, đợi sáng mai rồi sẽ tra vấn.

Quân dẫn Mã-Chiêu đi rồi, Bạch-Hổ liền cho đòi Trần-Hỉ, là đội coi ngục, mà dặn phải dỗ Mã-Chiêu đặng hỏi coi ai bày mưu xuối nó đi làm thích khách như vậy. Trần-Hỉ vưng lời nên không cho lính đánh khảo, đợi gần đến canh ba quân lính ngủ hết, mới vào ngục làm quen, mở trói rồi hỏi thăm coi Mã-Chiêu là người ở đâu. Mã-Chiêu thấy Trần-Hỉ tử tế, không dè anh ta có ý riêng, nên cứ nói thiệt mình là lính thị-vệ tại triều. Trần-Hỉ hỏi phăn tới coi vì ý nào mà toan ám hại Phạm sứ-quân, và tại ai bày mưu ác nghiệt như thế. Mã-Chiêu nghe hỏi tới đó liền nhớ lời của Bình-vương căn dặn nên dụ dự không muốn nói. Trần-Hỉ theo hỏi riết túng thế Mã-Chiêu mới nói rằng: Thái-tử Xương-Cấp sai mình xuống Đằng-châu mà ám sát Bạch-Hổ.

Trần-Hỉ biết được cơ mưu thì trong trí mừng thầm, nên trở ra ngoài mà ngủ, không thèm hỏi nữa mà cũng quên trói Mã-Chiêu lại. Mã-Chiêu nằm trong ngục lo sợ, không biết tánh mạng mình ra thể nào, nên thao thức hoài không ngủ được. Anh ta nghĩ rằng mình tính giết người mà giết không đặng, lại bị người bắt chắc là người sẽ giết mình. Mình lãnh mạng đi làm thích-khách, mấy ngày rày mình kể chắc thành công, nên cứ tưởng tượng cuộc vinh hiển mà thôi, không dè đến nỗi bị bắt như vầy. Cha chả, nếu ngày mai mà Bạch-Hổ chém mình, thì biết cậy ai về kinh báo tin cho vợ con mình hay. Khi mình ra đi mình giấu vợ giấu con. Nếu mình không về được, thì vợ con trông đợi hoài, chẳng là tội nghiệp lắm.

Mã-Chiêu nghĩ đến vợ con thì động lòng rưng rưng nước mắt. Anh ta ngồi khoanh tay mà thở dài, bộ coi thảm thiết lắm. Cách một hồi lâu nghe tiếng trống trở canh năm. Mã-Chiêu sợ trời sáng thì ắt bị chết chém, nên vùng đứng dậy ngó dáo-dác quyết ý phải thừa lúc ban đêm mà trốn trước. Anh ta lấy tay xô cửa thì cánh cửa mở bét, vì Trần-Hỉ lúc đi ra cũng quên đóng cửa. Mã-Chiêu lén bước ra ngoài thấy quân lính giữ ngục đều ngủ hết, liền bò theo bóng cây, lần tới chỗ vách thành mình vào hồi hôm rồi thoát ra ngoài, cong lưng mà chạy. Anh ta không dám trở về quán, sợ quân lính rượt theo nên cũng không dám đi theo đường cái cứ băng trong rừng tìm đường nhỏ mà về kinh.

Sáng bữa sau, Trần-Hỉ vào trong ngục không thấy Mã-Chiêu, chạy đi kiếm khắp trong ngoài cũng không thấy tâm dạng, thì hồn phi phách lạt, nên bó tay vào dinh mà chịu tội. Bạch-Hổ thăng đường nghe báo Mã-Chiêu đã trốn mất thì nổi giận, nên truyền lịnh dẫn Trần-Hỉ ra ngoài mà chém. Quân vừa dẫn Trần-Hỉ đi được ít bước, Bạch-Hổ liền kêu lại mà hỏi rằng: “Ta giao đứa ám-sát ta cho mi giữ mà mi thả nó thì tội mi chết chém đã đành rồi, còn ta dặn mi hỏi dọ coi nó là người ở đâu, ai sai nó đi làm thích khách, vậy chớ mi có vưng lời ta hay không ?”

Trần-Hỉ sợ chết, mặt mà tái xanh, tay chơn run rẩy, bởi vậy đứng lập cập một hồi lâu rồi mới thưa rằng: mình hỏi dọ thì phạm nhơn xưng tên là Mã-Chiêu, vốn ở lính thị-vệ tại triều, vì Thái-tử Xương-Cấp sai nên mới đi làm thích khách.

Bạch-Hổ vừa nghe nói Xương-Cấp sai nó đi làm thích khách thì lửa giận phừng lên, nên vỗ ghế nói rằng: “Té ra Xương-Cấp nó đã theo phò quân phản nghịch rồi còn toan sát hại ta nữa há ! Nếu nó muốn như vậy thì sau nó đừng trách ta. Thôi, bọn nó đã theo một phồn với nhau ta chẳng còn vị-tình vị-nghĩa chi nữa”. Bạch-Hổ nói dứt lời liền đứng dậy bỏ đi ra hậu đường, quân hầu không biết tội Trần-Hỉ người định tha giết lẽ nào nên đứng đó mà chờ hoài.

Đến trưa Bạch-Hổ trở ra tiền đường thấy Trần-Hỉ và quân hãy còn đứng mà chờ lịnh, thì nhớ lại nên dạy đem Trần-Hỉ ra đánh 20 trượng mà thôi chớ không xử trảm.

Trần-Hỉ tuy khỏi chết thì mừng, song bị đòn đau đớn quá, nên oán Mã-Chiêu vô cùng.

HỒI THỨ HAI MƯƠI SÁU

------------

Người giống người, ngay gian khó biện,

Mặt nhình mặt, đệ-tử kinh tâm.

Việc Mã-Chiêu ám hại Bạch-Hổ xảy ra chưa được bao lâu, Bạch-Hổ hãy còn giận Bình-vương, oán Xương-Cấp, kế Sầm-Bích ở bên Thường-Phú qua tới Đằng-châu.

Vả Sầm-Bích đi đường xa mệt mỏi, lại khi tới Đằng-châu thì mặt trời đã trịch bóng rồi, nên tìm quán vào nghỉ ngơi, tính để sáng bữa sau sẽ vào thành xin ra mắt Tổng-trấn, mà cầu người hưng binh đánh đuổi Dương-tam-Ca đặng lập Thái-tử Xương-Cấp lên ngôi. Ở đời thường hay có nhiều cái cảnh ngộ rủi ro không dè mà ngăn ngừa trước. Sầm-Bích qua Đằng-châu trong lòng chẳng có chút gì lo sợ bởi vì anh ta vẫn biết Bạch-Hổ là nghĩa-sĩ trượng-phu hễ có lời Thái-tử ai-cầu thì chắc người sẽ sẵn lòng tá-trợ. Nói cùng mà nghe, ví dầu người không khứng giúp đi nữa, thì cũng không lẽ người đành bắt Xương-Cấp mà nạp cho Tam-ca. Nào dè tướng mạo Sầm-Bích lại giống hịch Mã-Chiêu, ai không quen biết nhiều, ai không gần gũi lâu, ai không có ý nhìn cho kỹ cạnh tai chơn tóc, thì ắt tưởng hai người là một. Sự Mã-Chiêu ám hại Bạch-Hổ chẳng may bị Bạch-Hổ bắt giam rồi vượt ngục mà trốn thì cả thành Đằng-châu từ trẻ đến già ai cũng đều hay hết, nhưng vì dân-sự không biết mặt phạm nhơn là Mã-Chiêu, nên họ thấy Sầm-Bích lạ thì họ ngó mà thôi chớ họ không nghi.

Sầm-Bích vào quán nầy chánh là quán Mã-Chiêu đến ở đậu hôm trước. Chủ quán là Lương-Túc, vì Mã-Chiêu ở đậu mấy ngày rồi trốn mất không trả tiền, nên có lòng giận, lại đêm Mã-Chiêu trốn đó là đêm Phạm Tổng-trấn bắt được thích khách nên chủ quán nghi kẻ thích khách ấy chính là Mã-Chiêu, nhưng vì sợ tội chứa đứa gian, nên không dám nói ra. Nay thấy Sầm-Bích bước vô, tưởng là Mã-Chiêu trở lại, nên vùng hỏi rằng: “Ông thôi làm thầy đạo-sĩ rồi sao? Hôm trước ông ở đậu mấy ngày chưa trả tiền mà sao ông bỏ đi đâu mất vậy ?”

Sầm-Bích nghe mấy lời lấy làm ngạc-nhiên, không hiểu chi hết, nên đứng ngó Lương-Túc trân trân một hồi rồi đáp rằng: “Chú lầm rồi, tôi chẳng hề có làm thầy đạo-sĩ bao giờ, mà cũng chưa từng đến quán chú lần nào”

Lương-Túc trợn mắt nói rằng: Ông đừng làm mặt lạ ! Ông ở đậu quán tôi, ông ăn cơm của tôi, rồi bây giờ ông tính chối hay sao nè ! Tôi nói cho ông biết, người tử tế nếu thiếu tiền người ta mà không thể trả được thì hạ mình năn nỉ với người ta, duy có quân ăn cướp với lũ côn-đồ mới nói ngược”.

Sầm-Bích nghe mấy lời vô lễ thì giận đỏ mặt, nên nạt lớn rằng : “Đồ súc sinh nếu mi khinh thị ta thì ta chém đầu cho mi coi”. Sầm-Bích và nói và rút gươm ra rồi đi xốc lại gần chủ quán. Lương-Túc kinh hãi nên lật đật chạy ra nhà sau mà trốn. Sầm-Bích thấy vậy không thèm rượt theo đứng nhà trên mà nói với rằng: “Mi chạy đi đâu ? Sao không ở đây nhìn lại cho kỹ mặt ta như vầy mà nói ngược với mi”. Lương-Túc rút ở dưới bếp không dám trở lên, mà cũng không dám trả lời nữa.

Sầm-Bích dắt ngựa vào buộc trong chuồng rồi kêu chủ quán biểu nấu cơm ăn. Lương-Túc giận lắm mà không dám nói ra, nên lui cui nấu cơm, song trong trí tính thầm rằng để đi mạch với quan đặng họ coi như phải người ấy là kẽ thích khách hôm nọ thì họ bắt phứt cho rảnh.

Lương-Túc dọn cơm khách ăn rồi thì trời đã chiều, Sầm-Bích đứng thơ-thẩn trước quán mà chơi, còn Lương-Túc lén đi ngả sau lại trước cửa dinh báo cho lính gác cửa hay rằng có một người lạ mặt mới ghé quán ở đậu, người ấy trong lưng có đai gươm, bộ tịch phi thường, không biết có phải là người thích khách hôm nọ hay không, nên xin lính vào dinh bẩm giùm lại cho Phạm sứ-quân hay. Quân nghe báo như vậy lật đật chạy vào dinh mà bẩm liền. Phạm-bạch-Hổ nghe báo liền cho đòi Trần-Hỉ mà dạy phải đến quán Lương-Túc xét coi như người khách ở trong quán đó phải là phạm-nhơn hôm nọ thì bắt đem về đặng trị tội.

Trần-Hỉ vưng lời dắt mười tên quân ra cửa thành thấy Lương-Túc còn đứng đó, bèn đi với Lương-Túc mà về quán. Vả hôm nọ Mã-Chiêu bị bắt giam vào ngục rồi Trần-Hỉ vào làm quen mà khuyến dụ, thì nhằm lúc ban đêm, bóng đèn leo lét, nên Trần-Hỉ nhớ mặt là nhớ mày-mạy mà thôi, chớ không nhớ rõ. Lại cũng vì Mã-Chiêu mà Trần-Hỉ, bị đòn 20 chục trượng nên Trần-Hỉ giận sẵn trong lòng, nay nói có Mã-Chiêu đến quán thì hầm-hầm quyết bắt cho được đem về mà đánh trả thù.

Trần-Hỉ với quân lính đi gần tới quán, thấy Sầm-Bích đương đứng trước cửa. Trần-Hỉ nhìn một hồi thấy áo quần thì khác, song gương mặt thì phải là Mã-Chiêu bèn hô biễu quân lính bắt trói Sầm-Bích. Sầm-Bích đương đứng chơi, thình lình thấy quân lính áp bắt, không hiểu có việc chi, nên lấy tay xô dan ra mà hỏi rằng: “Ta có tội chi mà bắt ta? ai dạy các ngươi bắt ta đây ?” Trần-Hỉ bước tới nói lớn lên rằng: “Lịnh sứ-quân dạy bắt mi, mi dám cượng sao nè ? Mi không biết tội của mi hay sao ? Nếu muốn biết thì đễ vể dinh rồi ta sẻ nói cho mi biết”

Sầm-Bích hỏi rằng: “Sứ-quân là ai?” Trần-Hỉ trợn mắt đáp rằng: “Mi điên hay sao mà hỏi dại như vậy ? Sứ-quân là Phạm thượng-công chớ ai mà hỏi” Sầm-Bích gặt đầu mỉm cười thầm nghĩ trong trí rằng nếu Bạch-Hổ đã xưng là Sứ-quân thì chắc không thuận với tân triều rồi, vậy mình cũng nên để cho quân lính bắt đặng vào thấy mặt Bạch-Hổ cho mau mà cầu Bạch-Hổ phò Thái-tử. Sầm-Bích nghĩ vậy nên không chống cự cứ đưa tay cho quân lính bắt trói. Khi Trần-Hỉ dạy phãi dắt riết về dinh thì Sầm-Bích kêu Lương-Túc mà nói rằng: “Chủ quán mi phải coi cho con ngựa ta ăn uống trước cho no, đặng sáng mai ta đi xa. Nếu mai ta ra thấy ngựa ta đói thì ta sẽ đánh mi đa”.

Lương-Túc trề môi rồi nói nhỏ nhỏ rằng: “ Tao bán con ngựa của mầy để tao trừ tiền cơm tiền quán, chớ mầy ra sao được mà mong đánh tao”

Sầm-Bích đi dọc đường tuy bị trói mà chẳng chút chi lo sợ nên ngó ngoái lại sau mà hỏi Trần-Hỉ rằng: “Tại sao mà ta vừa đến đây lại có lịnh của Sứ-quân dạy bắt ta như vậy ?” Trần-Hỉ cười gằn mà đáp rằng: “Mi đừng làm bộ khờ khạo. Vậy chớ mi quên ta hay sao ? Sầm-Bích chưng hửng nên lơ láo hỏi rằng: “Mi là ai ? Ta gặp mi bao giờ mà mi nói ta quên mi ?” Trần-Hỉ đáp rằng: “Ta là Trần-Hỉ đội coi ngục, hôm nọ mi bị bắt giam rồi ta vào ngục nói chuyện với mi đó, chớ ai”. Sầm-Bích nghe càng dị kì hơn nữa nên hỏi rằng: “Ta làm việc chi mà bị giam?” Trần-Hỉ đáp rằng: “Mi đả toan ám sát Sứ-quân rồi bây giờ mi tính giả điên mà gở tội phải không ?”. Sầm-Bích càng nghe càng lấy làm lạ, không hiểu vì cớ nào mình đến Đằng-châu, mới vào quán, chủ quán nói mình là thầy đạo-sĩ rồi lại nói mình thiếu tiền cơm, bây giờ quân lính đến bắt mình, rồi nói mình ám-sát Phạm sứ quân bị giam rồi vượt ngục mà trốn. Anh ta còn đương ngơ ngáo, bỗng thấy đã đến cửa thành, quân lính túa ra chong mắt ngó lườm lườm dường như ngó kẻ đại thù vậy, Trần-Hỉ dắt thẳng vào dinh, dạy Sầm-Bích quì trước thính đường mà chờ lịnh.

Lúc ấy trời đã chạng-vạng tối, trong dinh đèn đuốc đốt sáng lòa, Phạm-sứ-quân thăng đường quân đứng hầu hai bên tay cầm đao trần coi nghiêm-chỉnh lắm. Hôm nọ Phạm-sứ-quân bắt được Mã-Chiêu trong lúc ban đêm, bóng đèn lờ mờ nên nhìn mặt không rõ, nay thấy Sầm-Bích gương mặt giống hịch Mã-Chiêu, cũng tưởng Sầm-Bích là người ám sát hôm nọ, nên nổi giận nạt lớn lên rằng: “Đồ súc sanh, mi làm tướng mà không biết ơn vua nợ nước, theo xu phụ loài gian nịnh, rồi lại còn nghe lời đứa tiểu-nhơn là thằng Xương-Cấp đến đây quyết ám hại ta, mi đã thoát khỏi tay ta một lần rồi sao mi không tởn, lại còn trở lại đây nữa? Tại mi muốn chết, thời ta cũng không để mi sống làm gì. Mà ta nói cho mi biết, thằng Xương-Cấp sợ ta không dám kéo binh đến đây giao chiến với ta, nên sai mi lén mà thích ta. Nó nhát lắm, tánh tình như vậy chúng cướp ngôi đáng lắm, còn ta đây, ta không sợ nó đâu. Ta sẽ đánh mà bắt cho được nó, rồi tay ta giết nó chớ ta không thèm cậy tay người khác như nó vậy đâu.”

Bạch-Hổ nói dứt lời rồi truyền lịnh dắt Sầm-Bích ra ngoài thành chém bêu đầu mà răng chúng, Sầm-Bích không hiểu vì cớ nào mà Bạch-Hổ vu cho mình đến ám hại mà cũng không biết tại sao lại oán thù Xương-Cấp, vừa muốn kêu oan, thì bị quân áp vả miệng, rồi kéo lôi ra không cho nói chi hết.

Lương-chánh-Tôn ở ngoài bước vào thưa với Bạch-Hổ rằng: “Thưa Sứ-quân, thằng Mã-Chiêu toan ám hại Sứ-quân, bởi vậy tội nó đáng phân thây mà răn chúng. Nhưng nghĩ vì nó là đứa thủ-hạ của Xương-Cấp, nghe lời Xương-Cấp đi làm như vậy, nay dầu Sứ-quân có giết nó nữa, thì dơ lưỡi gươm của Sứ-quân chớ không ích gì. Vậy xin Sứ-quân tạm giam nó lại đó, để lo mưu tính kế kéo binh về triều đánh bắt cho được Xương-Cấp với Tam-ca rồi sẽ giết một lượt cho hết những quân loạn-thần tặc-tử mà rửa hờn cho Ngô chúa.”

Bạch-Hổ nghe lời nên kêu Trần-Hỉ dạy đem giam Sầm-Bích và dặn phải canh giữ cho nghiêm-nhặc, đừng để trốn nữa.

Trần-Hỉ vì Mã-Chiêu mà bị đòn 20 trượng, trong lòng còn oán hận hoài, nên dắt Sầm-Bích xuống ngục thì cặp mắt lườm-lườm, lấy dây trói chặc Sầm-Bích, rồi tay thoi chơn đá tưng-bừng, Sầm-Bích lấy làm bất-bình ngặt vì tay chân bị trói hết không thể chống cự được, nên nằm chèo queo để Trần-Hỉ đánh. Chẳng hiểu Trần-Hỉ đánh đạp thét rồi mỏi tay trặc cẳng, hay là anh ta hổ thẹn vì đánh người đã bị trói rồi mà anh ta đánh một hồi ngừng lại, bỏ đi ra ngoài, miệng nói lầm bầm rằng: “Để tối rồi sẽ đánh nữa, tao đánh cho mầy hết trốn được tao mới thôi.”

Thiệt đến tối Trần-Hỉ trở vào trong ngục mà đánh nữa. Mà anh ta nghĩ nếu thoi đá hoài thì mỏi tay đau cẳng, còn nếu dùng côn thì rủi tội-nhơn chết mình chẳng khỏi bị tội, bởi vậy anh ta lấy roi mây cứ đích Sầm-Bích mà khệnh. Ban ngày đánh một lần, ban đêm đánh một lần. Lúc đầu Sầm-Bích cắn răng mà chịu không rên la chi hết. Cách vài ngày chỗ mấy lằn roi bị đánh đập thêm hoài nên rách da khuyết thịt, bởi vậy hễ đánh thì đau đớn, chịu không nổi. Ghe phen Sầm-Bích năn nỉ hỏi Trần-Hỉ vậy mình có tội chi mà bị đòn bọng hoài như thế, còn Thái-tử Xương-Cấp làm việc chi mà hôm nọ nghe Phạm bạch-Hổ buông lời oán hận. Trần-Hỉ cười gằn mà đáp rằng: “Mầy đừng giả bộ ngu. Mầy không biết mầy có tội chi ? Mầy không biết tại sao mà Sứ-quân giận Xương-Cấp ? Sứ-quân đương sửa soạn đi đánh Xương-Cấp, hễ bắt được rồi thì mầy sẽ biết. Thằng Xương-Cấp là thằng khốn ! Nó sai mầy đến đây làm thích khách mà ám hại Sứ-quân; Sứ-quân có nhơn để cho mầy sống ít ngày nữa đó là may cho mầy lắm.”

Lúc giáp mặt với Bạch-Hổ, Sầm-Bích bị quân vả miệng nên không biện bạch chơn tình được. Nay xuống ngục rồi muốn thừa dịp nầy mà tỏ với chúa ngục cậy nó lên bẩm lại với Bạch-Hổ. Song anh ta nghĩ lại Bạch-Hổ oán hận Xương-Cấp, thế thì chắc Bạch-Hổ đã qui-thuận tân-vương rồi, nếu mình tỏ chơn tình thì sợ e Bạch-Hổ tìm đến Thường-Phú bắt Xương-Cấp đem nạp cho tân-vương, bởi vì anh ta dụ dự, tính giấu luôn, thà là chết mà thôi, chớ không nỡ lập kế thoát-thân, rủi kế không thành phải hại lây đến chúa. Sầm-Bích nghĩ như vậy nên bị đánh bao nhiêu cũng cắn răng mà chịu, không dám xưng mình là bộ hạ của Xương-Cấp, cứ kêu oan nói rằng: mình không có ám-sát Sứ-quân hồi nào mà cũng không có bị bắt bớ bao giờ.

Còn Phạm Bạch-Hổ nghe lời Lương-chánh-Tôn tính dấy binh về triều đánh Tam-ca với Xương-Cấp, mà nằm đêm hễ nghĩ đếm Xương-Cấp không biết tiếc cơ nghiệp của cha, không biết thù người soán ngôi, lại chui đầu theo xu-phụ, tức thì giận nên đêm nọ thình lình thọ huyết rồi nhóm bịnh không ra khỏi phòng được.

Chủ quán Lương-Túc có công đến báo cho quan bắt kẻ thích khách, thì đắc ý gặp ai khoe với nấy, bộ tướng coi như người đã dưng mưu cao kế xảo để tế-thế an bang. Anh ta ra vào trong thành hằng ngày, nghe Trần-Hỉ nói đánh Sầm-Bích bì khai nhục phá, đợi Sứ-quân đánh bắt được Thái-tử Xương-Cấp rồi sẽ xử trảm một lượt, thì vui lòng khoái chí vô cùng. hễ chiều thì Lương-Túc bắt con ngựa của Sầm-Bích cỡi đi chơi, nhưng vì anh ta thuở nay không quen cỡi ngựa, nên cứ gò thẳng dây cương để đi từ bước, chớ không dám cho chạy.

Hai người môn đệ của Sầm-Bích ở Thường-phú, một người tên là Lê-Khương, một người tên là Hồ-Lũy, từ khi thấy Xương-Cấp với cha con lão Hà-Mai bị quan bắt rồi, thì mỗi người cỡi một con ngựa, ngày đi đêm nghỉ, tuốt qua Đằng-châu tìm Sầm-Bích mà báo tin. Hai người đến Đằng-châu nhằm lúc mặt trời vừa chen lặn. Hai người đương tìm quán trước an nghỉ sau dọ tin, bỗng thấy Lương-Túc cỡi ngựa ở xa thủng thẳng đi lại, dòm coi con ngựa thì quả là ngựa của Sầm-Bích, không hiểu vì cớ nào mà người lạ được cỡi nên lần đi theo được một khúc rồi Hồ-Lũy hỏi rằng: “Anh mua con ngựa của ai, ở đâu mà tốt dữ vậy anh ?”

Lương-Túc nghe người ta khen con ngựa của mình thì vui lòng, nên trả lời hơi tự đắc rằng: “Ừ, ngựa tôi mới mua, mà mua khỏi trả tiền”.

Lê-Khương với Hồ-Lũy nghe nói thì trong lòng phát nghi, muốn hỏi phăng tới nữa, song không chịu hỏi ngay, lại kiếm lời mà hỏi quanh rằng: “Lúc trước hai anh em tôi kiếm ngựa mà mua, rủi không gặp con ngựa của anh mua đó, hai anh em tôi mua đỡ cặp ngựa nầy dở quá. Anh mua của ai đó vậy?”

Lương-Túc lặng thinh một hồi rồi đáp rằng: “Ngựa nầy của người ta ở xa mới cỡi đến mà dưng cho tôi”. Hồ-Lũy hỏi nữa rằng: “Chủ ngựa ấy ở đâu mà gọi rằng ở xa?” Lương-Túc đáp rằng: “Ở kinh đô.”

Hồ-Lũy ngó Lê-Khương, hai người bán tính bán nghi, muốn hỏi phăng tới tên họ người bán ngựa ấy, song nghĩ ở giữa đường khó nói chuyện nhiều được, tính đi theo Lương-Túc về nhà rồi sẽ hỏi nữa, nên Lê-Khương mới nói rằng: “Hai anh em tôi đi gần một ngày nay, người mệt ngựa mỏi, muốn kiếm nhà ở đậu mà nghỉ một đêm rồi sáng mai sẽ đi nữa ngặt vì chúng tôi không quen với ai hết, vậy xin anh làm phước cho hai anh em tôi nghỉ nhờ một đêm. Nhà anh ở gần đây chăng ?”.

Lương-Túc nghe khách xin ở đậu thì mừng nên cười mà đáp rằng: “Tôi là chủ quán, nếu hai anh em muốn nghỉ thì đi theo tôi về quán mà nghỉ. Bữa nay quán tôi không có khách nào hết”.

Lê-Khương với Hồ-Lũy bèn đi theo Lương-Túc vào quán. Đến tối Lê-Khương mới đem chuyện con ngựa ra mà nói nữa, ban đầu khen ngựa tốt, rồi sau mới hỏi phăng vì cớ nào chủ ngựa có ngựa tốt như vậy không để mà dùng, lại đem mà dưng cho Lương-Túc, Lương-Túc muốn khoe mình có công chỉ bắt kẻ thích khách, nên thuật hết đầu đuôi sự quan bắt giam và đánh khảo Sầm-Bích lại cho hai người khách nghe. Tuy trong lúc thuật chuyện, Lương-Túc kêu Sầm-Bích là Mã-Chiêu, song theo hình trạng của Lương-Túc tả ra, lại sẵn có con ngựa làm dấu tích đó nữa, bởi vậy Hồ-Lũy với Lê-Khương liệu chắc người bị quan bắt đó Sầm-Bích, chớ không phải Mã-Chiêu nào hết. Hai người lấy làm lo sợ, nhưng không dám lộ ra cho chủ quán biết. Lê-Khương ngồi suy nghĩ hồi lâu, rồi hỏi Lương-Túc rằng: “Vì cớ nào anh dám chắc người ấy là Mã-Chiêu, mà đi báo cho quan bắt ? Người hay giống người ví như anh nhìn lầm thì chẳng là oan cho người vô tội lắm.”

Lương-Túc cười mà nói rằng: “Anh tưởng tôi điên hay sao ? Cách mấy ngày trước nó đã có đến quán tôi mà ở đậu. Nó đi làm ám-sát bị bắt rồi vượt ngục trốn không trở lại trả tiền cơm. Chuyến sau nó trở lại cỡi con ngựa khác, lại mặc áo khác, nó tưởng tôi nhìn không được nên thạnh-nộ muốn đánh tôi nửa chớ! Tại nó làm phách nên tôi giận đi báo quan bắt chém nó phức cho rảnh. Nó thiếu tiền cơm của tôi mà tôi bắt con ngựa nầy nghĩ cũng không lỗ gì”.

Đêm ấy Lê-Khương với Hồ-Lũy nằm trằn trọc ngủ không được, không hiểu vì cớ nào thầy mình là Hồng-Dực lại cải tên Mã-Chiêu mà làm thích khách, mà cũng không biết người bị bắt đó có phải là thầy mình hay không. Hồ-Lũy tính kế để sáng vào thành cáo gian nói có tên Mã-Chiêu giết anh mình rồi bỏ trốn mất đặng xin với quan đem Mã-Chiêu ra cho mình nhìn mặt. Lê-Khương cho kế ấy là hay, song nghĩ nếu nhìn mà phải Hồng-Dực thì giữa mặt quan cũng khó mà hỏi tâm-sự cho được. Lê-Khương khuyên Hồ-Lũy chậm chậm mà tính chẳng nên hốt tốc lắm.

Sáng bữa sau hai người nói với Lương-Túc rằng hôm qua tính ở đậu một đêm mà thôi, nhưng nay xem thành Đằng-Châu phong cảnh xinh đẹp nên tính ở thêm ít ngày đặng xem chơi rồi sẽ đi. Lương-Túc nghe khách tính ở lại thì mừng lòng, nên bải-buôi niềm-nỡ đặng đòi tiền cơm cho nhiều. Ba người nói chuyện chơi với nhau, Lê-Khương hỏi thăm lần lần, biết thủ-ngục quan Trần-Hỉ ghét Mã-Chiêu nên đánh khảo tối ngày, lại biết Lương-Túc quen Trần-Hỉ nhiều, mà cũng quen với quân lính canh cửa thành nữa. Lê-Khương lập chước cậy Lương-Túc dắt mình vào thành chơi trước là xem cho biết đền đài cũa Sứ-quân, sau nữa thấy mặt Mã-Chiêu coi người ra thể nào mà to gan dám đi làm thích-khách.

Lương-Túc bổn tánh háo thắng, nghe khách cậy thì đẹp lòng vừa ý, nên chịu lãnh dắt khách vào thành. Lê-Khương với Hồ-Lũy xin với Lương-Túc theo một bầu rượu đặng làm lễ ra mắt ông đội Trần-Hỉ. Lương-Túc gật đầu nói rằng: “Được, được lắm ! Trong quán tôi đã có sẵn rượu đây, hai anh muốn mua mấy bầu cũng được.” Lê-Khương với Hồ-Lũy mua hai bầu rượu rồi xách đi theo Lương-Túc.

Khi đến cửa thành, Lương-Túc nói rằng Lê-Khương với Hồ-Lũy là bà con vào thăm ông đội Trần-Hỉ nên lính giữ cửa cho vào không ngăn cản chi hết. Ba người đi đến trước ngục, Trần-Hỉ ở trong vừa bước ra dòm thấy Lương-Túc đi với hai người lạ, không biết là ai nên đứng ngó châm-bẩm. Lương-Túc bước tới nói rằng: “Thưa ông, hai người nầy là bà con của tôi ở xa mới đến thăm tôi, nghe tôi nói tôi có giúp ông bắt được đứa ám-sát, thì muốn biết coi thẳng mặt mày thể nào mà to gan dám đi làm việc như vậy, nên tôi dắt vô đây thăm ông và coi thằng gian đó luôn thể.”

Lê-Khương nghe Lương-Túc nói lộng cộng sợ Trần-Hỉ phát nghi không cho mình giáp mặt với phạm-nhơn, nên cầm hai bầu rượu lật đật bước tới vòng tay thưa rằng: “Thưa thượng-quan, tuy tôi đây ở Đằng-châu, nhưng mà thuở nay hai đứa tôi không có dịp đến đây lần nào. Nay hai đứa tôi đến thăm anh tôi, nghe nói ở đây thượng-quan có lòng chiếu cố đến anh tôi, nên hai đứa tôi lật đật tạm vài bầu rượu làm lễ mọn đến ra mắt thượng-quan, cho được thấy mặt người khoan-hồng đại-độ.”

Trần-Hỉ được kêu “thượng-quan” thì đẹp mặt nở mày, mà lại thấy có hai bầu rượu càng hoan-tâm hứng chí, nên đầu gục gặt, miệng chúm chím, lấy tay khoát mời vào. Khi bước vào Lê-Khương thấy trên bộ ván có để vài chén với một bầu rượu liền đem hai bầu rượu của mình mà để chung vô đó. Trần-Hỉ thấy vậy chạy lấy hai cái chén nữa rồi rót mời khách uống với mình cho vui. Lê-Khương với Hồ-Lũy làm bộ ké né không dám uống. Trần-Hỉ mời và Lương-Túc ép quá nên phải ngồi lại mà uống rượu.

Trần-Hỉ đã có uống trước rồi, nên mới nhậu thêm vài chén thì xoàn xoàn rồi đem chuyện mình đánh khảo Mã-Chiêu ra mà khoe. Lê-Khương với Hồ-Lũy nói đưa hơi, Trần-Hỉ lấy làm đắc ý, nên dắt hết vào trong cho hai người thấy mặt Mã-Chiêu. Lê-Khương với Hồ-Lũy nhìn thấy phạm nhơn nằm rên, bì-khai nhục-phá đó quả là thầy mình thì đau đớn trong lòng vô cùng, song không dám lộ ra cho Trần-Hỉ biết. Còn Sầm-Bích nằm thấy hai người học trò của mình vào, thì sợ Xương-Cấp ở nhà có việc chi, song cũng không dám hỏi, chỉ lấy mắt nhìn nhau mà thôi.

Lê-Khương bước lại gần dòm coi một hồi rồi day lại nói với Trần-Hỉ rằng: “Phạm-nhơn đã có bịnh như vậy thì có thể gì mà trốn nữa được đâu, mà hôm trước nó trốn ngã nào đâu, xin thượng-quan chỉ thử coi.” Trần-Hỉ đáp rằng: “Đây, ra ngoài nầy tôi chỉ cho mà coi.” Nói rồi bỏ đi riết ra ngoài cửa. Lương-Túc với Hồ-Lũy đi theo, Lê-Khương ở nán lại, hỏi nhỏ Sầm-Bích rằng: “Vì cớ nào ân-sư đến nỗi nầy ?” Sầm-Bích đáp rằng: “Em hãy về Thường-phú cho mau, mà nói với em ta phải kiếm nơi khác mà ẩn mặt. Ta chắc phải chết rồi, đừng kể đến ta nữa. Môn-đệ phải ráng phò tá giùm em ta, đừng để em ta bị hại, nhứt là đừng cho nó qua đây.”

Lê-Khương nghe mấy lời ruột đau như cắt, nên quên hết mọi việc, không nhớ sự Hồng-Phi với Hà-Mai toàn gia bị bắt, mà báo tin cho Hồng-Dực hay. Đương lúc bối rối ấy lại nghe Lương-Túc chạy vào kêu biểu ra coi chỗ Mã-Chiêu trốn, nên Lê-Khương không dám đứng lâu, phải bỏ đi ra ngoài.

Lê-Khương với Hồ-Lũy nhìn quả phạm-nhơn là thầy mình rồi, thì trong trí bối-rối, không còn lòng nào muốn xem vật chi hết, bởi vậy nếu Trần-Hỉ nói thì dạ cầm chừng mà thôi.

Hai người trở về quán, đêm ấy bàn tính với nhau, rồi rạng ngày Lê-Khương giả đau ở lại, còn Hồ-Lũy thì lên ngựa trở về Thường-Phú đặng báo tin cho dân trong làng hay và dọ coi Hồng-Phi với cha con Hà-Mai quan đã thả hay chưa?

HỒI THỨ HAI MƯƠI BẢY

------------

Tiếc tay chơn, thái-tử liều mình;

Rõ lý lịch, công-thần đổi ý.

Xương-Cấp dắt Kiên-Trinh và 7 người dân làng Thường-Phú hỏi thăm đường đi lần qua Đằng-châu mà tìm Sầm-Bích. Đi chừng còn mười dặm nữa tới Đằng-châu, bỗng thấy có một người ở xa cỡi ngựa chạy lại. Ai nấy đều ngó coi. Lý-hữu-Dư vừa ngó thấy liền nói rằng: “Anh Hồ-Lũy trở về đây mà ! Ủa, mà lạ nầy ! Lê-Khương với Hồ-Lũy đi tìm ân-sư, tìm được hay không mà sao có một mình anh Hồ-Lũy về còn anh Lê-Khương đi đâu.”

Ai nấy không tin, té ra khi ngựa chạy gần tới, nhìn quả thiệt Hồ-Lũy, mới biết Lý-hữu-Dư tỏ mắt. Hồ-Lũy thấy Xương-Cấp với cả nhà Hà-Mai và anh em trong làng liền xuống ngựa khóc mà nói rằng: “Anh em ôi ! ân-sư bị nạn lớn lắm ! “Sài Tấn nóng nảy chạy lại hỏi rằng: “Bị nạn gì ? Nói cho mau đặng anh em ta nghe một chút !” Hồ-Lũy đáp rằng: “Chẳng biết ân-sư làm việc chi, mà tôi với anh Lê-Khương qua đến Đằng-châu gặp một anh chủ quán cỡi ngựa của ân-sư đi chơi. Chúng tôi nom theo về quán hỏi dọ thì chủ quán nói rằng người chủ con ngựa ấy tên là Mã-Chiêu, vốn là bộ-hạ của Thái-tử ở trên kinh, lên đến Đằng-châu ám-sát quan tổng-trấn. Quan tổng-trấn bắt đem giam vào ngục rồi nửa đêm Mã-Chiêu lén vượt ngục mà trốn. Cách ít ngày Mã-Chiêu trở lại ghé quán mà nghỉ nữa. Chủ quán biết mặt bèn đến báo với quan nên bắt giam rồi đánh khảo bì-khai nhục-phá. Hai đứa tôi nhìn con ngựa thì đúng là ngựa của ân-sư, song nghe kêu tên Mã-Chiêu thì lấy làm lạ, nên lập mưu vào ngục mà xem phạm-nhơn cho tận mặt. Chúng tôi nhìn quả thiệt là ân-sư, ngặt vì có quan thủ-ngục nên không hỏi chi được hết. Ân-sư thừa lúc quan thủ-ngục dắt tôi ra ngoài, ân-sư lén trối với Lê-Khương rằng bề nào ân-sư cũng không sống được, nên dạy anh em tôi mau mau trở về Thường-Phú mà khuyên tiểu quan-nhơn phải kiếm nơi khác ẩn mặt, đừng có qua Đằng-châu, lại dạy môn đệ phải tận tâm mà tá trợ tiểu quan-nhơn, đừng để tiểu quan-nhơn thọ hại. Ân-sư dặn có bấy nhiêu đó mà thôi; anh Lê-Khương vì bối rối lại kế quan thủ-ngục trở vô nữa, nên không kịp tỏ sự tiểu quan-nhơn bị bắt lại cho ân sư nghe. Mà quan Tri-châu tha tiểu quan-nhơn hồi nào, và Anh em dắt nhau đi đâu ? Cha chả ! nó đánh ân sư rách da nát thịt, thấy thảm thiết không chịu nổi, anh em ôi !”

Xương-Cấp nghe Hồ-Lũy thuật chuyện dứt rồi khóc rống lên mà than rằng: “Ta còn mất chỉ nhờ có Sầm Tổng-binh, nếu Sầm Tổng-binh chết thì còn ai giúp khôi phục gian san lại được ! Sầm Tổng-binh ôi ! nếu nói với Bạch-Hổ không được thì đi qua trấn khác, sao lại ám-sát nó làm chi cho nó bắt rồi đánh khảo như vậy ?”

Hồ-Lũy nghe Xương-Cấp kêu Sầm tổng-binh thì lấy làm lạ, nên day qua hỏi nhỏ Sài-Tấn coi Sầm tổng-binh là ai. Sài-Tấn nói lại cho Hồ-Lũy biết Hồng-Phi đây là Thái-tử Xương-Cấp, còn Hồng-Dực đó là tổng-binh Sầm-Bích. Hồ-Lũy cả kinh liền quì xuống mà làm lễ và xưng hô Điện-hạ, Xương-Cấp dạy Hồ-Lũy đứng dậy rồi hỏi thăm việc Sầm-Bích nữa. Hồ-Lũy lúc ở Đằng-châu không dè Hồng-Dực là Sầm-Bích, lại không nói chuyện chi được, nên chỉ lập mấy lời của Sầm-Bích dặn Lê-Khương đó mà thôi, chớ không biết việc chi khác nữa.

Xương-Cấp ngồi dựa bên đường, hễ nhớ tới việc Sầm-Bích thì giọt châu lả chả, khóc rồi lại suy nghĩ, chẳng hiểu vì cớ nào Sầm-Bích lại đổi tên mà ám-sát Bạch-Hổ. Xương-Cấp tỏ ý muốn đi thẳng tới Đằng-châu đặng dọ nghe tin tức cho chắc rồi lo mưu giải cứu Sầm-Bích. Lữ-hà-Mai cản trở nói rằng đã có lời Sầm-Bích nhắn biểu phải kiếm nơi ẩn mặt chẳng nên qua Đằng-châu, thế thì đi thẳng tới Đằng-châu chẳng có lợi, mà lại có hại nữa. Xương-Cấp nghe lời can hữu lý nên không dám đi nữa, mà cũng không đành bỏ Sầm-Bích.

Mấy người đều bối-rối không biết tính phương nào. Lữ-kiên-Trinh chỉ tay ngay phía bên hữu mà nói rằng: “Thưa Điện-hạ, ngày nay Điện-hạ tấn thối lưỡng nan, vậy sự cần kíp hơn hết là phải kiếm chỗ ẩn thân rồi sẽ lo mưu giải nạn. Bên kia có dãy núi đó, nhắm xem u-tịnh, vậy xin Điện-hạ dắt hết đến đó đốn cây làm trại mà ở đỡ, rồi cho người xuống Đằng-châu thám dọ nữa thử coi lành dữ thể nào, chớ dắt nhau trôi nổi giữa đường như vầy, sợ e chẳng khỏi mang họa.” Xương-Cấp khen phải rồi dắt nhau nhắm dãy núi Kiên-Trinh chỉ đó mà đi. Khi đi dọc đường Lý-hữu-Dư hỏi thăm Lê-Khương thì Hồ-Lũy nói Lê-Khương giả đau ở lại quán đặng thám dọ tin tức.

Núi nầy là núi Trà-Hương, ở cách Đằng-châu không đầy hai mươi dậm. Núi tuy không cao cho lắm, nhưng mà cây cối sum-sê, lại không ai vãng lai, cảnh xem rất u nhàn thanh-tịnh. Xương-Cấp lên đến đó rồi phân phú cho mấy người đi theo, kẻ thì đốn cây làm trại, người thì đi xuống làng đổi gạo vát về mà ăn.

Xương-Cấp thương xót Sầm-Bích vì mình mà bị họa, nên ăn ngủ không được, cứ đòi đi xuống Đằng-châu đặng kiến thế giải cứu Sầm-Bích hoài. Lữ-hà-Mai cản trở nói rằng: nếu Sầm-Bích dặn đừng tới Đằng-châu thì chắc là Bạch-Hổ đã đầu hàng tân-vương rồi, hễ xuống đó sợ e chẳng khỏi nó bắt mà nạp cho triều đình. Hà-Mai khuyên Xương-Cấp phải ẩn mặt để cho thủ hạ đi dọ tin mà thôi, Xương-Cấp vì thương Sầm-Bích quá nên không nghe lời can gián, cứ biểu Hồ-Lũy dắt đường cho mình đi xuống Đằng-châu.

Xương-Cấp với Hồ-Lũy đi rồi thì bọn Đào-Quan lo sợ nằm ngồi không yên. Đào-Quan dặn Mai-tử-Phục, Huỳnh-Kiệm, Hà-Mai và Hà-Liễu ỡ lại trên núi mà bảo hộ Kiên-Trinh, còn anh ta với Sài-Tấn và Hữu-Dư chia ra mỗi người đi riêng một ngã, xuống Đằng-châu đặng bảo hộ Thái-tử.

Hồ-Lũy đã quen với chủ quán Lương-Túc, biết Lương-Túc không nghi ngại chi hết, nên cứ dắt Xương-Cấp đi ngay vào quán nói rằng Xương-Cấp là anh em bạn của mình, nghe Lê-Khương ngọa bịnh tại quán nên biểu dắt đến mà thăm. Lương-Túc thấy có thêm khách thì mừng, nên không gạn hỏi chi hết. Đã vậy Hồ-Lũy biết ý Lương-Túc hay tự cao, nên vừa vào quán thì đã đem sự Lương-Túc thân cận với quan lớn trong thành mà khoe cho Xương-Cấp biết, làm cho Lương-Túc khoái ý vui lòng nên tiếp rước bải buôi lắm. Duy có Lê-Khương thấy Xương-Cấp đến thì sợ hãi, nên ngó Hồ-Lũy bộ mặt giận lắm, trong bụng trách Hồ-Lũy sao dám cãi lời Sầm-Bích, đã biểu về Thường-Phú mà khuyên Xương-Cấp phải ẩn mặt sao lại còn dắt đến hổ huyệt làm gì.

Lương-Túc tiếp khách rồi thì bỏ đi xuống trù phòng lo nấu cơm nấu nước. Hồ-Lũy thừa dịp ấy mới tỏ thiệt cho Lê-Khương biết Hồng-Phi là ai, Hồng-Dực là ai, rồi hỏi mấy bữa mình đi khỏi, Lê-Khương có dọ nghe coi Sầm-Bích vì cớ nào mà ám hại Bạch-Hổ đến nỗi bị họa như vậy hay không. Lê-Khương nghe nói Hồng-Phi đó là Thái-tử thì biến sắc kinh tâm, lật đật quì xuống mà xin thứ tha tội vô lễ.

Xương-Cấp sợ chủ quán ngó thấy mà lộ việc riêng của mình, nên biểu Lê-Khương đứng dậy, rồi hỏi nhỏ Lê-Khương, vậy chớ có nghe vì cớ nào Sầm-Bích ám-sát Bạch-Hổ hay không và Bạch-Hổ bắt được rồi sao không giết, lại giam cầm mà đánh khảo như vậy. Lê-Khương đáp rằng hổm nay mình ở đây dọ nghe rõ ràng có lẽ có một người vì hờn riêng nên lén vào thành toan ám-hại Bạch-Hổ. Bạch-Hổ bắt được người ấy khai tên là Mã-Chiêu, lại khai là thủ-hạ của Thái-tử, vì Bạch-Hổ không phục triều, trộm xưng Sứ-quân, nên Xương-Cấp sai đến ám-hại. Bạch-Hổ là tướng của Ngô-chúa, không trọng dụng nên đã có ý hờn sẵn rồi, nay nghe Thái-tử sai người ám hại nữa thì sự hờn càng thêm nhiều, mới tính chiêu binh kéo vào triều đình đánh tân-vương mà cũng tru diệt luôn con cháu nhà Ngô nữa, nên giam Sầm-Bích đỡ lại đó đợi bắt được Thái-tử rồi sẽ giết luôn một lượt.

Xương-Cấp nghe nói cả kinh, liền té xỉu nằm ngay trên ván, bất tỉnh nhơn sự, tay chơn lạnh ngắt… Lê-Khương với Hồ-Lũy lính quýnh sợ hãi, vừa muốn kêu chủ quán mà xin thuốc, may Xương-Cấp tỉnh lại, mở mắt ngó hai người rồi giọt lụy tuôn ròng ròng. Hai người bớt sợ mới đỡ Xương-Cấp đem qua giường mà nằm.

Cơm dọn lên rồi mà Xương-Cấp nằm dàu dàu không chịu ăn. Hồ-Lũy sợ chủ quán nghi nên đặt điều mà nói rằng người anh em cũa mình đi đường bị cảm gió nên thọ bịnh ăn cơm không được. Lương-Túc tưởng thiệt nên dẹp cơm rồi lo đi nấu cháo thương hàn cho Xương-Cấp dùng.

Đêm ấy chủ quán nghỉ rồi, Xương-Cấp mới hỏi nhỏ Lê-Khương rằng: “Ta nghe Hồ-Lũy nói Sầm tổng-binh bị đánh bì-kai nhục-phá, sao Sầm tổng-binh không kêu oan để chịu đòn như vậy ?” Lê-Khương đáp rằng: “Thưa Điện-hạ,việc ấy tôi không hiểu duyên cớ làm sao. Song tôi nghĩ quan Tổng-binh thấy Bạch-Hổ oán hận Điện-hạ, sợ khai thiệt ra rồi họa lây tới Điện-hạ nữa, nên cắn răng chịu chết, đặng cứu Điện-hạ. Vả ông đội thủ-ngục, vì để tội nhơn trốn mất ổng phải bị đòn, nên ổng oán hận mới đánh quan Tổng-binh rách da nát thịt như vậy. Tôi thấy vích tích rõ ràng, sợ quan Tổng-binh chịu không nổi.”

Lê-Khương nói tới đó động lòng nên khóc mước. Xương-Cấp với Hồ-Lũy thương tình nên, cầm giọt lụy cũng không được. Ba người khóc một hồi rồi Xương-Cấp nói rằng: “Sầm Tổng-binh vì ta phãi thọ hại, ta đã đến đây, không lẽ ta đành để cho Sầm Tổng binh chết. Vậy sáng mai ta sẽ vào thành mà tỏ thiệt mọi việc cho Pham Bạch-Hổ biết; ví dầu Bạch-Hổ không tin lời bắt chém ta đi nữa ta cũng vui lòng chớ ta sợ chết lo lánh thân, bỏ Sầm Tổng binh cho chúng giết, thì ta dầu có sống cũng nhơ danh xú tiết.”

Hồ-Lũy với Lê-Khương nghe Xương-Cấp tính như vậy thì cả kinh, nhìn nhau không biết lấy lời chi mà can gián.

Qua ngày sau, Xương-Cấp thức dậy sửa soạn y-phục. đợi trong thành mở cửa mà vào. Lương-Túc bưng rổ đi chợ đặng mua thịt cá về dọn cơm cho khách ăn. Lê-Khương thấy Lương-Túc đi rồi mới khóc mà thưa với Xương-Cấp rằng: “Thưa Điện-hạ, quan Tổng-binh dặn Điện-hạ phải kiếm nơi ẩn mặt đừng đến Đằng-châu, thế thì Điện-hạ có cái họa chi đây chớ chẳng không. Nay Điện-hạ lén đến đây, rồi lại còn tính vào khai thiệt với quan Tổng trấn nữa, tôi sợ chẳng khỏi bị hại. Vả Điện-hạ cãi danh diệt tánh bấy nay là có ý kiếm vi-kiến rồi dấy nghĩa binh về triều mà khôi phục cơ nghiệp của tiên-đế. Cái thân của Điện-hạ là thân hữu dụng, hễ thân của Điện-hạ còn thì dân chúng còn mong có ngày tru-diệt gian-tà mà khuôn phò chơn chúa. Nếu Điện-hạ đem thân quí báu ấy mà thử với mạng số, thoảng như chẳng may Phạm-bạch-Hổ giết Điện-hạ đi rồi thì dân chúng còn biết ai mà phò tá; vậy xin Điện-hạ hãy xét lại, chẳng nên hốt tốc mà hư việc lớn.

Xương-Cấp nghe can ngồi tư-lự, trong bụng nghĩ thầm Sầm-Bích là cánh tay mặt của mình, dầu mình có thâu phục giang-san lại được cũng là nhờ Sầm-Bích, nếu Sầm-Bích mà chết rồi, thì mình co tay, chớ còn ai đủ tài lược mà chống cự với triều đình được. Nói cùng mà nghe, dầu mình vào thành, Bạch-Hổ không nghĩ niềm tôi chúa, bắt giết mình đi nữa, thì chết vẫn còn yên thân hơn là phiêu lưu ngoài ải không ai cậy nhờ, không nơi nương dựa. Trong bụng thì như vậy, mà đáp với Lê-Khương lại rằng: “Lê huynh can gián như vậy cũng phải lắm chớ. Nhưng mà ta với Sầm Tổng-binh tuy là chúa tôi, song có nghĩa thầy trò, mà lại có tình anh em nữa vì vậy nên thà là ta chết với Sầm Tổng-binh, chớ ta không đành lánh thân mà bỏ cho Sầm Tổng-binh chết một mình”.

Lê-Khương với Hồ-Lũy nghe mấy lời nhơn nghĩa động lòng, nên khóc mà thưa với Xương-Cấp rằng: “Thưa Điện-hạ vì tình vì nghĩa nên quyết chết sống với quan Tổng-binh. Hai đứa tôi đây là thần dân của Điện hạ, mà lại là đệ tử của quan Tổng-binh, há chúng tôi sợ chết không dám theo Điện-hạ hay sao ? Vậy nếu Điện-hạ vào thành xin Điện-hạ cho hai đứa tôi theo với, đặng cho hai chúng tôi dầu chết cũng trọn nghĩa thầy trò, vẹn niềm tôi chúa.”

Trong lúc hoạn-nạn mà nghe lời trung thành như vậy ai cũng bớt buồn, Xương-Cấp nghe mấy lời thì phấn chí, nên biểu hai người sửa soạn rồi đi với mình. Khi vừa bước ra cửa Xương-Cấp sực nhớ tới Kiên-Trinh với mấy người ở trên núi Trà-Hương thì ủ mặt châu mày liền đứng lại mà nói rằng: “Chúng ta vào thành, 10 phần chắc chết hết 9 phần. Ví như chúng ta chết thì còn ai lên núi Trà-Hương mà thông tin cho mấy người ở trên ấy hay. Vậy xin Hồ-huynh hãy trở về núi mà nói cho mấy người ấy hay, để ta với Lê-huynh vào thành mà thôi.”

Hồ-Lũy không chịu về núi, nằn nằn quyết một đi theo Xương-Cấp mà thôi. Xương-Cấp day lại biểu Lê-Khương đi, Lê-Khương cũng không chịu. Ba người còn đang dan ca, bỗng thấy Đào-Quan bên đông xâm xâm đi lại, rồi bên tây thấy Sài-Tấn, bên nam thấy Hữu-Dư cũng tới nữa. Xương-Cấp đợi ba người đi tới rồi hỏi đi đâu. Ba người nói rằng Xương-Cấp xuống Đằng-châu, ba người ở trên núi lo sợ nằm ngồi không yên, nên chia ra một người đi một ngả xuống mà dò nghe tin tức. Xương-Cấp đem sự mình muốn vào thành khai thiệt với Bạch-Hổ mà tỏ lại cho ba người ấy nghe và khuyên trở lên Trà-Hương báo tin và biểu phải dắt nhau đi kiếm chỗ làm ăn, đừng bận bịu đi theo mà lây họa. Đào-Quan, Sài-Tấn, Hữu-Dư cũng đòi theo Xương-Cấp vào thành chớ không ai chịu trở lên núi. Xương-Cấp không biết liệu lẽ nào cho được, mà cần phải có người về Trà-Hương mà báo tin cho Kiên-Trinh, nên định lấy năm cọng cỏ mà bắt thăm, cắt 4 cọng bằng nhau, có một cọng vắn hơn hết, hễ ai rút nhằm cọng vắn thì phải về núi. Sài-Tấn rút nhằm cọng vắn nên phải đi về, mà trước khi tánh mình thì khóc lóc thở than, không đành lìa Thái-tử với bốn anh em bạn học.

Sài-Tấn đi rồi Thái-tử mới dắt bốn người kia đi lại cửa thành. Lính giữ cửa thấy người lạ mặt nên gạn hỏi, không chịu cho vào. Thái-tử bèn nói rằng: “Ngươi vào dinh thưa với quan trấn rằng: có Thái-tử Xương-Cấp đến xin ra mắt ngài.”

Phạm-bạch-Hổ bịnh tuy thiên giảm nhiều, nhưng cũng còn ở trong phòng chớ chưa ra khách. Phó tướng là Lương-chánh-Tôn đương ngồi tại thích đường, nghe quân báo có Thái-tử Xương-Cấp đến xin ra mắt lịnh Sứ-quân, thì chưng hửng, nửa tin, nửa nghi, không hiểu vì cớ nào Xương-Cấp đã thuần phục Tam-ca rồi sai bộ hạ đến ám hại Bạch-Hổ, mà nay lại đến Đằng-châu xin vào ra mắt. Chánh-Tôn liền dạy quân dắt Thái-tử đứng trước cửa dinh, còn mình thì đi thẳng vào hậu đường mà báo tin lại cho Bạch-Hổ hay. Bạch-Hổ nghe có Thái-tử Xương-Cấp đến thì nổi giận quên đau, xâm xâm đi riết ra ngoài rồi thăng đường dạy dẫn Thái-tử vào.

Phạm-bạch-Hổ vừa thấy Xương-Cấp thì nạt lớn rằng: “Ngươi sai bộ-hạ đến lén giết ta không được, bây giờ ngươi đích thân đến đây mà giết ta phải hay không ?Võ-sĩ đâu mau trói Thái-tử Xương-Cấp lại đặng ta gia hình mà răn kẻ bất hiếu bất nghĩa”

Võ-sĩ áp lại trói Xương-Cấp. Đào-Quan, Hữu-Dư, Lê-Khương, Hồ-Lũy đứng ngoài nghe nộ nạt om sòm, chờn vờn muốn vào chẳng dè cũng bị quân tứ hướng áp lại bắt trói hết.

Thái-tử bị trói chẳng chút chi sợ sệt, đứng ngó ngay Bạch-Hổ mà hỏi rằng: “Ta với tướng quân có thù oán chi nhau mà ta sai thủ-hạ đến ám sát tướng-quân ? Từ ngày ta bị gian tặc cướp ngôi, thì Tổng-binh Sầm-Bích phò ta mà trốn. Bấy lâu nay ta với Sầm-Bích cải danh diệt tánh ẩn mặt trong chốn thôn-quê, thường toan đến Đằng-châu cậy tướng-quân giúp sức đặng thâu-phục cơ-đồ, diệt tru gian tặc, ngặt vì ta có bịnh nên đi không được. Mới đây ta sai Tổng-binh Sầm-Bích đến cầu tướng quân chẳng hiểu vì cớ nào tướng quân lại vu cáo Sầm-Bích là thích-khách nên bắt giam rồi đánh khảo đến nỗi bì-khai nhục-phá. Tướng quân là công-thần của tiên-vương, nay tướng quân trở lòng xu phụ gian ác thì tướng quân đem ta mà chém đi. Ta đã mất ngôi rồi, dầu có thác cũng chẳng tiếc gì, ta tiếc là tiếc cho tướng-quân là một vị quấc-công mà phụ lòng tiên-vương để xu phụ theo ngụy tặc.”

Bạch-Hổ với Chánh-Tôn nghe nói ngó nhau chưng hửng, Bạch-Hổ hỏi rằng: “Nếu vậy từ khi Tam-Ca soán ngôi đến nay ngươi không có ở tại kinh hay sao ?”

Thái-tử đáp rằng: “Ta với em ta nghe loạn thì lính quýnh, nhờ có Tổng-binh Sầm-Bích với ngự-sử Hoài-Nhơn phò đem ra khỏi thành rồi tìm đường lánh nạn. Quân nghịch rượt theo bắt được em ta với Hoài-Nhơn, còn ta với Sầm-Bích thoát khỏi.

Bạch-Hổ hối quân mở trói, mời Thái-tử ngồi rồi xin Thái-tử thuật hết mọi việc lại cho mình nghe. Xương-Cấp kể hết đầu đuôi, nào khi Ngô-vương bịnh nặng, nào khi Tam-Ca soán ngôi, nào khi lạc đến Linh-Sơn, nào khi gởi thân Thường-phú, nào khi hứa hôn cùng Lữ-thị, nào khi sai thám dọ kinh thành, nào khi cậy Sầm-Bích đi viện binh, nào bị Trầm-Khuê lập mưu bắt. Bạch-Hổ nghe rõ mọi việc rồi liền đứng dậy bước ra xin tội, nói rằng bấy lâu nay mình có lòng hờn tiên-vương ngày trước không nghe lời can, trọng dụng gian-thần nên mới sanh rối loạn, mà cũng có lòng hờn Thái-tử vì nghe Thái-tử thần phục Tam-Ca, không dè Thái-tử biết giận biết hổ, thế thì ngôi của Ngô-vương chẳng lo gì lấy lại không được.

Thái-tử thấy Bạch-Hổ không quy thuận Bình-vương thì trong bụng chẳng xiết nỗi mừng. Bạch-Hổ dạy quân xuống ngục mở trói rồi bắt Sầm-Bích lên. Sầm-Bích đau đớn đi không được, quân phải kề vai mà cõng. Thái-tử với bốn người thủ hạ thấy thân thể của Sầm-Bích như vậy thì thảy đều rơi lụy. Hôm nọ Bạch-Hổ dạy giam mà thôi chớ không dạy đánh mà Trần-Hỉ trộm lịnh đánh Sầm-Bích như vậy, nên Bạch-Hổ giận cách chức Trần-Hỉ, đuổi đi không cho ở trong quân đội nữa.

Lương-Túc nghe nói quân thả Sầm-Bích và phạt Trần-Hỉ thì sợ tội lây đến mình, lại sợ Sầm-Bích ra khỏi ngục rồi trả thù, nên lật đật thâu góp vài vật rồi bỏ quán cỡi ngựa của Sầm-Bích mà trốn mất.

Đào-Quan và bọn đệ-tử của Sầm-Bích xin lãnh Sầm-Bích đem ra ngoài mà lo điều trị thương tích. Bạch-Hổ nhận lời xong cầm Thái-tử ở lại trong dinh đặng luận bàn Quốc-sự. Bạch-Hổ với Chánh-Tôn nhắc tới chuyện Mã-Chiêu làm thích khách thì không hiểu Mã-Chiêu là người ở đâu. Thái-tử cười mà nói rằng: “Nhị vị tướng-quân không rõ hay sao? Tuy tôi không thấy mặt Mã-Chiêu, song tôi dám chắc nó là thủ-hạ của Tam-Ca. Trong chư trấn, Tam-Ca chỉ kỵ có một mình Phạm tướng-quân mà thôi, nên mới lập mưu ám-sát đặng trừ hậu hoạn. Còn một lẽ nầy nữa là Tam-Ca thấy ta ở ngoài sợ ta hiệp với tướng-quân nên lập mưu mà vu oan cho ta đặng ta không có chỗ nương cậy. Lấy hai lý ấy mà suy thì đủ nghi Mã-Chiêu là kẻ thủ hạ của ngụy-vương. Có một điều nầy ta không rõ là chẳng hiểu vì cớ nào Phạm tướng-quân lại bắt giam Sầm-Bích “.

Lương-chánh-Tôn đáp rằng: “Khi bắt được Mã-Chiêu nhằm lúc ban đêm nên coi mặt không rõ. Có lẽ Sầm Tổng-binh tướng mạo giống Mã-Chiêu nên mới bị bắt lầm”.

Chuyện vãn một hồi rồi Bạch-Hổ cáo bịnh xin phép vào trong mà nghỉ, dạy Chánh-Tôn thế mà tiếp đãi Thái-tử.

Bọn Đào-Quan đem Sầm-Bích ra quán thì chủ quán đã trốn mất. Mấy người đệ tử kẻ lo cơm nước, người chạy thuốc men lăn xăn. Đến chiều thấy Sài-Tấn dắt Kiên-Trinh và Hà-mai, Hà-Liễu, Tử-Phục, Huỳnh-Kiệm đến quán, Kiên-Trinh khóc hai con mắt đỏ trạch, còn mấy người kia mặt mày nhăn nhó, coi bộ buồn thảm vô cùng. Đào-Quan chạy ra tiếp rước, hỏi thăm mới hay Sài-Tấn về Trà-Hương mà báo tin, Kiên-Trinh đau đớn nỗi lòng nên quyết xuống Đằng-Châu dọ nghe nếu Thái-tử bị giết thì liều chết theo chồng cho trọn đạo. Đào-Quan thuật sơ sự Bạch-Hổ tha Sầm-Bích và trọng đãi Thái-tử thì ai nấy vui lòng nên lật đật chạy vào mà thăm Sầm-Bích.

HỒI THỨ HAI MƯƠI TÁM

------------

Lánh hoạn nạn, Đông-cung ẩn mặt,

Bị khinh khi, Cảnh-Thạc lui binh.

Từ ngày Thái-tử Xương-Cấp liều mình vào thành Đằng-châu, xin ra mắt Phạm Bạch-Hổ mà tỏ những nỗi gian nan lưu lạc thì Bạch-Hổ động lòng, đã không phiền trách Ngô-vương nữa, mà lại quyết ý chiêu binh mộ tướng đặng giúp Thái-tử khôi phục giang san. Nhưng vì thời vận của Thái-tử vị đạt, bởi vậy Bạch-Hổ đã tính giúp mà mắc bịnh đau trầm trệ hoài, nên ngày lụng tháng qua, đã trót gần ba năm mà cũng chưa hội chư trấn lần nào và cũng chưa định kế dấy binh được.

Thái-tử ở trong thành ngày đêm vào thở ra than, chí thì muốn khôi phục cơ-đồ, mà trí lại vái cho Bạch-Hổ lành bịnh. Còn Sầm-Bích nhờ đệ tử săn sóc thuốc men nên ra quán ở hơn một tháng thì thương tích đã lành, sức lực tráng kiện, tinh thần tái phục như cũ, rồi vào thành tạ ơn Bạch-Hổ với Thái-tử. Bạch-Hổ khuyên Sầm-Bích và mấy người ở Thường-Phú hãy vào hết trong thành mà ở. Sầm-Bích muốn gần gũi Thái-tử với Bạch-Hổ đặng lo mưu định kế hưng binh, còn Kiên-Trinh lại nghĩ vì nay Thái-tử đã có chỗ gởi thân và có người tá trợ, mình thân cận thì bận cho Thái-tử chớ không ích gì, nên xin trở lên núi Trà-Hương mà ở với cha và chú, Thái-tử cầm hết sức mà không đặng, nên phải để cho Kiên-Trinh với mấy người ở làng Thường-Phú trở lên núi Trà-Hương, chỉ có Sầm-Bích với Đào-Quan ở lại trong thành trước hầu hạ Thái-tử, sau lên xuống trên núi mà thông-tin hoặc cấp lương thực.

Sự Thái-tử Xương-Cấp trú ngụ tại Đằng-Châu lần lần bay tin ra ngoài, các trấn đều hay, song không thấy lịnh triệu nên chưa ai rụt-rịch động binh trợ chiến. Tin ấy thủng thẳng rồi cũng bay vào đến kinh. Bình-Vương trước sai Mã-Chiêu làm thích khách mà không ám hại Bạch-Hổ được thì trong lòng đã lo sợ rồi, sau nghe tin Xương-Cấp đã hiệp với Bạch-Hổ nữa thì bối rối hết sức. Bình-Vương nghĩ rằng tuy Thái-tử Xương-Cấp đã qua Đằng-châu, nhưng mà chưa hội binh chư trấn, thì thế lực chưa có chi đáng sợ. Vậy mình phải gấp sai đại tướng dẫn binh lén đến đánh Đằng-châu mà bắt phứt Xương-Cấp đem về, như thuận thì để nuôi, như nghịch thì chém, bề nào cũng phải trừ phứt cái nòi hoạn-họa ấy trước đi thì mình ngồi ngôi trời mới vững. Đã biết Bạch-Hổ là danh tướng đủ tài, đủ lược song Đằng-châu binh quả tướng cô, nếu mình sai đại tướng dẫn hai ba muôn binh đi chinh phục thì dầu Bạch-Hổ có tài như Hạng-Võ có trí như Khổng-Minh cũng khó mà chống cự với binh triều cho nổi. Mà trong triều bây giờ mấy vị danh tướng có ai mà đối thủ với Bạch-Hổ được? Dương-Kiết-Lợi hữu dõng mà vô mưu, còn bọn Lâm-Hổ, Triệu-Hùng thì lục lục thường tài không đủ sức mà thắng Bạch-Hổ được, chỉ có Đỗ-Cảnh-Thạc tuy tuổi cao tóc bạc, nhưng mà trí sáng tài hay, nếu sai Đỗ-Cảnh-Thạc đi lấy Đằng-châu bắt Xương-Cấp thì chắc thành công được.

Bình-Vương nghĩ như vậy, nên đến bữa đại triều mới phát lịnh sai Đỗ-Cảnh-Thạc dẫn ba muôn binh vào Đằng-châu buộc Bạch-Hổ phải nạp Xương-Cấp, bằng nghịch mạng thì đạp thành trì như bình địa. Cảnh-Thạc nghe sai đi đánh Đằng-châu thì trong lòng không vui, nhưng lịnh vua đã phát ra rồi, không dám cãi, nên cực chẳng đã phải lãnh mạng hưng binh.

Vả Đỗ-Cảnh-Thạc ngày trước có nhờ ơn Phạm-Bạch-Hổ đánh Kiều-công-Hãn mà giải vây Đỗ-động-Giang, lại hai người có kết nghĩa anh em với nhau, nên khi kéo đại binh đến địa giới Đằng-châu, một là kiên tài lược, hai là vị ân tình, bèn hạ trại an dinh, viết một bức thơ rồi sai người đem cho Bạch-Hổ mà khuyên hãy nạp Xương-Cấp, về đầu hàng Bình-Vương, trước khỏi mất vị công hầu, sau khỏi sanh linh đồ thán.

Rủi cho Bạch-Hổ lúc nầy bịnh đã giảm nhưng mà trong mình còn yếu, không thể cầm binh xuất trận được. Bạch-Hổ tiếp được thơ của Cảnh-Thạc thì nộ khí phừng phừng, rồi bịnh trở làm mệt lại, không ngồi dậy được. Thái-tử Xương-Cấp cùng chư tướng thấy tình cảnh như vậy, thảy đều lo sợ, lo là lo không đủ binh mà chống cự với binh triều, còn sợ là sợ nếu Bạch-Hổ qui thiên thì chẳng còn ai đủ tài đuổi nịnh trừ gian đặng đem giang san về cho Ngô-chúa.

Qua ngày sau Thái-tử Xương-Cấp, Sầm-Bích với Lương-chánh-Tôn hội nhau lại mà nghị sự. Sầm-Bích với Lương-chánh-Tôn định chiêu lập các đồn điền rồi hai người dẫn ra quyết chiến với Cảnh-Thạc, Thái-tử can rằng: “Nhị-vị tướng quân chẳng nên tháo thứ. Hiện nay binh trong thành không đầy một ngàn, nếu chiêu tập binh đồn điền thì số binh thêm chừng ba ngàn nữa mà thôi. Ta nghe Cảnh-Thạc đem tới ba muôn binh, thế thì dầu nhị-vị tướng quân tài cao sức giỏi cho mấy đi nữa, nghĩ cũng khó mà thắng Cảnh-Thạc được. Theo ý kiến của ta thì lúc nầy Phạm tướng-quân có bịnh, chẳng nên gây cuộc chiến tranh làm gì, có một kế hay hơn hết là ta ẩn mặt rồi Phạm-tướng-Quân gởi thơ cho Cảnh-Thạc nói ta không có ở tại Đằng-châu. Vả Bình-Vương sai đánh Đằng-châu là vì nghe có ta ở đây nên mới dấy binh. Nếu nghe rõ lại không có ta tự nhiên thối binh, khỏi nhọc công chiến đấu. Vậy nhị-vị tướng quân an nghỉ, để ta vào hậu dinh mà từ Phạm-tướng-Quân rồi ẩn mặt đỡ đặng tránh cuộc can qua, đợi ngày nào Phạm-tướng-Quân lành bịnh rồi ta sẽ trở lại đây mà cầu giúp sức.”

Thái-tử vào hậu dinh tỏ ý ấy cho Phạm-Bạch-Hổ nghe và xin trở lên núi Trà-Hương mai danh ẩn tích đặng lánh nạn. Phạm-Bạch-Hổ nghe Thái-tử phân hết đầu đuôi thì động lòng rơi lụy mà than rằng: “Làm tôi lúc gặp chúa có nạn mà không cứu là bất trung, làm tướng nghe giặc kéo đến vào thành mà không xua binh ra chống cự là bất dõng. Trời khiến cho tôi mang chữ bất trung bất dõng như vầy!.”

Thái-tử rất động lòng song phải gắng gượng mà đáp rằng: “Tại tướng quân có bịnh chớ nào phải tướng quân phụ ta, hay là tướng quân sợ giặc đâu. Vậy xin tướng quân hãy ráng an dưỡng tinh thần, để cho ta ẩn mặt đỡ trong lúc nầy: nếu trời chẳng phụ ta thì tự nhiên cũng ứng hộ mạng của tướng quân chẳng hề chi mà ngại.”

Bạch-Hổ cùng thế không biết liệu kế nào được, nên cực chẳng đã phải để cho Xương-Cấp đi, vì sợ cầm Xương-Cấp ở lại mà mình không có thế bảo hộ được, rủi giặc bắt được, cái tội của mình lại càng lớn hơn nữa. Thái-tử từ giã Bạch-Hổ rồi liền dắt Sầm-Bích với Đào-Quan lên núi Trà-hương.

Khi Thái-tử đi rồi, Bạch-Hổ sai đòi Lương-chánh-Tôn vào phòng mà dặn phải lập tức chiêu tập đạo binh đồn điền và viết tờ mời chư trấn hội nghị. Lịnh phát đi rồi, Bạch-Hổ ráng ngồi viết một bức thơ hồi âm cho Đỗ-Cảnh-Thạc, rồi sai quân đem đến trại mà giao cho Cảnh-Thạc xem. Cảnh-Thạc tiếp được thơ lật đật dở ra thì thấy nói như vầy:

Hai ta cách mặt đã trót 8 năm. Hôm nay nhơn-huynh lâm-giá đến Đằng-châu, ngu-đệ lại rủi mang bịnh trọng, không đến trước ba quân mà nghinh tiếp được, bởi vậy ngu-đệ có lỗi nhiều, cúi xin nhơn-huynh rộng lòng tha thứ.

Ngu-đệ có tiếp được lời vàng ngọc của nhơn-huynh dạy bảo, ngu-đệ lấy làm cảm thạnh tình. Tiếc vì lúc nầy ngu đệ có bịnh không lo quốc-sự được nên cúi đầu xin nhơn-huynh niệm tình đình đãi ngu-đệ lành bịnh rồi chừng ấy ngu-đệ sẽ hội diện với nhơn-huynh mà bàn việc ấy”.

Cảnh-Thạc đọc thơ rồi liền hỏi tên quân đem thơ coi Bạch-Hổ đau bịnh gì. Tên quân ấy thưa rằng Bạch-Hổ có bịnh đã lâu, mà mới ít ngày rày bịnh trở làm mệt không ngồi dậy được. Cảnh-Thạc hỏi có Thái-tử Xương-Cấp ở trong thành Đằng-châu hay không. Vì Bạch-Hổ đã có dặn trước rồi nên tên quân đáp rằng năm trước Thái-tử có đến cầu cứu một lần, chẳng hiểu Bạch-Hổ liệu làm sao, mà Thái-tử ở có ít ngày rồi đi mất, từ ấy đến nay không thấy trở lại.

Cảnh-Thạc xem thơ thấy lời lời đều khiêm cung hòa nhã, rồi lại nghe người đem thơ nói Bạch-Hổ đau nặng và không có Xương-Cấp ở trong thành, bởi vậy chẳng chút chi nghi ngại, quyết định một mình vào thành Đằng-châu, lấy tình bằng hữu mà thăm Bạch-Hổ, rồi thừa dịp đến dụ Bạch-Hổ về hàng đầu Bình-Vương đặng trong nước thanh bình, chẳng còn lo chinh chiến nữa.

Cảnh-Thạc quyết định như vậy, bèn cho đòi bộ tướng vào trướng mà phú thác tam quân, rồi một mình dắt vài ba mươi tên quân nhắm thành Đằng-châu mà thẳng tới. Lương-chánh-Tôn đương ngồi tại tiền đường bỗng nghe quân báo có Đỗ-cảnh-Thạc dắt vài mươi quân-sĩ đến trước cửa thành xin vào thăm Phạm-tướng-công thì chưng hửng, bèn lật đật chạy vào hậu trường mà thông tin lại cho Bạch-Hổ hay. Bạch-Hổ nghe báo cũng lấy làm lạ, không hiểu Cảnh-Thạc đến có ý gì.

Lương-chánh-Tôn thấy Bạch-Hổ dụ dự bèn thưa: Cảnh-Thạc trợ Trụ vi-ngược tức là người thù của dân chúng mà anh ta cầm binh đánh ta tức cũng là người thù của ta nữa. Nay anh ta đến đây một mình, cái cơ hội may mắn nầy tưởng chẳng mấy khi có được. Vậy xin thượng quan dối nghinh tiếp anh ta vào thành, song cho phép tôi phục binh trước, hễ anh ta vào trong rồi thì ra hiệu binh áp bắt trói anh ta đặng trừ hậu hoạn.

Bạch-Hổ nghe nói trợn mắt ngó chánh-tôn mà đáp rằng: “Cái mưu của tướng quân tuy là hay, song không phải là mưu trượng-phu quân tử. Ta là đứng anh hùng hào kiệt, nếu ta nuốn bắt Cảnh Thạc thì ta phải đến giữa 3 quân đánh mà bắt, dường ấy mới phải, chớ gạt người vào thành mình một mình rồi phục binh mà trói thì ắt chẳng khỏi để tiếng xấu đời sau”.

Chánh-Tôn cười và nói rằng: “Đứng làm tướng có khi phải dụng quyền, chớ chấp kinh hoài thì làm sao mà thành công được. Xưa kia Hạng-Võ còn phải thiết yến Hồng-môn, Châu-Du còn phải lập hội Đông-Ngô đó sao!”

Bạch-Hổ đáp rằng: “Vậy mà Hạng-Võ có bắt được Lưu-Bang, Châu-Du có hại được Huyền-Đức hay không? Hai người lập mưu đã không thành công, mà còn để cho đời sau khinh bỉ.

Theo ý ta, thà là ta đối thủ địch với kẻ thù mà phải vong mạng nơi chiến trường, chớ ta không chịu gạt gẫm mà giết kẻ thù rồi mang tiếng tiểu-nhơn gian trá. Đã biết nay Cảnh-Thạc là kẻ thù của ta, nhưng mà ngày trước người đã có kết nghĩa kim-bằng với ta. Hôm nay người dám đến đây chắc là người tưởng tình bằng hữu nên đến thăm ta. Nếu ta dùng gian kế mà bắt người thì ta chẳng khỏi mang tiếng bất nghĩa. Vậy tướng-quân chẳng nên tính việc ấy, hãy mau mau ra khai thành thay mặt cho ta mà nghinh tiếp Cảnh-Thạc rồi dắt thẳng vào đây cho ta hội diện”.

Lương-chánh-Tôn nghe mấy lời nghiêm-chánh không dám cãi nữa, liền lui ra ngoài mà nghinh tiếp Cảnh-Thạc y như lịnh dạy. Khi Cảnh-Thạc bước vào, Bạch-Hổ ráng ngồi dậy chào mừng mà nói rằng: “Nhơn-huynh đến, mà ngu-đệ có bịnh không ra ngoài thành nghinh tiếp được, thiệt là thất lễ với nhơn-huynh nhiều quá”.

Cảnh-Thạc thấy lời hòa nhã mà hỏi thăm căn bịnh của Bạch-Hổ, hai người trò truyện với nhau coi tình thân thiết lắm, người ngoài ai trông vào cũng không dè mỗi người đầu một chúa, đương thù-khích đem binh đánh nhau. Cảnh-Thạc thấy Bạch-Hổ dan díu như xưa, nên nói chuyện một hồi rồi mở lời khen ngợi tài đức của Bình-Vương và trách Bạch-Hổ sao không biết thời thế, sao không chịu thần phục tân-triều, tự xưng sứ-quân làm chi cho lỗi niềm tôi chúa.

Bạch-Hổ nghe khen tài-đức Bình-Vương thì đã biến sắc, đến chừng nghe tới lời trách mình nữa thì nỗi giận dằn không được, nên trợn mắt ngó Cảnh-Thạc mà đáp rằng: “Tôi tưởng nhơn-huynh đến đây là vì nghe tôi trọng bịnh, lấy tình bằng hữu đến mà viếng thăm, chẳng dè nhơn-huynh đến làm thuyết khách! Nhơn-huynh là người phản thần, rồi Nhơn-huynh còn khiến cho tôi mang tiếng nhơ chung với Nhơn-huynh nữa sao? Tôi cũng biết ngày trước Nhơn-huynh là tướng của họ Dương, vì muốn báo thù cho họ Dương nên Nhơn-huynh mới phục tùng họ Ngô đặng trừ Kiều-công-Tiện. Ví như Nhơn-huynh thiệt là người nghĩa khí anh hùng không chịu làm tôi hai chúa, thì khi tru-diệt Công-Tiện rồi Ngô-vương tức vị, Nhơn-huynh hoặc lấy sức mà chống cự với Ngô-vương hoặc ôm hờn trở về thôn giả mà ẩn dật chớ sao Nhơn-huynh lại chịu lãnh quyền tước của Ngô-vương, chịu lãnh bổng lộc của Ngô-vương rồi làm đại thần tại triều mà để cho gian tặc lộng quyền chẳng có một lời can gián, cái tội của Nhơn-huynh đến đó nhiều rồi, mà Nhơn-huynh không biết xét mình, lại khi Ngô-vương thăng-hà, thằng Tam-Ca là đứa thất phu, thấy cha chết không dám liều mình mà cứu, nghĩa sĩ dấy binh không dám theo mà báo thù, nó lập mưu thiết kế mà đoạt ngôi thiên-tử. Nhơn-huynh đã không phò tá hai hoàng tử mà lại đi giúp sức cho thằng Tam-Ca soán cơ-nghiệp của nhà Ngô. Tôi nghĩ thiệt tôi lấy làm hổ thẹn dùm cho Nhơn-huynh, làm mặt đại-thần mà học thói gian-thần, đã vậy mà lại còn khuyên dụ anh em qui tà, cải chánh. Tôi nói thiệt cho Nhơn-huynh biết, thằng Bạch-Hổ nầy thà làm dân mà giữ sạch tấm trung can, chớ không chịu làm quan mà bị người chê phản-phúc”.

Bạch-Hổ nói dứt lời liền nằm xuống quay mặt vào vách, không thèm nói chuyện nữa. Cảnh-Thạc muốn kiếm lới chữa mình, song thấy Bạch-Hổ khinh bỉ lấy làm hổ thẹn không biết lời chi mà nói, liền đứng dậy từ giã mà về.

Cảnh-Thạc chẳng phải là người bất trung bất nghĩa, nhưng vì thuở nay không nghe ai phân phải quấy, nên tưởng mình giúp cho họ Dương đó là phải, nay nghe Bạch-Hổ kể tội lấy làm hổ thẹn, nên về đến trại thổn thức, nằm ngồi không yên. Cách vài ngày Cảnh-Thạc truyền lịnh nhổ trại kéo binh trở về kinh, vào tâu dối với Bình-Vương, Xương-Cấp không có ở Đằng-châu, còn Bạch-Hổ đã biết tội hàng đầu, đợi hết bịnh rồi sẽ vào chầu mà nạp cống.

Bình-Vương tưởng thiệt nên trong bụng mừng thầm, vì nếu Bạch-Hổ xưng thần thì chẳng còn lo chư thần dấy binh nhiễu loạn nữa.

HỒI THỨ HAI MƯƠI CHÍN

------------

Xương-Văn lãnh mạng bình Kiều-Khấu

Giang-thị bày mưu phản Ngụy-vương

Trong hồi thứ 12 có nói rằng khi Ngô-Quyền tráo thơ rồi giả bạt trại lui binh, đại-tướng Kiều-Thuận, là em đồng tông của Kiều-công-Tiện, lãnh binh đuổi theo, chẳng dè bị binh phục tứ hướng xông ra chận đánh, Kiều-Thuận chống cự không nổi phải rút chạy về thành. Kiều-Thuận về tới Đại-la thì thành trì đã bị Phạm-Bạch-Hổ với Đỗ-cảnh-Thạc lấy rồi, Kiều-Thuận cùng thế phải dẫn tàn quân tìm đường thoát nạn.

Qua hồi thứ 13 lại có nói rằng: Kiều-công-Hãn là con của Kiều-công-Tiện vưng lịnh qua Phiên-Ngung cầu Nam-Hán Hoàng-đế tiếp viện. Lưu cung dạy Thái-tử Hoằng-Tháo dẫn binh đi trước, còn mình cầm đại binh lục thục theo sau. Qua tới Chi-Lăng, Lưu-Cung nghe tin tiền đạo đại bại, Thái-tử Hoằng-Tháo đã bị Ngô-Quyền bắt giết thì ngã lăn ra khóc rồi truyền lịnh quầy binh trở về Phiên-Ngung. Kiều-công-Hãn đi theo trong vòng binh mà dẫn lộ, nghe cha chết mà đau lòng, mà cầu hết sức Lưu-Cung cũng không chịu tấn binh báo ai oán, nên thất chí trốn ở lại Chi-Lăng rồi vào trong núi mà mai danh ẩn mặt.

Từ ấy về sau Kiều-Thuận với Kiều-công-Hãn, người một nơi, kẻ một ngã song cả hai cùng lưu-linh trong trốn rừng rậm non cao, ngày đêm oán hận Ngô-Quyền, song không biết kế chi mà trả thù, trả oán được. Chừng Ngô-Quyền tức vị xưng vương rồi, nghe lời Tam-Ca, hạ chỉ truyền cho chư trấn phải kiếm bắt giòng giỏi họ Kiều thì Kiều-Thuận với Công-Hãn lại càng tức giận hơn nữa, mà cũng càng lo trốn lánh không dám ra mặt.

Đến năm Giáp-Thìn (944) Kiều-Thuận nghe Ngô-vương thăng-hà, Dương-Tam-Ca soán vị xưng là Bình-Vương, chư trấn không tùng phục thì trong bụng mừng thầm, mới chiêu binh mãi mã tính chiếm cứ một chỗ mà xưng hùng. Kiều-công-Hãn ở Chi-Lăng nghe tin ấy cũng chiêu mộ quân sĩ, quyết thừa hư về đánh Bình-Vương mà khôi phục giang san của cha lại.

Công-Hãn mộ được vài ngàn binh, đến năm Kỷ-Dậu (949) mới kéo lần xuống gần Đại-la. Đi gần đến Hồi-Hồ [1] nghe tin Kiều-Thuận đồn binh trên núi mới đến ra mắt. Hai chú cháu gặp nhau mừng rỡ hết sức bèn tính hiệp binh lại, đặng thế lực thêm mạnh.

Qua năm sau Kiều-Thuận sai Kiều-công-Hãn dẫn binh xuống chiếm cứ Phong-Châu [2]. Dân Phong-Châu nghe có giặc đến, thì lao nhao lố-nhố, bỏ nhà bỏ ruộng, dắt vợ dắt con chạy trốn. Quan địa phương thấy thế nguy khổn, lật đật đệ sớ về triều mà xin binh dẹp giặc.

Bình-vương lâm triều nghe tin Kiều-Thuận chiếm cứ Hồi-Hồ và Kiều-công-Hãn đương nhiễu loạn đất Phong-châu thì lấy làm lo sợ, bèn hỏi bá quan ai có kế gì dẹp giặc phải tâu cho vua biết. Bá quan tâu rằng ngày trước họ Kiều phản loạn nhờ có Ngô-vương nên mới trừ được. Nay thân tộc Kiều-công-Tiện dấy loạn nữa, vậy sai Thái-tử Ngô-xương-Văn cầm binh thì mới dẹp loạn đặng.

Bình-vương nghe tâu hiệp ý, liền hạ chỉ sai Xương-Văn lãnh hai muôn binh đi dẹp loạn họ Kiều. Hạ chỉ xong rồi, Bình-vương lại nghĩ giao binh quyền cho Xương-Văn, sợ khi dẹp loạn yên rồi Thái-tử thừa thế hiệp với chư trấn mà khôi phục sơn-hà, chừng ấy mối loạn càng lớn hơn nữa, nên dạy Đỗ-Cảnh-Thạc với Dương-kiết-Lợi mỗi người lãnh một muôn binh đi theo, bề ngoài thì nói là tiếp ứng nhưng mà bề trong thì dặn theo coi chừng.

Xương-Văn được lịnh, liền cho dời Giang-hoài-Nhơn đến dinh mà nghị sự. Xương-Văn thấy Hoài-Nhơn bước vào, liền đuổi quân ra ngoài rồi nói rằng: “Kiều-Thuận với Kiều-công-Hãn nghe chư trấn bất phục vương mạng nên chiêu binh mãi mã quyết báo thù cho Công-Tiện ngày xưa. Kiều-Thuận đã chiếm gần hết đất Hồ-Hồi, còn Kiều-công-Hãn đem binh đi nhiễu loạn đất Phong-Châu. Ta mới được lịnh vua sai cầm binh đi dẹp loạn họ Kiều, lại có sai Cảnh-Thạc với Kiết-Lợi theo tiếp ứng. Vả cơ nghiệp của phụ vương ta họ đã giành mà hưởng, nay trong nước rối loạn, họ lại sai ta chinh phục, nếu ta vưng lịnh thì ta hổ thầm phận ta, còn nếu ta trái lịnh thì ta khó mà an thân được. Mấy năm nay hễ ta nhớ tới phận anh ta lưu-lạc thì ta thương xót, nhưng mà hôm nay ta nghĩ lại lưu-lạc ấy mà được danh thơm tiếng tốt, chớ an-ổn nầy thiệt là xấu hổ vô cùng”. Xương-Văn nói tới đó thì trong cổ nghẹn ngùng, giọt lụy rưng rưng nên ngồi thở dài, không nói chi được nữa.

Giang-hoài-Nhơn cười mà đáp rằng: “Điện-hạ được lịnh cầm binh đi dẹp loạn, ấy là may mắn lắm, sao Điện-hạ không mừng lại buồn ?”.

Xương-Văn nghe nói thì chưng hửng, nên ngó Hoài-Văn mà hỏi rằng:

- May chỗ nào mà gọi là may?

- Mấy năm nay Điện-hạ thường than thân cá chậu, trách phận chim lồng. Nay vua sai Điện-hạ đi ra ngoài, lại có cấp cho hai muôn binh. Điện-hạ đã được thong thả, mà lại có thêm vi-kiến, thế thì không phải dịp may sao?

Xương-Văn ngồi suy nghĩ một hồi rồi mới đáp rằng: “Tuy lời ngài có kín đáo, song ta hiểu ý ngài rồi. Nhưng mà ta lo một điều nầy: Hai muôn theo ta đây là binh của Tân-vương, biết chúng nó có lòng giúp cho ta hay không. Đã vậy mà lại còn có Cảnh-Thạc và Kiết-Lợi theo nữa, ta làm sao mà dấy động cho được”.

Hoài-Nhơn cười mà đáp rằng: “Điện-hạ đừng lo việc đó. Tiên-vương thuở trước là bậc tài đức; quân lính thảy đều cảm phục. Tuy chúng nó theo đầu tân-vương, song chưa có ân nghĩa gì. Nếu Điện-hạ cầm binh thì trong ba quân có ai mà không phục tùng Điện-hạ. Còn Cảnh-Thạc với Kiết-Lợi cũng chẳng đủ cho Điện-hạ sợ. Tôi có nghe năm trước Cảnh-Thạc cầm binh đi Đằng-châu mà bắt Nhứt-điện với Bạch-Hổ, Cảnh-Thạc bị Bạch-Hổ nhiếc mắng lấy làm hổ thẹn, nên rút binh trở về. Từ ấy đến nay Cảnh-Thạc có ý lơ-lảng không muốn dự đến việc quốc-chánh nữa. Còn Kiết-Lợi thì bị Bình-vương bạc đãi, nên ý coi cũng muốn ly tâm. Tôi tưởng nếu Điện-hạ mà dụ được hai tướng ấy thì chẳng lo chi việc lớn không thành.Vậy Điện-hạ hãy xin với vua cho tôi theo làm quan tham-tán quân-vụ thì tôi sẽ liệu mà điều đình cho.”

Xương-Văn nghe nói lấy làm mừng rỡ, lật đật vào bái mạng và xin vua cho Hoài-Nhơn theo giúp, Bình-vương nhậm lời và khuyên Xương-Văn chọn ngày hưng binh cho gắp.

Ngày rằm tháng ba năm canh tuất (năm 950), Xương-Văn làm lễ tế cờ rồi cử binh ra đi, đạo binh của Xương-Văn đi giữa còn hai đạo binh của Cảnh-Thạc và Kiết-Lợi làm tả hữu lưỡng dực.

Đi tới Từ-liêm, Xương-Văn thấy quân mệt mõi nên truyền lịnh đồn binh nghỉ vài ngày. Xương-Văn cho mời Cảnh-Thạc với Kiết-Lợi đến trung quân rồi dọn tiệc tiếp đãi rất hậu. Xương-Văn khiêm nhượng cung kỉnh Cảnh-Thạc với Kiết-Lợi như bực thúc-bá, làm cho hai tướng rất đẹp ý vừa lòng, nên cầm binh đi dẹp giặc mà quên định mưu phá giặc, cứ nhắc chuyện đời xưa. Cảnh-Thạc thì thuật chuyện phá thành Đại-la và trận bắt Hoằng-Tháo tại Bạch-Đằng, còn Kiết-Lợi thì thuật việc mình thất quan ải trốn trở về Đại-la, lấy làm hổ thẹn, song Ngô-vương niệm tình nên không có một lời quở trách.

Giang-hoài-Nhơn ngồi chung trong tiệc nghe hai tướng nhắc chuyện cũ mới thừa dịp mà xưng tụng tài đức của Ngô-vương rồi thương tiếc Ngô-vương không sống được lâu mà bảo an thiên hạ. Xương-Văn nghe Hoài-Nhơn nhắc tới cha thì rơi lụy làm cho Cảnh-Thạc với Kiết-Lợi thấy vậy rất cảm động nên ngồi buồn xo.

Tiệc mãn thì bóng ác đã gần chen đầu núi, Xương-Văn mời Cảnh-Thạc, Kiết-Lợi vời Hoài-Nhơn mỗi người cỡi một con ngựa đi dạo xem phong cảnh chơi. Bốn người ra khỏi vòng binh được một đỗi xa xa, bỗng thấy có một người trai trạc chừng vài mươi tuổi, áo quần lam lụ, đương lui cui cày ruộng. Xương-Văn dừng ngựa đứng lại ngó tên trai ấy một hồi rồi hỏi rằng: “Mi tên gì họ gì, nhà cửa ở đâu, sao lại đến chốn rừng xanh nầy mà làm ruộng ?”

Tên trai thấy khách lạ mặt, y phục xinh đẹp, tướng mạo khôi ngô, không biết là ai, bởi vậy nghe hỏi thì sợ hãi, lật đật đi lần lại bên đường đứng khoanh tay cúi mặt xuống đất mà thưa rằng: “Thưa đại-quan-nhơn, tôi họ Ngô, tên Hư, nhà ở trảng Long-tuyền, cách đây chừng vài dặm.”

Xương-Văn nói: “Té ra mi cũng họ Ngô.” Rồi nhìn tên trai ấy trân trân, cách một hồi lâu mới hỏi tiếp rằng: “Mi nói mi ở trảng Long-tuyền cách đây tới vài dặm, vậy chớ trong trảng ấy không có đất cho mi làm ruộng hay sao mà phải đi xa đến đây ?”

Ngô-Hư thủng thẳng đáp rằng: “Thưa cùng đại-quan-nhơn ở trảng Long-tuyền không phải không có ruộng nhưng vì thuở trước cha tôi có công cực nhọc ruồng mở góc rừng nầy mà cấy lúa. Trót mấy mươi năm cha tôi thường lui tới chốn nầy mà cày bừa cấy hái, mà trót mấy mươi năm cả nhà tôi và tôi cũng nhờ khoảnh ruộng nầy mà no bụng ấm thân. Hồi năm ngoái cha tôi lâm bịnh rồi theo ông theo bà, trong anh em tôi chỉ có một mình tôi là trai, tôi không nỡ phụ cái công nghiệp của cha tôi nên cũng cứ vác cuốc gánh cày đến đây mà trở đất. Đã biết từ Long-tuyền qua đến đây đường xa thiệt; nhưng mà cha tôi thuở trước không nệ xa xuôi mà đến đây, lại còn không quản cực nhọc mới phá rừng làm cho thành ruộng, phận tôi là con, há tôi dám chê đường xa mà bỏ cái công nghiệp của cha tôi sao ?”

Xương-Văn nghe nói mấy lời thì châu mày mà than rằng: “Mi đồng một họ với ta, mi tên Hư, lại vốn con nhà thôn-phu, mà mi biết giữ phận làm con, không nỡ bỏ công-nghiệp của tiên-nhơn. Ta đây tốt tên, lại làm Hoàng-tử, mà phụ-vương ta qua đời ta không bảo thủ cơ-nghiệp được, ta thấy mi, ta hổ thẹn vô cùng.”

Ngô-Hư chưng hửng nên đứng nhìn Xương-Văn trân-trân. Xương-Văn dứt lời rồi day lại nói với ba tướng đi theo rằng: “Ba ngài xét đó mà coi, có phải là tôi thua tên thôn-phu nầy hay không ? Xấu hổ lắm, ba ngài ôi, xấu hổ lắm ! Chẳng phải là tôi hổ với tên thôn-phu nầy mà thôi, mà tôi nhớ đến phụ-vương tôi cũng hổ, tôi ngó ba ngài tôi cũng hổ, tôi thấy mặt lịnh Bình-vương tôi cũng hổ, tôi thấy non nước tôi cũng hổ, tôi thấy cỏ cây tôi cũng hổ. Tôi không đáng ăn cơm ngon, mặc áo tốt, tôi không đáng có người hầu hạ, kẻ bẩm thưa. Tôi đi dẹp loạn tôi càng hổ thêm, tôi trở về triều tôi càng nhục nữa. Vậy cúi xin ba ngài về triều làm ơn tâu giùm lại với đức vua rằng: Tôi không xứng lãnh chức Thái-tử, để cho tôi theo tên thôn-phu nầy mà học đạo làm con, chớ đạo làm con tôi không toàn, thì chắc đạo làm tôi không vẹn được.”

Xương-Văn ngồi xuống bên đường, hai tay ôm mặt mà khóc. Giang-hoài-Nhơn thấy tình cảnh như vậy thì hội ý nên lật đật xuống ngựa, lại ngồi một bên vịn vai Xương-Văn mà khóc theo, nghe rất thảm thiết, Cảnh-Thạc với Kiết-Lợi cảm động dằn lòng không được, nên cũng xuống ngựa mà an ũi.

Giang-hoài-Nhơn thông thạo nhơn tình tâm-lý, biết lúc nào nên nhịn thì nhịn, hiểu lúc nào phãi làm thì làm, khi dự tiệc thì kiếm lời xưng tụng tài đức của Ngô-vương đặng cho Cảnh-Thạc với Kiết-Lợi nhớ đến người xưa là người tài trí-siêu quần, đánh đâu thắng đó, có Cảnh-Thạc ngó thấy mà cũng là người ân hậu vô song, kẻ mến người yêu, Kiết-Lợi đã nhuần gội. Hoài-Nhơn mở lần lòng hoài-cổ cho hai tướng cũng như kẻ phá rừng dọn đường trước đặng vào chỗ dễ, rồi xem coi phải khởi công chặt đốn phía nào. Anh ta tính để dẹp loạn ngoài yên, rồi sẽ tính về dẹp loạn trong, chẳng dè cơ hội xảy ra mau lẹ thái quá, Cảnh-Thạc với Kiết-Lợi gần gũi Xương-Văn chẳng bao lâu mà đã đem lòng yêu, rồi đến đây nghe Xương-Văn than thở cảnh riêng lại cảm động. Anh ta nghĩ nếu muốn uốn cong cây sắt thì lúc đương trui đỏ phải đập liền, chớ để cho nó nguội rồi thì nó cứng khó mà uốn cho cong theo ý mình muốn được. Giang-Hoài-Nhơn nghe hai tướng an ủi Xương-Văn thì lau nước mắt mà nói rằng: “Chúng ta làm tôi đức Bình-vương, nếu chúng ta nghị-luận tài đức của chúa thì chúng ta có lỗi. Vả ở đây là chốn non cao rừng rậm, chỉ có mấy Anh em ta mà thôi, chớ chẳng có ai. Lại Đỗ quốc-công là cựu-thần của Dương Tiết-đạt-sứ ngày trước, còn Dương tướng công vốn là em đồng tông, tức là hàng thúc-bá của đức Bình-vương chớ không phải ai xa lạ. Vậy xin hai ngài thương tình Thái-tử, như về triều mà tâu thì bỏ mấy lời của Thái-tử nói hồi nãy đó đi, chẳng nên lập đi lập lại làm gì mà làm cho Thánh-thượng phát nộ.”

Cảnh-Thạc đang ái truất thân phận Xương-Văn, bỗng nghe Hoài-Nhơn phân mấy lời thì bất bình, nên trợn mắt đáp rằng: “Quan lớn nói sao vậy ? Ta vốn là cựu thần của Dương Tiết-đạt-sứ, mà ta cũng là cựu thần của Ngô-vương nữa chớ. Còn Dương tướng-công đây nếu đồng tông với Bình-vương tức cũng đồng tông với Dương vương-hậu. Đã biết phận làm tôi không phép bàn soán cử chỉ của chúa. Nhưng mà tôi nghĩ tâm tánh của Bình-vương đâu dám sánh với tâm tánh của Thái-tử hôm nay được. Lời của Bạch-Hổ nói ngày trước thiệt là đúng đắn lắm: người bất hiếu, bất dõng không lẽ làm vua được. Bình-vương lúc cha chết không dám tiếp cứu, khi người đi báo thù không chịu tùng quân. Còn Thái-tử đây tuy Bình-vương trọng đãi, nhưng mà cái sầu mất ngôi mất nước khôn nguôi. Nếu sánh hai người thì kẻ như gà người như phụng. Mấy lời của Thái-tử than thở khi nãy là lời đau đớn của anh-hùng nghĩa-sĩ, nếu chúng ta về triều thì phải tâu thiệt hết cho Bình-vương nghe chớ sợ gì mà giấu.”

Hoài-Nhơn thấy Cảnh-Thạc mở hơi ly-tâm, thì trong bụng mừng thầm, vừa muốn kiếm lời khéo léo mà khêu khích, bỗng nghe Kiết-Lợi nói rằng: “Ngày trước tôi nghe Tam-ca nói rằng Ngô-vương nghĩ vì hai Hoàng-tử tuổi nhỏ trí thấp nên nhường ngôi lại cho nó trị an thiên hạ. Tôi tưởng thiệt quả như vậy, nên tôi mới giúp cho nó tức vị xưng vương. Chẳng dè sau tôi nghe rõ lại thì nó lập mưu gian mà đoạt ngôi của hai Hoàng-tử. Mấy năm nay hễ tôi nhớ đến phận Vương-hậu ở trên chùa than khóc đến mù hai con mắt, thì tôi ăn năn vô cùng. Nay tôi nghe mấy lời của Nhị-điện than thở nữa thì tôi lại càng xốn xang chịu không được. Vậy tôi nhứt định theo Hoàng-tử mà ở đây, phiền Đỗ-quốc-công về triều mà tâu lại với Bình-vương rằng Dương-Kiết-Lợi hổ thẹn nên không muốn thấy mặt Bình-vương nữa.”

Hoài-Nhơn liếc Thái-tử Xương-Văn, Xương-Văn hội ý liền quì trước mặt Cảnh-Thạc và Kiết-Lợi rồi khóc mà nói rằng: “ Mấy ngài có lòng ái truất phận tôi thì tôi cám nghĩa vô cùng” Cảnh-Thạc với Kiết-Lợi lật đật đỡ Xương-Văn đứng dậy, rồi mấy người nhìn nhau mà khóc.

Hoài-Nhơn thấy kế đã thành liền nói rằng: “Chúng ta là đứng trượng-phu, hễ thương người thì phãi làm cho người nên, hễ giận người thì phải làm cho người sợ, chớ có lẽ nào ở đây mà khóc hoài như phường phụ nữ vậy sao. Vậy cúi xin Thái-tử với nhị vị quốc-công hãy lên ngựa mà trở về trại, rồi sẽ lo mưu định kế mà phế Bình-vương đặng lập Ngô Hoàng-tử lên ngôi cửu ngũ.”

Mấy người lên ngựa trở về; Xương-Văn ngó quanh quất thì tên Ngô-Hư đã đi mất hồi nào không hay, hỏi các quan cũng không ai thấy. Mặt trời cũng bắt chước Ngô-Hư lén lặn mất xa xa chỉ thấy đầu non lúp xúp, với mấy giặng rừng lờ mờ mà thôi.

Đêm ấy về trung-quân, Giang-Hoài-Nhơn bày mưu tôn Xương-Văn đặt hiệu Nam-tấn-Vương rồi truyền hịch cho ba quân hay. Xương-Văn nghĩ vì anh mình còn đương lánh nạn chớ chưa chết, nếu mình xưng vương như vậy sợ e lỗi với anh, nên dụ dự không quyết định. Hoài-Nhơn đáp rằng nếu không làm như vậy thì không thể thâu phục quân tâm được, nên cực chẳng đã Xương-Văn phải chịu.

Sáng ngày tuyên bố lời hịch thì quân-sĩ thảy đều thuận tùng. Xương-Văn bèn hiệp với Cảnh-Thạc và Kiết-Lợi dẫn quân trở về Cổ-Loa lo phế Bình-vương trước rồi sẽ tính dẹp loạn Kiều-Khấu.

HỒI THỨ BA MƯƠI

------------

Hội trung thần, Nhứt-Điện đề binh

Bắt ngụy-chúa, Nhì-Điện cảm nghĩa.

Ở đời thường thấy người thời nên, thì gặp vận hội may luôn luôn, còn người không có thời, hoặc thời chưa nên, thì gặp vận-hội rủi hoài hoài. Xương-Văn với Xương-Cấp hai anh em đồng lánh nạn. Xương-Văn bị truy tróc đem về triều, trót 5 năm trời lúng-túng ở trong cung, bá quan không ai đoái tưởng, người kiến-vi tâm phúc chỉ có một mình văn-thần Giang-hoài-Nhơn mà thôi. Thân phận như vậy tưởng khẩn cầu Bình-vương đừng sanh con và phải trông đợi cho Bình-vương thăng-hà rồi, hoặc may mới đem cơ nghiệp về cho họ Ngô được. Nào dè gặp hồi thời hưng vận đạt, trong mấy ngày mà có bốn muôn binh giúp sức, lại có thêm hai đại-tướng khuôn phò.

Còn Xương-Cấp lưu lạc trót 5 năm trời, ban đầu lâm bịnh nên phải nằm co trong chốn thôn quê, rồi bị bắt tưởng chẳng khỏi vong thân tán mạng. Đến sau tìm gặp được Phạm-bạch-Hổ, là người mình trông cậy, tưởng đã có thể khôi phục giang-san nào dè thời vận chưa đạt, nên khiến cho Bạch-Hổ đau hoài, không định mưu kế chi được, rồi lại nghe Cảnh-Thạc dẫn binh đánh bắt phải lánh mình lên núi Trà-Hương mà mai danh ẩn tích.

Từ khi Xương-Cấp trở lên núi thì anh ta ngã lòng thất chí, không muốn tính việc chi nữa, mỗi ngày cứ trồng khoai tỉa đậu mà giải khuây đó thôi. Sầm-Bích muốn đi qua mấy trấn khác mà cậy giúp binh, ngặt vì triều đình đương sai tướng cầm binh kiếm bắt Xương-Cấp, còn Bạch-Hổ thì đau nặng không thể bảo hộ được; nếu để Xương-Cấp ở lại Trà-Hương mà đi, thì sợ rủi gặp nguy biến không ai phò tá, còn nếu dắt hết mà đi một lượt, lại lo giữa đường rủi gặp binh cản thì khó mà thoát thân. Bởi cảnh ngộ như vậy nên Sầm-Bích với mấy người thủ hạ đều ngồi khoanh tay mà chịu, chớ không biết liệu làm sao được, chỉ than phiền với nhau lên xuống thành Đằng-châu mà thăm bịnh Bạch-Hổ và dọ tin Cảnh-Thạc mà thôi.

Còn Bạch-Hổ nhiếc Cảnh-Thạc cho đã nư giận, tưởng Cảnh-Thạc oán hận về trại đốc binh đánh lấy Đằng-châu, nên dạy Lương-chánh-Tôn đề phòng, và nhứt định hễ bị Cảnh-Thạc lấy được thành rồi thì Bạch-Hổ tự tử, chớ không chịu thấy mặt Cảnh-Thạc nữa. Nào dè cách ít ngày lại nghe Cảnh-Thạc nhổ trại lui binh, Bạch-Hổ cười mà nói rằng: “Té ra Cảnh-Thạc cũng còn chút đỉnh lương tâm, nên ta nhiếc đã không giận mà lại biết hổ.”

Vả khi Thái-tử Xương-Cấp từ giã trở lên nui rồi, thì Bạch-Hổ có dạy Lương-chánh-Tôn gởi tờ mời chư trấn hội-nghị. Lữ-Đường, Lý-Khuê, Thủ-Thiệp và Nhựt-Khánh lục thục sai bộ tướng đến tỏ rằng nếu Bạch-Hổ khứng hưng binh đánh Bình-vương mà đem nghiệp cả lại cho nhà Ngô, thì mấy trấn ấy sẵn lòng kéo binh tiếp viện.

Bạch-Hổ thấy có 4 trấn sẵn lòng tiếp binh thì trong bụng mừng thầm, nên tính hễ lành bịnh thì cho rước Xương-Cấp rồi cử binh phục nghiệp. Nào dè bịnh trầm trệ hoài, bớt thì bớt nhiều, nhưng mà hết thì không thiệt hết nên dây dưa mấy năm, để cho Xương-Cấp cứ ở trên núi tỉa đậu trồng khoai mà chờ thời đợi vận.

Qua năm Canh-Tuất (năm 950) Bạch-Hổ tuy chưa lành bịnh nhưng mà nghe nói bọn Kiều-Thuận với Kiều-công-Hãn chiêu binh mãi mã ở Hồi-Hồ, muốn xuống đánh lấy đất Phong-châu chắc sao Bình-vương cũng lo trừ bọn ấy, nên viết tờ mời Lữ-Đường, Lý-Khuê, Thủ-Thiệp và Nhựt-Khánh bổn thân đến Đằng-châu hội-nghị. Bạch-Hổ lại cho rước Xương-Cấp với Sầm-Bích xuống thành.

Bốn trấn tiếp được tờ của Bạch-Hổ mời, muốn đốc Bạch-Hổ xuất binh cho mau, nên lục-thục tới đủ mặt, Bạch-Hổ gượng ra tiền đường mà tiếp chư trấn và tiếp dẫn Thái-tử cho chư trấn biết mặt, Lữ-Đường thấy Xương-Cấp thì động lòng nên khóc ngay, Lý-Khuê, Thủ-Thiệp và Nhật-Khánh nhớ Ngô-vương nên cũng ứa lụy.

Bạch-Hổ nói rằng: Lúc nầy triều đình đương lo lắng về mối loạn họ Kiều, chánh là lúc phải hưng binh. Ngặt vì mình có bịnh không cầm binh được, nên tính để Thái-tử cầm binh Đằng-châu, có Sầm-Bích với Lương-chánh-Tôn theo làm phó tướng, Bạch-Hổ khuyên chư trấn hãy về lo hưng binh một lượt đặng chia thế lực của triều-đình, làm như vậy có lẽ mới thắng được.

Lữ-Đường ngày trước dấy binh tính về kinh mà vấn tội Tam-ca ngặt vì chư trấn không ứng tiếp nên bị đại bại. Từ ấy đến sau Lữ-Đường oán hận Tam-ca, thường có lòng muốn hưng binh khêu chiến nữa, song xét mình thế cô binh thiểu, chắc không thắng nổi nên cực chẳng đã phải cố thủ thành trì không dám dấy động. Nay nghe Bạch-Hổ giao hết binh quyền cho Xương-Cấp điều đình, lại có hỗ tướng là Sầm-Bích với Chánh-Tôn tá trợ, thì mừng không xiết kể, liền hẹn với Lý-Khuê, Thủ-Thiệp và Nhật-Khánh đến ngày rằm tháng ba phải gom hết binh mã tại Tế-Giang rồi hiệp nhau kéo tới Cổ-Loa thành khêu chiến.

Xương-Cấp cũng định một ngày ấy khởi binh kéo lên Cổ-Loa.

Lữ-Đường, Lý-Khuê, Thủ-Thiệp và Nhật-Khánh liền từ Thái-tử với Bạch-Hổ mà về trấn đặng chỉnh binh mã, ai cũng phấn chấn, duy có Ngô-Nhật-Khánh trong lòng lo, nên sắc coi không được vui.

Đến bữa mùng 1 tháng ba chỉ Lý-Khuê với Thủ-Thiệp đã kéo binh tựu tới Tế-Giang mỗi người được hai ngàn, hiệp với ba ngàn binh mã của Lữ-Đường tổng-cộng được bảy ngàn. Lữ-Đường trông Nhật-Khánh cho đến chiều bữa rằm mà cũng chưa thấy đến, trong lòng nóng nảy như lửa đốt. Vì đã khắc kì với Thái-tử Xương-Cấp rồi, không được trì huỡn, nên Lữ-Đường, Lý-Khuê với Thủ-Thiệp làm lễ xuất binh rồi kéo nhau mà đi, không chờ Nhật-Khánh.

Ở Đằng-châu, Bạch-Hổ dạy gom hết binh đồn điền về nhập với binh trong thành, cộng lối 5 ngàn người, giao cho Sầm-Bích với Chánh-Tôn luyện tập, rồi đến ngày rằm tháng ba, Xương-Cấp mới khởi trình, Xương-Cấp giao cho Sầm-Bích một ngàn 500 quân đi làm tiền đạo, còn mình với Chánh-Tôn thì đi hậu đạo. Kiên-Trinh, Hà-Mai, Hà-Liễu đều rước vào thành Đằng-châu, giao cho Lý-Hữu-Dư ở lại bảo hộ, còn mấy người thủ hạ kia thì sung vào tiền đạo cho Sầm-Bích sử dụng.

Các việc phân phú xong rồi, đến giờ ngọ Xương-Cấp với chư tướng vào từ biệt Bạch-Hổ rồi mở hoát cửa thành kéo binh đi, cờ phất trống rung oai phong lẫm liệt.

Bình-vương sai Xương-Văn cầm binh đi dẹp loạn họ Kiều có sai Cảnh-Thạc với Kiết-Lợi theo hộ trì, mà lại gìn giữ nữa, nên trong lòng chẳng có chút chi lo. Chẳng dè cách vài ngày có tin báo rằng: Lữ-Đường ở Tế-Giang hiệp binh với Lý-Khuê và Thủ-Thiệp tính kéo về đánh lấy kinh-đô, giặc đi còn chừng nửa ngày đường nữa thì tới thành. Bình-vương nghe báo cả kinh, liền lâm triều hội bá quan mà nghị sự ngăn giặc.

Triệu-Hùng tâu rằng: “Lữ-Đường tài lược bao nhiêu mà Bệ-hạ phải lo. Xin Bệ-hạ hãy cho tôi dẫn một đạo binh ra bắt nó đem về mà nạp cho Bệ-hạ.”

Bình-vương nghe lời khẳng khái thì mừng, lại nhớ năm trước Lâm-Hổ với Triệu-Hùng đã có giáp chiến với Lữ-Đường một lần, Lữ-Đường mới đánh có một trận mà đại bại đào tẩu, nên chắc Triệu-Hùng đủ sức dẹp giặc được. Vua liền hạ lịnh cấp cho Triệu-Hùng một muôn binh đặng kéo ra đường Tế-Giang mà ngăn bọn Lữ-Đường.

Triệu-Hùng vừa kéo binh ra khỏi thành chừng đôi ba dặm, bỗng có tin khác báo rằng Xương-Cấp cầm binh Đằng-châu cũng kéo về đánh Cổ-Loa nữa. Vua nghe tin ấy hồn phi phách lạc, lính quýnh không biết liệu mưu kế chi được nữa.

Vua than rằng: “vậy mà năm ngoái Đỗ-Cảnh-Thạc về tâu rằng không có Xương-Cấp ở Đằng-châu, còn Bạch-Hổ đã quy thuận rồi. Nếu năm ngoái không có ở Đằng-châu thì bây giờ ở đâu mà ra đó ? Còn nếu Bạch-Hổ quy thuận thì sao lại giúp binh cho Xương-Cấp ? Mà Cảnh-Thạc với Kiết-Lợi trẩm đã sai đi hết rồi bây giờ còn ai mà đối địch với Xương-Cấp ? Hay là trời khiến thời trẩm đã hết rồi sao !”

Lâm-Hổ bước ra quì trước bệ rồng tâu rằng: “Muôn tâu Bệ-hạ, tiểu tướng tuy bất tài, song cũng nguyện đem binh ra chống cự với Xương-Cấp”. Bình-vương phán rằng: “Tướng quân cầm binh cự địch thì được rồi, song hễ tướng quân đi thì còn ai thủ thành ?”

Bá quan thảy đều quì mà xin vua hạ chỉ cho Lâm-Hổ đi đánh Xương-Cấp, còn thành trì thì bá quan đồng lãnh bảo thủ. Bình-vương thấy triều đình văn-võ đều trung-thành với vua thì trong lòng bớt lo, nên dạy điểm binh còn gần ba muôn, liền cấp cho Lâm-Hổ một muôn đi chống cự với Xương-Cấp, còn bao nhiêu thì để lại giữ gìn kinh-đô.

Lâm-Hổ vưng lịnh đi rồi, thì Bình-vương trong lòng lo sợ nằm ngồi không an, dạy bá quan phải đóng chặt bốn cữa thành, ngày đêm giữ gìn nghiêm nhặt luôn luôn.

Qua ngày sau, lúc trời vừa mới sáng, quân canh ở phía bắc-môn, ở trên địch lầu dòm thấy xa xa có một đạo binh kéo đi vào thành, gươm giáo lố xố như đám rừng rụng lá, người ngựa lao xao như bầy kiến tha mồi. Quân lật đật phi báo với quan; quan kinh hãi không kịp xem xét lật đật chạy báo với vua, lao xao lố xố cả thành thảy đều lính quýnh.

Bình-vương nghe báo hồn phi phách tán, tưởng giặc đã vào thành rồi, nên ôm đầu và khóc chạy vào trong cung. Mã-Chiêu là tướng hộ vệ, ngày trước tuy ám sát Bạch-Hổ không được, song khi trốn vào tới triều vua cũng ghi công để cho ở trong cung mà hầu hạ, anh ta thấy vua chạy thì lật đật chạy theo tâu rằng: “Muôn tâu Bệ-hạ, theo lời các quan tâu thì giặc còn ở xa, chưa đến cửa thành, xin Bệ-hạ đừng sợ. Nói cùng mà nghe, ví dầu mà giặc có đến trước cửa thành đi nữa, hễ thành bế môn ở trong giữ gìn nghiêm nhặt, thì chúng nó bất quá vây thành mà thôi, chớ không làm sao mà vào được. Nếu giặc vây thành thì Bệ-hạ sai người phá chạy đi báo cho Thái-tử cùng Dương, Đỗ-nhị-quốc-công đem binh về giải cứu, có hại chi mà lo.”

Bình-vương đứng nghe, tay còn run, mặt còn sợ, nên phán nhỏ nhỏ rằng: “Té ra giặc còn ở xa hay sao. Vậy mà hồi nãy ai báo nói giặc đã kéo binh vào thành ?”

Mã-Chiêu tâu rằng: “Muôn tâu Bệ-hạ, các quan báo nói ở xa có một đạo binh nhắm cửa thành mà kéo tới, song bị lộn xộn Bệ-hạ không nghe rõ, chớ không phải giặc đã vào thành.”

Bình-vương tay rờ ngực, miệng phán rằng: “Các quan nhác quá ! Việc như vậy mà kinh hãi vào tâu lộn-xộn làm cho trẩm phải kinh tâm”

Bình-vương lần trở ra chánh-điện, truyền lịnh các quan phải coi giữ mấy cửa thành cho chặt, nếu ai bất tuân thì sẽ chém đầu. Vua lại dạy Mã-Chiêu lãnh quân-hộ-vệ đóng chung quanh chánh điện mà bảo hộ long nhan.

Mặt trời mọc chừng được vài sào, đạo binh thấy xa khi nãy đã kéo tới ngoài Bắc-môn, rồi kêu mà nói rằng: Thái-tử dẹp loạn Phong-châu xong rồi, nên dẫn binh về triều phục mạng, trong thành mau mau khai môn mà nghinh tiếp.”

Tướng-sĩ giữ bắc-môn nghe nói chưng hửng, đã hết sợ mà lại mừng, nên lật-đật vào trước chánh-điện mà báo tin cho vua hay, song cửa thành cũng còn đóng chặt, chớ chưa chịu mở. Vua nghe tin Thái-tử Xương-Văn khải hoàn thì chẳng xiết nỗi mừng, nhưng mà trong lòng còn chút nghi ngại nên hỏi rằng: “Vậy mà có Cảnh-Thạc với Kiết-Lợi về cùng một lượt đó hay không ?”

Các quan tâu rằng: binh tướng ở ngoài thành vừa kêu nói như vậy thì lật-đật vào phi báo cho vua hay, chưa kịp hỏi cho cặn kẽ. Vua liền bước xuống ngai và đi với các quan ra bắc môn. Mã-Chiêu dẫn ít chục quân thị-vệ theo hộ giá.

Vua leo lên địch lầu đứng dòm ra ngoài thành, thấy mấy muôn binh đứng ngay hàng ngay ngũ, trước vòng binh thì Xương-Văn cỡi ngựa kim đứng giữa, còn Cảnh-Thạc với Kiết-Lợi mỗi người cỡi một con ngựa tía đứng hai bên. Vua xem rõ ràng, chẳng còn nghi ngại chi nữa, liền truyền lịnh khai thành mà tiếp rước.

Vua leo xuống địch lầu rồi trở vào trong chánh điện trước sân chầu mà chờ Xương-Văn, Cảnh-Thạc và Kiết-Lợi vào đặng tỏ lời khen ngợi.

Quân kéo vào thành được phân nửa rồi mới thấy Xương-Văn, Kiết-Lợi và Hoài-Nhơn vào. Ba người nầy tay cầm khí giới đi thẳng tới sân chầu, thấy Bình-vương mà cũng không xuống ngựa. Bình-vương lấy làm lạ, vừa muốn quở bỗng nghe Xương-Văn nạt lớn rằng: “Tướng-sĩ mau bắt trói phản thần lại cho ta nào.” Xương-Văn và nói và chỉ lưỡi gươm ngay mặt Bình-vương. Bình-vương sảng-sốt chưa kịp nháy mắt thì bỗng nghe một tiếng dạ vang trời, rồi thấy mấy ngàn quân sĩ ào tới rần rần.

Mã-Chiêu đứng núp sau lưng vua, liền rút gươm nhảy ra ngăn cãn. Bình-vương nhờ có quân hộ-vệ nên mới thoát chạy vào chánh-điện. Mã-Chiêu với mấy trăm lính hộ-vệ chống cự không nổi nên cũng thối lui vào chánh điện. Bình-vương lính quýnh không biết đường chạy, nên chui dưới ngai ngồi run lập-cập. Mã-Chiêu đứng trong cửa điện cầm gươm ngăn cản, quân sĩ của Xương-Văn xông vào bị giết rất nhiều. Giang-Hoài-Nhơn thấy quân dụ dự, sợ Bình-vương thoát khỏi, nên bươn bả xuống tới mà đốc sức. Hoài-Nhơn thấy Mã-Chiêu hâm-hở, mà mặt mày bộ trướng giống hệt Sầm-Bích, tưởng lầm người ấy là Sầm-Bích, không hiểu Sầm-Bích ở đâu lọt vào đó mà hộ giá cho Bình-vương, sợ tướng sĩ giết chết, nên hô lớn lên rằng: “Hết thảy áp vào bắt sống người ấy cho ta”.

Mấy ngàn tướng sĩ quăng khí giới áp vào một lượt, mấy người đứng trước bị Mã-Chiêu chém, song số đông quá, Mã-Chiêu không thể đối địch nổi nên phải quăng gươm đưa tay chịu trói.

Xương-Văn dắt một tốp tướng-sĩ khác xông vào chánh-điện, thấy Bình-vương ngồi trốn dưới ngai, run lập cập như người có cữ rét, thì động lòng thương xót, không nỡ làm hại, nên day mặt chỗ khác mà dạy tướng-sĩ trói, chớ không muốn ngó.

Quan quân canh giữ mấy mặt thành vừa nghe có loạn trước chánh-điện không biết việc lành dữ thể nào, rùn rùn kéo nhau mà chạy vào, kẻ bươn bả chạy vào, người mở cửa thành xông ra, lao nhao lố nhố xô lấn nhau lớp bị té, lớp bị đạp, nên chết rất đông. Người nào mở chạy ra ngoài thành thì bị Cảnh-Thạc chận lại bắt hết.

Người sau có đề thi bình-luận cử chỉ của Đỗ-Cảnh-Thạc như vầy:

Mang lốt đại-thần dễ lắm sao ?

Chữ trung là tiết bực anh-hào.

Không mòn không nhiễm tua bền chí,

Khi trắng khi đen khéo đổi màu !

Dầu nhớ người xưa tình nghĩa nặng,

Cũng thương bạn cũ đức tài cao.

Có đâu làm thói lăng nhăng thế,

Rày đó mai đây bợm cấm rào.

HỒI THỨ BA MƯƠI MỐT

------------

Xương-Văn sợ loạn tạm lên ngôi,

Xương-Cấp nghe tin mừng trở bước.

Giang-hoài-Nhơn dạy dắt Mã-Chiêu đem ra, nhìn kỹ lại thì không phải Sầm-Bích. Hoài-Nhơn giận Mã-Chiêu hâm hở cứu Bình-vương, chém giết quân-sĩ rất nhiều, nên dạy đem ra ngoài thành mà chém. Xương-Văn nói rằng: Mã-Chiêu là quân hộ-vệ của Bình-vương; tự nhiên nó phải tận tâm cứu chúa; nếu giết nó thì ngày sau ai dám liều mình cứu chúa nữa. Xương-Văn cãn không cho chém Mã-Chiêu và dạy đem giam vào ngục, đợi ngày sau sẽ nghị tội.

Đỗ-Cảnh-Thạc nghe đã bắt được Bình-vương rồi, và thấy quân trong thành mở cửa hàng đầu, không chống cự chi hết, nên kéo binh nhập thành, Cảnh-Thạc đến chánh-điện thấy Xương-Văn, Kiết-Lợi, Hoài-Nhơn cùng các quan văn võ đồng tựu đủ mặt, bèn làm lễ Xương-Văn rồi nói rằng: “Xin Điện-hạ lên ngôi đặng cho bá quan làm lễ triều yết.”

Xương-Văn lắc đầu đáp rằng: “Đỗ-quốc-công phân như vậy sao phải. Vả cái ngôi nầy là ngôi của Nhứt-điện; tuy ta có công thâu phục xã-tắc lại được mặc dầu, song ta không lẽ vì cái công ấy mà cướp ngôi của anh ta. Vậy để ta cho người đi tìm anh ta mà rước về triều rồi bá quan sẽ tôn anh ta lên ngôi.”

Bá quan nhơn dịp ấy mới tỏ sự Lữ-Đường, Lý-Khuê, Thủ-Thiệp giấy binh Tế-Giang, còn Xương-Cấp thì đề binh Đằng-châu hai mặt đều đánh lấy châu quận, quyết về kinh-đô phục-nghiệp, Bình-vương lo sợ nên đã sai Triệu-Hùng đi cản binh Tế-Giang, còn Lâm-Hổ đi cản binh Đằng-châu, Xương-Văn nghe nói chẳng xiết nỗi mừng, liền ngó Cảnh-Thạc với Kiết-Lợi mà phân rằng: “Nếu vậy thì là may lắm. Nhưng mà Nhứt-điện với chư trấn chưa biết thắng bại lẽ nào. Vậy phiền Dương-tướng-công dẫn 5 ngàn binh ra mặt Đằng-châu mà tiếp chiến với Nhứt-điện rồi rước luôn về kinh, còn Giang Ngự-sử thì cũng dẫn 5 ngàn binh ra mặt Tế-Giang mà trợ chiến cho chư trấn. Ta đợi Nhứt-điện về đến triều rồi sẽ làm lễ tôn-vương.”

Đỗ-Cảnh-Thạc với Giang-Hoài-Nhơn đáp rằng: “Một ngày không có vua thì trong nước không yên tịnh. Vậy xin Điện-hạ phải tạm lên ngôi chấp chánh đặng thâu-phục dân tâm, chớ nếu Điện-hạ đợi chờ thì sợ chẳng khỏi kinh-thành sanh biến.”

Xương-Văn ý không muốn chịu, nhưng vì bá-quan nói quá nên mới tạm lên ngôi, xưng hiệu Nam-Tấn-vương, rồi sai Kiết-Lợi đem binh đi tiếp Xương-Cấp và sai Hoài-Nhơn đem binh đi tiếp bọn Lữ-Đường.

Lữ-Đường, Lý-Khuê với Thủ-Thiệp ở Tế-Giang kéo binh nhắm kinh-đô tấn phát. Các quận huyện không dám đối địch nên phải phi báo về triều. Binh Lữ-Đường với hai tướng kia đi còn chừng nửa ngày nữa thì tới Cổ-Loa thành, bỗng gặp Triệu-Hùng dẫn binh triều ra ngăn cản. Hai bên liệt bày trận thế, rồi giáp chiến với nhau gần nửa ngày, bọn Lữ-Đường binh ít hơn, liệu thắng không nổi, nên sục lại dựa mé rừng mà đóng. Qua bữa sau hai bên đánh nhau nữa. Lữ-Đường với Thủ-Thiệp đương cự với Triệu-Hùng, Lý-Khuê liền dẫn bổn bộ binh lén kéo đi trong rừng, vòng phía sau rồi xông ra mà đánh. Triệu-Hùng thấy thế nguy hiểm, sợ bị vây, nên rút binh nhắm hướng tây mà chạy, Lữ-Đường, Lý-Khuê với Thủ-Thiệp xua quân rượt theo, tưởng đã thắng trận, chẳng dè Triệu-Hùng trá bại chạy chừng một dậm, rồi đốc quân trở lại hỗn chiến với ba tướng. Binh của Triệu-Hùng đông hơn, nên ngăn cản binh ba trấn tới không nổi. Lữ-Đường túng thế phãi tạm đình chiến đặng lo mưu mà phá giặc.

Chiến đấu luôn hai ngày, hai bên quân sĩ đều mệt mỏi, nên Triệu-Hùng cũng tạm đình chiến cho binh nghỉ. Cách hai ngày Triệu-Hùng thấy binh khỏe rồi mới dẫn đến trước trại của ba tướng nghịch mà khêu chiến, Lý-Khuê cỡi ngựa dẫn binh xông ra gặp Triệu-Hùng, hai tướng đánh nhau gần 20 hiệp chưa phân thắng bại. Lý-Khuê thối về vòng binh mà yễm trận, cho Lữ-Đường ra thay thế.

Lữ-Đường với Triệu-Hùng đang giao chiến với nhau, bỗng thấy phía đông nam bụi bay tối trời, có một đạo binh đương kéo tới. Lý-Khuê tưởng là binh triều sai qua tiếp chiến với Triệu-Hùng nên biểu Thủ-Thiệp dẫn binh ngăn cản, hỏi lại mới hay là binh của Giang-Hoài-Nhơn đến tiếp ứng chư trấn.

Thủ-Thiệp liền hiệp với Hoài-Nhơn rồi xua quân nhắm giữa vòng binh của Triệu-Hùng mà xông vào, làm cho binh Triệu-Hùng đại loạn.

Triệu-Hùng sợ thất nên lật đật quay về mà cứu, Lữ-Đường với Lý-Khuê rượt theo, hai tướng xông vào một lượt đánh Triệu-Hùng rớt xuống ngựa. Lữ-Đường bắt trói Triệu-Hùng, còn Lý-Khuê với Thủ-Thiệp và Hoài-Nhơn vây bắt quân sĩ. Một muôn binh của Triệu-Hùng thấy chủ tướng bị bắt thì kinh hãi, không dám chống cự nữa, bó tay hàng đầu hết.

Hoài-Nhơn đã tỏ sự Xương-Văn đã thâu đoạt Cổ-Loa và bắt giam Bình-vương cho ba tướng hay. Lữ-Đường, Lý-Khuê và Thủ-Thiệp nghe tin lấy làm mừng rỡ, liền kéo binh thẳng riết tới kinh thành đặng yết kiến Nam-Tấn-vương.

Nam-Tấn-vương nghe tin Hoài-Nhơn đi tiếp ba trấn, đánh bắt được Triệu-Hùng rồi dẫn nhau về kinh thì trong lòng hớn hở, liền ra chánh điện rồi đòi mấy tướng vào. Vua phủ-ủy chư trấn, dạy đem Triệu-Hùng hạ ngục, rồi khuyên ba tổng trấn tạm ở triều ít ngày mà chờ Nhứt-Điện đến đặng hội diện.

Đã biết những người theo phò tá Xương-Văn như là Giang-hoài-Nhơn, Đỗ-Cảnh-Thạc, Dương-Kiết-Lợi thảy đều cho Xương-Văn làm vua đặng họ kể đại công mà lãnh quyền cao lộc trọng. Tuy mấy người ấy không có bụng ghét Xương-Cấp, nhưng mà nếu Xương-Cấp làm vua thì họ có công gì. Bởi họ có ý riêng như vậy nên họ mới ép Xương-Văn xưng Nam-Tấn-vương.

Còn Xương-Văn thiệt tình kính mến anh, không có lòng muốn đoạt ngôi của anh chút nào, nhưng vì bị chư tướng nói nghe hữu lý nên phải tạm lên ngôi đỡ mà chờ anh, Xương-Văn trông đợi hoài không thấy binh của Xương-Cấp đến mà cũng không thấy Kiết-Lợi về, nên ngày đêm thổn-thức ăn ngủ không được.

Vả đường từ Đằng-châu lên Cổ-loa-thành thì xa, Sầm-Bích lãnh tiền đạo đi đến đâu lại còn phải chiêu-an bá-tánh, khuyến dụ thân hào, nên đi lâu hơn đạo binh mặt Tế-Giang. Đi được nửa đường Sầm-Bích nghe quân thám thính về báo rằng: triều đình sai Lâm-Hổ đem một muôn binh ra chống cự, binh triều ra đã gần tới rồi. Sầm-Bích tuy không sợ tài lược của Lâm-Hổ, song nghĩ mình có một ngàn rưỡi binh, nó có tới một muôn, dầu mình có giỏi hơn cũng khó mà thắng nó được, nên tạm đình binh dựa triền núi Thổ-Sơn rồi sai Sài-Tấn trở lại đại đội mà báo tin cho Xương-Cấp hay.

Xương-Cấp được tin thì lo sợ, nên dạy Lương-chánh-Tôn xua quân riết tới đặng có tiếp ứng với Sầm-Bích.

Lâm-Hổ dẫn binh vừa tới Thổ-Sơn nghe Sầm-Bích có một ngàn rưỡi binh thì trong bụng khinh khi, nên phân binh mà vây, tính bắt Sầm-Bích, Sầm-Bích đợi Lâm-Hổ chia binh mà vây xong rồi mới dẫn quân xuống núi phá vây.

Lâm-Hổ có binh nhiều mà trí ít, theo chiến pháp sự chia binh mà vây là một mưu hiểm nghèo, bởi vì phân binh ra bốn mặt thì tự nhiên thế lực suy giảm, mà mỗi mặt phải có đủ tướng gìn giữ thì mới bắt được giặc. Lâm-Hổ cầm binh đi đánh Sầm-Bích, tài Lâm-Hổ thua tài Sầm-Bích rất nhiều, dầu Sầm-Bích nhắm ngay chỗ Lâm-Hổ gìn giữ mà ra Lâm-Hổ cũng không cãn nổi, huống chi là mấy bộ tướng khác của Lâm-Hổ cản sao được. Bởi vậy Lâm-Hổ vây rồi, Sầm-Bích phá vây mà ra coi dễ như chơi.

Lâm-Hổ nghe Sầm-Bích đánh vẹt quân mà ra khỏi trùng vi, thì nổi giận, mà lại sợ Sầm-Bích chạy khỏi, nên giục ngựa theo cãn Sầm-Bích. Hai tướng gặp nhau, Lâm-Hổ nạt lớn rằng: “Năm trước ta đã để cho mi thoát khỏi tay ta một lần rồi, bây giờ mi tính đến đây mà nạp mình hay sao ?”

Sầm-Bích nghe tiếng tự cao thì tức cười, không thèm trả lời, cứ cầm gươm xông vào mà đánh. Hai tướng giao phuông được mười hiệp, Sầm-Bích càng đánh sức càng bội thêm hoài, Lâm-Hổ liệu thế cự không nổi nên quất ngựa mà chạy, Đào-Quan theo trợ chiến với Sầm-Bích thấy Lâm-Hổ bỏ chạy liền giơ cung lấp tên bắn một mũi trúng sau ót, Lâm-Hổ ngã lăn xuống ngựa, kế Mai-tử-Phục giục ngựa chạy tới chém lấy đầu đem dưng cho Sầm-Bích.

Sầm-Bích còn xua binh mà đánh với binh của Lâm-Hổ, bỗng đại đội của Xương-Cấp kéo tới, Lương-chánh-Tôn đốc quân xông vào tiếp chiến. Binh triều thấy tướng soái đã tử trận mà lại thấy có binh tiếp ứng nữa, thì chẳng còn lòng nào quyết chiến, nên kéo nhau mà chạy, tốp lên núi, tốp vào rừng. Sầm-Bích với Chánh-Tôn xua binh đuổi theo chém giết được mấy trăm người, còn bao nhiêu thì bó tay đầu hàng hết.

Xương-Cấp mới xuất binh mà đã được đại thắng thì trong lòng chẳng xiết nỗi mừng, nên tỏ lời khen ngợi Sầm-Bích cùng tướng-sĩ rồi truyền lịnh tấn binh riết vào thành đô. Binh đi được ít dậm, bỗng có thám-tử về báo rằng: có đạo binh ước chừng một muôn, có Kiết-Lợi làm chánh tướng, ở trong kinh đô kéo ra, đội ngũ chỉnh tề, oai phuông lẫm liệt. Xương-Cấp cả kinh liền hội Sầm-Bích với Chánh-Tôn mà thương nghị. Sầm-Bích sắc mặt như thường, chẳng có chút lo sợ, thung dung thưa rằng: “Đả biết Kiết-Lợi là đại tướng song người đã già rồi, mà người có dõng chớ không có mưu nên chẳng đủ lo sợ. Đã vậy mà hôm nọ tôi có một ngàn rưỡi binh, còn Lâm-Hổ có một muôn, tôi còn giết nó được thay, huống chi nay binh Đằng-châu có tới 5 ngàn, lại có binh mới đầu kể gần một muôn nữa, thế lực như vậy lo chi không thắng nổi Dương-kiết-Lợi được.”

Sầm-Bích liền truyền lịnh đồn binh chia ra làm ba đạo, Xương-Cấp đóng ở giữa, còn Sầm-Bích với Chánh-Tôn thì đóng hai bên, chờ binh Kiết-Lợi kéo tới sẽ giao chiến.

Dương-kiết-Lợi vâng lịnh Nam-Tấn-vương là Xương-Văn, dẫn binh ra mặt Đằng-châu mà tiếp chiến và rước Xương-Cấp về triều. Đi dọc đường gặp binh của Lâm-Hổ bại trận trốn chạy về kinh, Kiết-Lợi đón bắt rồi hỏi mới hay Lâm-Hổ tử trận. Kiết-Lợi đốc quân riết tới đặng nghinh-tiếp Xương-Cấp. Khi thấy đạo binh của Xương-Cấp đóng phía trước, Kiết-Lợi bèn dạy dừng binh hạ trại, rồi một mình cỡi ngựa tía, mang đại đao, nhắm ngay trại của Xương-Cấp mà đi vào.

Quân sĩ thấy tướng giặc xâm xâm đi vào thì ngăn cản không cho tới. Kiết-Lợi bèn nói rằng: “Bây hãy mau vào trung-quân thưa cùng Thái-tử rằng: có ta là Dương-Kiết-Lợi xin vào trại ra mắt ngài.”

Xương-Cấp nghe quân vào báo như vậy thì lấy làm kỳ, liền cho đòi Sầm-Bích với Chánh-Tôn đến trung-quân nghị sự. Sầm-Bích thưa rằng: “Kiết-Lợi nhứt thân, nhứt mã đến trước trại, dầu có lập kế gian cũng không làm gì được. Vậy xin Điện-hạ lên ngựa ra đó coi Kiết-Lợi muốn tỏ đều chi.”

Xương-Cấp nghe lời mới cỡi ngựa đi với Sầm-Bích và Chánh-Tôn ra trước trại. Dương-Kiết-Lợi thấy Thái-tử Xương-Cấp cỡi ngựa kim, mình mặc giáp trắng, đầu vấn khăn trắng, tướng mạo ôn-hòa mà oai phuông lẫm liệt, thì vòng tay thi lễ và nói rằng: “Cách biệt nhau đã 5 năm, ngày nay mới thấy mặt. Đã vậy mà còn mắc vương mạng tại thân nên không trọng lễ được, vậy xin Điện-hạ thứ tội.”

Xương-Cấp liếc ngó Kiết-Lợi rồi cười gằn mà hỏi rằng: “Tiểu điệc cũng kính chào quốc-cựu, Quốc-cựu phò tá Bình-vương chẳng biết năm nay đã thăng tới chức chi, xin cho tiểu điệc biết đặng xưng hô cho khỏi thất lễ ?”

Kiết-Lợi nghe mấy lời cay đắng thì hổ thẹn, nên cúi mặt xuống rồi nói nhỏ nhỏ rằng:

- Lão ngồi chức đại Nguyên-Nhung.

- Cha chả là vinh-vang ! Thưa đại Nguyên-Nhung chẳng hay đại Nguyên-Nhung giựt ngôi của anh em tôi giùm cho An-trí-công rồi mà cũng chưa vừa ý, nay còn quyết đem binh ra đây mà bắt tôi nữa hay chăng?

- Không. Lão ra đây là vâng lịnh Nam-tấn-vương ra đặng tiếp chiến với Điện-hạ mà trừ Lâm-Hổ rồi rước Điện-hạ về triều chớ.

Xương-Cấp nghe nói chưng hửng, nên ngó ngay Kiết-Lợi mà hỏi rằng:

- Nam-Tấn-vuơng là ai mà sai Nguyên-Nhung đi tiếp chiến với tôi ?´

- Nam-Tấn-vương là Nhị Điện-hạ Xương-Văn. Người nhờ có lão với Cảnh-Thạc, Hoài-Nhơn phò tá, nên bắt Bình-Vương hạ ngục rồi tức vị xưng vương. Việc nội loạn đã dẹp yên rồi nên sai lão dẫn binh ra tiếp Điện-hạ.

Xương-Cấp nghe mấy lời nửa mừng nửa nghi, nên ngó Sầm-Bích, ý muốn hỏi Sầm-Bích coi việc xảy ra như vậy bây giờ phải liệu lẽ nào, Sầm-Bích hội ý liền bước tới phân rằng: “Thưa Điện-hạ, mấy năm nay Điện-hạ phiêu lưu lao khổ, nay trốn đến núi nầy, mai vào nơi thành nọ, ấy là ý Điện-hạ mong trừ loạn thần ngụy đảng mà thâu phục giang sơn. Nay Điện-hạ cầm binh quyết về kinh mà tranh ngôi với Bình-Vương, lại nghe Nhị Điện-hạ đã bắt giam Ngụy chúa và lên ngôi cửu ngũ rồi, ấy là một đều may, vì Điện-hạ khỏi thất công mà giang-sơn lại trở về cho nhà Ngô như cũ. Vậy xin Điện-hạ mời Dương Nguyên-Nhung vào trại mà tiếp đãi rồi định kế hồi trào, kẻo bá quan chờ đợi.”

Xương-Cấp gật đầu rồi mời Kiết-Lợi đi theo vào trại. Vào trung-quân phân ngôi tân-chủ an tọa rồi, Xương-Cấp mới hỏi Dương-Kiết-Lợi coi Xương-Văn lập mưu thế nào mà phế Bình-Vương, còn Kiết-Lợi với Cảnh-Thạc ngày trước phò tá Bình-Vương mà sao bây giờ lại đổi lòng trợ giúp Xương-Văn, Dương-Kiết-Lợi kể hết đầu đuôi mọi việc lại cho Xương-Cấp nghe. Xương-Cấp khen mừng chẳng xiết, khen là khen em có trí có mưu, còn mừng là mừng em đã phục hồi cơ nghiệp.

Kiết-Lợi lại nói tiếp rằng: “Khi bắt Bình-Vương mà giam vào Lãnh-cung rồi, bá quan khuyên Nhị Điện-hạ phải tức vị xưng vương đặng bình phục trong triều, chiêu an ngoài ải. Nhị-Điện không chịu, nói rằng nếu xưng vương thì chẳng khỏi mang tiếng đoạt ngôi của anh. Bá quan theo phân giải hoài, cực chẳng đả phải tạm xưng vương đặng chờ rước Điện-hạ về rồi sẽ nhường ngôi lại. Vậy xin Điện-hạ tấn binh hồi trào cho gắp, kẻo Nhị-Điện trông đợi.”

Xương-Cấp ngồi suy nghĩ một hồi lâu rồi nói rằng: “Ngày nay cơ nghiệp của tiên-vương, Nhị-Điện đã thâu phục được rồi, công ấy là công của Nhị-Điện chớ tôi chẳng có công gì. Đã biết ngày trước phụ-vương tôi phong chức Thái-tử cho tôi mặc dầu, nhưng mà khi phụ-vương tôi thăng-hà rồi, cơ nghiệp tan nát hết, hai anh em tôi phân rẽ, dày thân gió bụi, gởi bước chông gai, từ ấy đến nay chẳng biết ai là Thái-tử. Hai anh em tôi vì tiếc cơ nghiệp của tiên vương, nên em ở trong triều, anh ở ngoài trấn, mỗi người đều lo mưu tính kế mà phục hổi xã tắc giang-sơn. Nay trời khiến cho em tôi thành công, thì tôi phải để cho nó hưởng, chớ lẽ nào mà tôi lại về mà cướp công của nó. Huống chi em tôi nó nhỏ mà còn biết nghĩa nên dụ-dự không làm vua, phận tôi là lớn, há tôi đành về mà giành ngôi của nó hay sao. Vậy xin Nguyên-Nhung về triều mà tâu lại Tấn-vương làm vua cũng vậy, mà tôi làm vua cũng vậy, miễn là cơ nghiệp của Ngô-vương khai sáng ngày nay trở lại cho con cháu nhà Ngô thì tôi đã vui mừng rồi chẳng còn mong chi nữa”.

Kiết-Lợi vâng lịnh đi rước Xương-Cấp, sợ không thành công về triều có tội, nên theo năn nỉ hoài mà Xương-Cấp chặt dạ không chịu tấn binh. Sầm-Bích nghe lời Xương-Cấp nói lời nào cũng thiệt nhơn nghĩa, nên không dám xen vào can gián. Kiết-Lợi nói hoài đến ba ngày cũng không được, túng thế phải từ biệt dẫn binh trở về kinh phục mạng.

Khi Kiết-Lợi đi rồi thì Xương-Cấp dạy Sầm-Bích với Chánh-Tôn quày lại Đằng-châu.

HỒI THỨ BA MƯƠI HAI

------------

Sợ bất nghĩa, Nam Tấn-vương phế vị

Cảm thâm tình, Ngô-Xương-Cấp hồi triều

Xương-Cấp dẫn binh trở về Đằng-châu vào ra mắt Phạm-Bạch-Hổ, rồi thuật hết mọi việc trong triều lại cho Bạch-Hổ nghe, và cũng tỏ sự mình định nhường ngôi cho Xương-Văn. Bạch-Hổ khen Xương-Cấp có tình thương em mà lại có khiếu quân tử, song nghĩ em xưng vương, anh xưng thần thì trái luân-lý, sợ dân tâm xao động, nên khuyên Xương-Cấp hãy về kinh mà kế vị cho Ngô-vương, chẳng nên dần dà ở ngoài ải.

Xương-Cấp đáp rằng: “Tuy mấy năm nay tôi tận tâm lo phục nghiệp, song vì trời khiến cho em tôi thành công, nếu tôi về triều mà giành ngôi của em tôi thì tôi trái ý trời đất. Tướng quân có lòng giùm giúp tôi thì tôi cảm ơn, mà ơn ấy để kiếp sau tôi sẽ tài bồi, chớ kiếp nầy chắc là tôi không đền đáp được.”

Xương-Cấp giao hết mấy ngàn binh lại cho Bạch-Hổ, tính dắt Kiên-Trinh và Lữ-hà-Mai lên núi Trà-Hương mai danh ẩn tích và vui thú lâm-sơn. Xương-Cấp kêu Sầm-Bích mà nói rằng: “Mấy năm nay tướng-quân theo ta gian-nan đáo để, lao khổ vô cùng. Vả tướng-quân là đứng anh hùng, vậy tướng-quân phải lo lập công danh, trước hiển đạt tông môn, sau giữ gìn võ trụ. Nay em ta đã làm vua rồi vậy để ta viết một bức thơ cho tướng quân cầm về triều và dẫn hết môn đệ theo đặng nó xét công lao của tướng-quân mà gia phong quyền tước cho tướng quân và mấy người môn-đệ”.

Sầm-Bích cùng cả bọn dân làng Thường-Phú nghe mấy lời thảy đều động lòng rơi lụy, ai cũng quyết theo Xương-Cấp mà thôi chớ không chịu tách đi về triều đặng hưởng vinh-hoa phú-quý. Xương-Cấp thấy tình dan-díu cũng động lòng, nên giã từ Bạch-Hổ rồi dắt Sầm-Bích, Kiên-Trinh cùng hết thảy bọn dân Thường-Phú lên núi Trà-Hương. Bạch-Hổ đã cạn lời can-gián mà không được, nên phải lau giọt lụy đưa Xương-Cấp ra khỏi cửa thành.

Xương-Cấp lên núi Trà-Hương, bèn dạy thủ hạ đốn cây lượm lá đặng tu bổ trại lên ngày trước lại mà ở. Rồi đó bọn thủ hạ phân nhau, kẻ đi săn, người cày ruộng, kẻ cuốc đất, người trồng dưa. Xương-Cấp với Kiên-Trinh cũng đội nón lá, mặc áo vải đi tỉa đậu trồng khoai như mấy người dân làng kia vậy. Người ngoài nếu ai lạc bước vào núi Trà-Hương thấy công cuộc nầy, dầu mắt ngọc đi nữa cũng không dè kẻ anh hùng người nghĩa sĩ, kẻ tiết liệt, người mình rồng mà đành chôn thân danh nơi chốn thâm-sơn, không chịu dựa bệ vàng đặng hưởng mùi phú quý.

Sự Xương-Cấp ẩn-dật nơi núi Trà-Hương đã yên rồi, vậy phải nhắc qua sự Xương-Văn đương ở tại kinh đô mà trông tin Nhứt-Điện.

Xương-Văn sai Kiết-Lợi dẫn binh đi tiếp chiến và rước Xương-Cấp rồi, thì ngày đêm đợi trông ăn nằm không được, vì anh em cách mặt đã trót 5 năm nên muốn tương hội cho mau đặng phỉ tình hoài-vọng.

Dương-kiết-Lợi dẫn binh trở về kinh đô vào chầu Nam-Tấn-vương mà tâu rằng: Nhứt-Điện đã lui binh về Đằng-châu, không chịu nhập triều. Nam-Tấn-vương nghe rõ anh không chịu về triều thì trong lòng lấy làm buồn bực, bèn quở trách Kiết-Lợi hoặc tỏ lời vô ý làm cho Nhứt-Điện phiền lòng hoặc năn nỉ không tận tâm nên Nhứt-Điện mới trở bước.

Kiết-Lợi mới đem hết mọi việc, gặp Nhứt-Điện chỗ nào, nói với Nhứt-Điện lời chi, rồi Nhứt-Điện đối đáp lẽ nào mà tâu rõ ràng lại cho Nam-Tấn-vương nghe. Nam-Tấn-vương nghe rõ đầu đuôi rồi thì rơi lụy, chân bước xuống ngai mà phán rằng: “Ta biết rồi, tại ta nghe lời bá quan mà xưng vương tức-vị, nên Nhứt-Điện mới phiền, không chịu về triều. Ta lỗi với Nhứt-Điện nhiều lắm, vậy ta phải đích thân đi tìm Nhứt-Điện mà chịu lỗi rồi rước Nhứt-Điện về mà đặt lên ngôi cửu ngũ mới phải, chớ anh ta mà hờn ta thì ta ngồi ngôi quốc vương cũng chẳng vui gì. Vậy xin bá quan bỉnh quyền nhiếp-chánh thế cho ta, đặng ta có đi tìm Nhứt-Điện.”

Bá quan nghe mấy lời thì chưng hửng đứng nhìn nhau không tâu chi được. Giang-Hoài-Nhơn thấy tình thảo thuận của Nam-Tấn-vương thì cũng cảm động, song gượng gạo quì trước điện mà tâu rằng: “Lúc nầy là lúc vừa mới oán cựu nghinh tân, dân tâm chưa an, quốc chánh chưa định, nếu Bệ-hạ bỏ ngai-vàng mà đi tìm Nhứt-Điện, hạ thần e chừng Bệ-hạ tìm được Nhứt-Điện rồi thì không còn ngai mà tôn. Vậy hạ thần xin Bê-hạ hãy yên lòng mà chấp chánh bỉnh quyền, để cho hạ thần thay mặt đi tìm thế cho Bệ-hạ. Hạ thần đối với Nhứt-Điện tuy nay là quân thần, song xưa có tình sư-đệ, hạ thần phân thì chắc Nhứt-Điện xiêu lòng.”

Nam-Tấn-vương dụ dự một hồi rồi lau mặt nước mắt mà phán rằng: “Nếu khanh đi thì xin khanh hảy hết lòng. Ta nói thiệt, nếu Nhứt-Điện hờn ta mà không chịu về triều đặng anh em gặp nhau, thì ta nguyện ta cũng bỏ cái ngôi báu nầy, chớ ta không chịu vì ngôi ấy mà chia lìa cốt nhục”.

Nam-Tấn-vương lại cậy Dương-kiết-Lợi đem xe giá lên chùa Thanh-Tâm-Tự mà nghinh tiếp Dương Thái-Hậu về triều. Hoài-Nhơn với Kiết-Lợi phụng mạng ra đi.

Hoài-Nhơn xuống tới Đằng-châu dạy quân vào thưa với Phạm-Bạch-Hổ rằng có quan Ngự-sử tại triều đến xin ra mắt ngài mà tỏ việc mật-nhiệm.

Quân nghe lời lật-đật vào báo, Bạch-Hổ tuy không biết Hoài-Nhơn là ai, song nghe nói muốn tỏ mật sự thì sợ trong triều có nội biến, nên lật-đật cho tiếp Hoài-Nhơn vào. Từ khi Xương-Cấp dẫn binh trở về Đằng-châu thuật việc Xương-Văn đã phục-nghiệp và đã xưng hiệu Nam-Tấn-vương thì Bạch-Hổ có ý trách Xương-Văn sao không chờ anh về đặng tôn anh lên ngôi cho hiệp-nghĩa, lại tự xưng vương hiệu mà đoạt ngôi của anh. Nay nghe lời Hoài-Nhơn tỏ lại rằng vì dân tâm náo động, bá quan sợ loạn nên mới ép Xương-Văn lên ngôi. Tuy Xương-Văn làm vua song làm tạm đặng chờ rước Xương-Cấp về mà thôi chớ không có ý đoạt ngôi. Xương-Văn nghe Xương-Cấp không chịu về thì khóc vùi, quyết bỏ ngôi đi tìm, nên Hoài-Nhơn phải lướt dặm đến Đằng-châu, xin Bạch-Hổ chỉ giùm coi Xương-Cấp trú ngụ nơi nào đặng tìm đến mà nghinh tiếp về triều cho Xương-Văn giao quyền cả.

Bạch-Hổ rõ tình Xương-Văn rồi thì tận tâm kính phục, liền dạy Lương-Chánh-Tôn dắt Hoài-Nhơn lên núi Trà-Hương mà tìm Thái-tử.

Lý-Hữu-Dư đương cuốc đất trồng khoai dưới núi thấy Chánh-Tôn dẫn một người lạ mặt lại có vài mươi quân tùy tùng, không biết có việc chi, lật đật quăng cuốc chạy riết lên núi mà tỏ lại cho Thái-tử hay trước. Vả núi Trà-Hương không cao cho lắm, nhưng đường lên quanh co hiểm trở nên đi lâu. Xương-Cấp nghe Hữu-Dư báo, liền sai Sầm-Bích ra đứng núp bụi cây mà dòm xuống coi Chánh-Tôn đi với ai. Sầm-Bích coi rõ là Giang-Hoài-Nhơn, rồi mới trở vào trại phân lại cho Xương-Cấp hay, Xương-Cấp nói rằng: “Chắc em ta lại cậy Hoài-Nhơn lên rước ta về nữa. Vậy tướng-quân hãy tiếp rước Hoài-Nhơn, để cho ta ẩn mặt, chớ Hoài-Nhơn với ta có tình sư-đệ, nếu cho gặp mặt, ta chối từ cũng khó, mà vâng lời cũng không nên.”

Xương-Cấp nói dứt lời liền bỏ đi vòng ra sau trại, rồi leo riết lên đảnh mà trốn. Hoài-Nhơn với Chánh-Tôn lên tới, Sầm-Bích ra tiếp rước, gặp Hoài-Nhơn mừng rỡ hết sức, Sầm-Bích kể hết mọi hoạn-nạn lại cho Hoài-Nhơn nghe rồi Hoài-Nhơn cũng tỏ hết các việc trong triều lại cho Sầm-Bích hiểu. Hoài-Nhơn hỏi thăm Thái-tử và thuật việc Xương-Văn sai mình đi tiếp rước về triều, Sầm-Bích nói rằng: “Thái-tử đã nhứt định không dự quốc-chánh, nên đã ẩn mặt, không muốn gặp vương-sứ.

Hoài-Nhơn ngước mặt lên trời mà than rằng: “Cuộc vinh hoa phú quí người đời ai cũng chuộng, mà hai Hoàng-tử thâu phục cơ-nghiệp của tiên-vương được rồi, em lại quyết nhường cho anh, anh cũng quyết nhường cho em, không ai chịu hưởng, tình thảo thuận như vầy xưa nay dễ có mấy ai! Nếu ta trở về triều mà không có Nhứt-Điện thì ta biết lấy lời chi mà khuyên giải Nam-Tấn-vương cho được”. Hoài-Nhơn than thở rồi cậy Sầm-Bích dắt đi tìm Xương-Cấp, Sầm-Bích cầm lòng không đậu nên phải trái lịnh Xương-Cấp mà dắt Hoài-Nhơn leo lên đảnh. Chẳng dè lên đến đó thì Thái-tử đã đi đâu mất, tìm kiếm hết sức không ra. Sầm-Bích sợ ác thú làm hại Thái-tử nên kêu hết môn-đệ mà biểu đi tìm. Môn-đệ tụ đủ mặt duy thiếu một mình Sài-Tấn, không ai biết đi đâu mà chỉ.

Sầm-Bích dắt Hoài-Nhơn đi giáp vòng núi, từ trên xuống dưới, từ trước ra sau mà không thấy mặt. Kiên-Trinh cũng lo sợ nên đốc Sầm-Bích càn núi mà tìm nữa. Chẳng dè, qua ngày sau, Sài-Tấn đem một bức thơ về trại mà trao cho Sầm-Bích. Thơ ấy là thơ của Xương-Cấp gởi cho Hoài-Nhơn khuyên Hoài-Nhơn hãy về triều phò tá Xương-Văn mà trị an thiên hạ. Xương-Cấp đã nhứt định nhường ngôi báu cho em, vì nó đã có công phục-nghiệp, đừng có tìm kiếm nữa vô ích.

Hoài-Nhơn đọc thơ động lòng giọt lụy tuôn dầm-dề, không biết nói sao nữa được nên phải từ biệt Sầm-Bích, rồi theo Chánh-Tôn xuống núi mà về.

Dương-Kiết-Lợi lên Thanh-Tâm-Tự nghinh tiếp Dương Thái-Hậu, thì Thái-hậu không chịu về, nói rằng chồng chết mình không bảo bọc con được, để cho em cướp ngôi của con đi, bây giờ con phục nghiệp được, về thấy con càng thêm hổ thẹn.

Nam-Tấn-vương rước Thái-hậu không được, đương buồn rầu, kế Hoài-Nhơn về triều tâu sự Xương-Cấp trốn lánh không chịu ra mặt thì Nam-Tấn-vương càng đau lòng xót dạ, nên ngửa mặt lên trời mà than rằng: “Kiếp trước ta có tội gì, mà trời đất khiến cho ta khổ não đến thế nầy! Ta thâu phục cơ nghiệp của tiên vương lại được, tưởng là may, té ra mẹ không thương, anh không tưởng, thế thì ta làm vua với ai mà ham.”

Nam-Tấn-vương ra chánh-điện, đòi bá quan văn võ vào chầu đủ mặt mà phán rằng: “Trong cơn náo động bá quan muốn cho ta bình định dân tâm nên tôn ta lên ngôi quốc-vương. Ta không cạn xét, tạm lãnh cầm quyền, làm cho Nhứt-Điện phiền, Thái hậu giận, nên không chịu về triều. Phận ta là con em, nếu để mẹ giận thì ta thất hiếu, để anh hờn thì ta thất kỉnh, người thất hiếu thất kỉnh chưa đáng làm dân, có đâu lại được làm vua. Vậy ta quyết mặc áo bô quần vải lên núi Trà-Hương mà tạ tội với Nhứt-Điện rồi rước Nhứt-Điện về nối ngôi cho tiên-vương mà trị an thiên hạ. Nhứt-Điện về triều rồi ta sẽ lên Thanh-Tâm-Tự mà thọ tội với Thái-hậu nữa. Ta xin Dương, Đỗ, nhị quốc-công tạm chấp chánh binh quyền thế cho ta, đặng ta rảnh mà đi rước Nhứt-Điện.”

Nam-Tấn-vương phân dứt lời, liền cởi áo mão để trên ngai vàng. Bá quan can gián hết sức không được, túng thế mới hội nghị rồi sai Giang-Hoài-Nhơn với Lữ-Đường dẫn 500 binh theo hộ giá, còn việc quốc chánh thì giao ho Cảnh-Thạc với Kiết-Lợi bỉnh cáng.

Xuống tới Đằng-châu, Nam-Tấn-vương muốn đi thẳng lên núi Trà-Hương. Hoài-Nhơn can gián nói rằng: “Nếu đi thẳng lên đó e sợ Nhứt-Điện ẩn mặt nữa, chi bằng vào thành Đằng-châu bàn tính với Bạch-Hổ coi dùng chước gì mà găp Nhứt-Điện cho được. Nam-Tấn-vương nghe lời hửu lý nên ghé thành Đằng-châu.

Phạm-bạch-Hổ nghe tin liền dẫn Lương-chánh-Tôn ra ngoài thành nghinh tiếp. Bạch-Hổ thấy Nam-Tấn-vương mặc áo bô quần vải thì trong lòng cảm động, mới tính để viết thơ rồi sai quân lên mời Thái-tử Xương-Cấp xuống thành, Thái-tử không dè đi xuống, tự nhiên anh em gặp nhau. Nam-Tấn-vương lắc đầu can rằng: “Nhứt-Điện thấy Hoài-Nhơn lên núi hôm nọ thì biết ý ta muốn nghinh tiếp rồi. Nếu tướng quân viết thơ mời, sợ Nhứt-Điện sanh nghi không chịu xuống. Mà ta đi đây là đi thọ tội, vậy ta phải bổn thân tìm lên núi chớ không lẽ ta để cho Nhứt-Điện đi xuống đây.”

Bạch-Hổ phân rằng sợ đi lên núi, Nhứt-Điện dòm thấy rồi ẩn mặt nữa thì làm sao mà gặp được. Nam-Tấn-vương đáp rằng: “Nếu Nhứt-Điện ẩn mặt thì ta ở luôn trên núi mà chờ cho gặp, thà là ta bỏ ngôi chớ ta không đành bỏ anh.”

Bạch-Hổ nghe lời quyết đoán là tại hiếu-nghĩa, trong lòng lấy làm kính phục, mới khuyên Nam-Tấn-vương thừa lúc ban đêm lén đi lên núi rồi kiếm bụi rậm mà núp, chờ Xương-Cấp đi ra thì nhảy ra mà chào, làm như vậy Xương-Cấp hết thế ẩn mặt được.

Nam-Tấn-vương y kế, qua bữa sau để Lữ-Đường với quân lính ở lại thành Đằng-châu, rồi cỡi ngựa đi với Hoài-Nhơn mà lên núi Trà-Hương không cho ai theo nữa hết. Đi gần đến núi, hai người buộc ngựa ngồi dựa mé rừng mà nghỉ, chờ trời tối rồi mới đi bộ lên núi. Đến đầu canh tư hai người lên tới trại của Xương-Cấp. Nam-Tấn-vương thấy trước trại phía bên tả có một lùn cây sum sê thạnh mậu, mới dắt Hoài-Nhơn vào đó mà núp. Trong mấy trại người ngủ im lìm, chỉ trên nhành cây gió thổi nhánh rung, với trong bụi cỏ dế ngâm véo vắc.

Trời vừa rựng sáng, bỗng thấy Nhứt-Điện vai vác một cái cuốc, ở trong trại giữa đi ra, sau lưng lại có một nàng mỹ-nữ đi theo, tay bưng một cái thúng, đi gần tới bụi rậm là chỗ Nam-Tấn-vương với Hoài-Nhơn núp đó, Nhứt-Điện mới lum khum cuốc đất, còn nàng mỹ-nữ ấy ngồi một bên mà coi. Hễ cuốc được một đường thì nàng bốc hột bắp đựng trong thúng mà rải dài theo đường ấy, trai cuốc mà sắc không mệt, gái gieo mà bộ nhắm hửu tình.

Nam-Tấn-vương ngồi trong bụi lén dòm, không biết nàng mỹ-nữ ấy là ai, song thấy tình dan díu, cảnh an nhàn thì nói thầm trong trí rằng: “Hay là Nhứt-Điện gặp tiên nên mới lánh tục.” Nam-Tấn-vương ngồi nhìn trân trối, tình thương anh lai-láng, lòng cám cảnh ngậm ngùi, quên chuyện mình quyết đi tìm mà rước anh về làm vua, đến nỗi Hoài-Nhơn sợ mất cơ hội tốt, phải lấy tay vỗ vai rồi chỉ Xương-Cấp, Nam-Tấn-vương lai-tỉnh mới chịu lén vạch lá bò lần ra.

Xương-Cấp mắc lui cui cuốc đất, lại bụi rậm ở phía sau lưng, nên không thấy chi hết. Nam-Tấn-vương với Hoài-Nhơn vừa ra khỏi bụi thì nàng mỹ-nữ ấy, là Lữ Kiên-Trinh ngó thấy liền hô lớn lên rằng: “Điện-hạ có hai người nào lạ mặt đây! Xương-Cấp chưa kịp day lại thì Nam-Tấn-vương đã chạy lại nắm tay, rồi nhìn anh mà khóc; Xương-Cấp cũng ngó em khóc òa, không kịp tính trốn lánh đi đâu nữa.

Kiên-Trinh không hiểu là ai nên đứng ngó trân trân, Giang-Hoài-Nhơn muốn để cho anh em bày tình dan díu, nên đi dang ra xa không nói chi hết.

Anh em khóc một hồi rồi Nam-Tấn-vương mới nói rằng: “Em tức vị xưng vương ấy là vì nghe lời quần thần quyền đỡ đặng an lòng bá tánh mà chờ rước anh về, chớ em có bụng nào đoạt ngôi của anh đâu mà anh hờn giận. Tuy vậy mà em cũng nhận việc em làm đó là phi nghĩa, nên bỏ ngôi đến đây mà thọ tội với anh. Xin anh nghĩ công nghiệp của phụ vương mà thứ tội cho em rồi theo em về triều đặng kế vị cho phụ-vương mà trị an trăm họ.”

Xương-Cấp lắc đầu đáp rằng: “Em lầm rồi! Em xưng vương là hiệp ý lắm, có chỗ nào bất nghĩa mà anh giận. Từ ngày phụ-vương thăng-hà cơ nghiệp tan tành, anh em rời rã, ai có công khôi phục giang sơn, mà rửa hờn cho trung thần, báo hiếu cho cha mẹ, thì người ấy làm vua. Trời giúp vận cho em thành công thì lý tự-nhiên em làm vua, chớ anh về mà giành với em như vậy sao phải. Anh mai danh ẩn tích nơi chốn thâm-sơn chẳng phải anh hờn giận chi em, ấy là anh muốn để ngôi cho em ngồi, đặng hiệp lòng trời, phỉ dạ người đó mà thôi. Vậy anh khuyên em hãy về triều mà lo nối cơ nghiệp cho phụ vương, đừng quyến luyến theo anh mà bại sự.”

Nam-Tấn-vương khóc rống lên, nói rằng: nếu anh không chịu về thì mình cũng bỏ ngôi mà ở đây với anh, chớ không nỡ làm vua mà xa anh lìa mẹ.

Sầm-Bích cùng mấy người đệ-tử nghe lộn-xộn nên trong trại lật đật chạy ra, ngó thấy Nam-Tấn-vương cùng Hoài-Nhơn thì cung tay làm lễ rồi mời hết vào trại. Nam-Tấn-vương với Hoài-Nhơn theo năn nỉ hoài, Sầm-Bích và Hà-Mai thấy vậy động lòng nên cũng giúp mà khuyên lơn nói riết Xương-Cấp cầm lòng không đậu, nên mới chịu theo em mà về triều.

Nam-Tấn-vương được lời thì mừng rỡ chẳng xiết, bèn hỏi nàng mỹ-nữ mình thấy hồi sớm mai đó là ai, Xương-Cấp đáp rằng: “Khi anh tỵ nạn đến Thường-Phú thôn, ở đậu tại nhà nàng rủi lâm bịnh trọng nhờ nàng nuôi dưỡng nên mới lành bịnh được. Anh cảm tình nên đã hứa hôn cùng nàng, đợi ngày nào thâu phục được giang-sơn, anh thưa lại với Thái-hậu rồi sẽ động phòng hoa chúc”

Nam-Tấn-vương nghe nói liền xin mời Kiên-Trinh ra cho mình làm lễ. Việc rồi hai anh em mới thuật chuyện tân-khổ của nhau lại cho nhau nghe, nói tới buồn thì khóc, nói đến hồi vui thì cười, coi bộ thương yêu nhau cũng như hồi còn nhỏ.

Qua ngày sau Xương-Cấp bỏ trại lều, khoai bắp, dắt hết cả bọn đi theo Nam-Tấn-vương mà xuống núi, xuống đến thành Đằng-châu, Bạch-Hổ, Lữ-Đường, Chánh-Tôn ra cửa nghinh tiếp vào yến ẩm vui chơi, rồi Lữ-Đường với Sầm-Bích dẫn binh hộ giá về Cổ-Loa thành.

Giang-Hoài-Nhơn về trước báo tin cho triều đình hay. Bá quan văn võ nghe Nam-Tấn-vương rước Nhứt-Điện về gần tới, thì dắt nhau ra ngoài thành mười dặm mà nghinh tiếp. Về đến triều hai anh em không tính tới việc tôn vương lại lo dắt nhau lên Thanh-Tâm-Tự mà rước Thái-hậu.

Dương Thái-hậu nghe hai con sum-hiệp mà lại khôi phục giang-sơn, rồi lên chùa mà rước, thì mừng rỡ hết sức, song mắt mù quáng không thấy được mặt con, chỉ ôm con mà khóc. Hai Hoàng-tử cũng khóc và khuyên Thái-hậu theo về triều. Thái-hậu nói rằng: em làm đều bất nghĩa mình can không được, bây giờ con đã phục nghiệp rồi, tuy vui mà cũng hổ thầm, nên nguyện ở luôn trên chùa mà niệm Phật, không muốn vào cung nữa.

Hai Hoàng-tử khóc lóc năn-nỉ quá, nói làm vua mà xa mẹ thì làm vua cũng chẳng ích gì, lại hứa sẽ cất chùa trong thành cho mẹ niệm hương tiện bước. Thái-hậu bất đắc dĩ phãi vừa lòng con mà về.

Về đến triều quần thần xin hãy làm lễ tôn vương đặng có truyền hịch cho chư trấn. Xương-Cấp không chịu làm vua, cứ nhường ngôi cho em, mà Xương-Văn cũng không chịu lên ngôi, cứ nhường lại cho anh, kẻ lấy cớ trưởng nam kế nghiệp, người lấy cớ phục-nghiệp thành công, hai anh em nhường cho nhau hoài. Dương-Thái-hậu không biết liệu lẽ nào, mới bày kế để giải lòng nghi kị của hai con, nên hội đủ mặt đình thần rồi phán rằng: “Nhà Ngô đã mất cơ nghiệp rồi, may nhờ sức bá quan vừa giúp nên mới thâu phục giang-sơn lại được. Nay hai Hoàng-tử cứ nhường ngôi cho nhau hoài, Nhứt-Điện nói nghe nhầm lý, mà Nhị-Điện nói nghe cũng phải nghĩa. Vả ngày trước tiên-vương đã nhứt định truyền ngôi cho Nhứt-Điện, vậy thì Nhứt-Điện phải noi tiên-vương mà lên ngôi. Song cái ngôi nầy đã mất rồi, may nhờ có sức Nhị-Điện mới thâu phục lại. Người có lời di chiếu, kẻ có sức thâu hồi, hai người cũng đều làm vua được hết. Vậy ta định cho hai Hoàng-tử phải lên ngôi hết cả hai, rồi chung lo với nhau mà bảo thủ sơn hà, sửa sang cơ nghiệp. Ý ta định như vậy, bá quan công nghị thử coi có nên chăng?”

Quần thần thấy hai Hoàng-tử vì tình vì nghĩa mà nhường ngôi cho nhau thì thảy đều kính phục, bởi vậy nghe Thái-hậu phân mấy lời ai cũng vui mừng nên áp quì trước sân chầu mà vưng lịnh.

Hai Hoàng-tử nghe Thái-hậu phán-đoán không dám cãi lời, lại thấy quần thần thuận tùng không nỡ trái ý, nên mới chịu lên ngôi. Nhứt-Điện mới nhơn dịp ấy mới quỳ mà tâu cho Thái-hậu rõ sự mình xiêu-lạc đến Thường-Phú thôn đã có hứa hôn cùng Lữ-kiên-Trinh, rồi từ ấy cực khổ cũng nhờ nhau, hoạn nạn cũng theo nhau, tuy Kiên-Trinh là gái thôn quê, song lòng tiết nghĩa, chí phò nguy dầu gái công hầu tưởng cũng không sánh kịp.

Thái-hậu nghe tâu trong lòng lấy làm mừng rỡ, bèn truyền lịnh cho Lữ-kiên-Trinh vào bái yết. Bá quan thấy Kiên-Trinh y phục tầm thường mà dung nhan tợ tiên-nga ai cũng đều khen ngợi. Kiên-Trinh bái yết Thái-Hậu rồi đi theo Thái-Hậu vào cung.

Quần thần chọn ngày tốt cho hai Hoàng-tử tức vị xưng vương. Xương-Cấp xưng hiệu là Thiên-sách-vương, còn Xương-Văn để hiệu cũ là Nam-Tấn-vương, làm hai cái ngai vàng để giữa chánh điện. Hễ khi đại triều thì Thiên-sách-vương ngồi bên tay mặt, còn Nam-Tấn-vương ngồi bên tay trái.

Hai vua làm lễ cúng tế trời đất và vào Thái miếu cúng tế tổ tiên rồi lâm đại triều cho quần thần làm lễ bái yết. Hai vua nghĩ tình Bình-Vương là mẫu cựu không nỡ xử trảm, nên xá tội, song giáng chức cho làm Trương-dương-công.

Triệu-Hùng làm tướng bất trung mà khi dẫn ra giữa triều nghị tội lại lạy hai vua mà xin nhiêu mạng. Hai vua nghĩ vì người đã bất trung mà lại bất dõng, dầu sống cũng chẳng ích gì, nên hạ lịnh đem ra pháp trường xử trảm. Bá quan không ai can giáng một lời chi hết.

Còn Mã-Chiêu khi dẫn ra, Sầm-Bích thấy tướng mạo giống mình như khuông đúc, thì kêu môn-đệ mà hỏi nhỏ rằng: “Mã-Chiêu hình dạng giống ta thiệt, hèn chi Phạm-tướng quân ngày trước nhìn lầm cũng phải”

Thiên-sách-vương nghe tên Mã-Chiêu liền nhớ sự nó ám hại Bạch-Hổ làm cho Sầm-Bích phải bị bắt thì nổi giận nên truyền lịnh đem chém. Mã-Chiêu sắc mặt như thường chẳng có chút chi sợ sệt. Nam-Tấn-vương thấy bèn can Thiên-sách-vương rằng:

“Đả biết Mã-Chiêu có tội, nhưng mà nó thiệt là dõng-sĩ, làm tôi Bình-Vương thì hết lòng phò chúa, trước đã liều thân cứu chúa, nay thấy chết mà không buồn. Người như vậy cũng đáng khen, vậy xin vương huynh phóng xả đặng tỏ lòng yêu kẻ trung nghĩa”

Thiên-sách-vương nhậm lời nên phóng xả Mã-Chiêu cho về làm dân.

Định tội xong rồi hai vua mới nghị thưởng công. Thiên-sách-vương phong cho Lữ-kiên-Trinh làm chức vương-hậu, phong cho Sầm-Bích làm chức đại tướng quân lãnh quản suất thành đô chư dinh, phong cho Hà-Mai với Hà-Liễu làm chức Đô-úy, phong cho Đào-Quan, Sài-Tấn, Huỳnh-Kiệm, Mai-tử-Phục, Lý-hữu-Dư, Lê-Khương và Hồ-Lũy làm chức tổng binh, phong cho Giang-Hoài-Nhơn Giáng-nghị đại-phu, còn bá quan văn võ khác mỗi người đều được thăng lên một cấp hết thảy.

Quần thần đều quì bái mạng tạ ơn, rồi Lữ-Đường, Lý-Khuê với Thủ-Thiệp dẫn binh ai lui về trấn nấy.

Hai vua lo cất tại trong thành một cảnh chùa rất xinh đẹp, rồi đúc Phật rước hòa thượng vào ở đặng cho Thái-hậu niệm hương cho tiện.

Thiên-sách-vương nhờ tình dân làng Thường-Phú hậu đãi mình khi trước, nên định miễn sưu thuế cho dân làng ấy, lại sai người đem vàng bạc lên mà tu bổ chùa Linh-Sơn cho tử tế.

Nước An nam khai sáng đã hơn ba ngàn năm trước, nhưng mà đến nhà Ngô mới thấy người trong nước được lên ngôi quốc-vương. Người viết truyện đến đây thì phải dứt, song trong lòng còn cảm-xúc, nên đề thêm một bài thi sau nầy:

Trời Nam sao chói rạng đêm xuân,

Hết vận bỉ rồi tới vận hưng.

Tôi chúa tái bồi nền võ-trụ,

Quan dân se chấp mối kinh-luân.

Trai không để hổ râu mày phận,

Gái cũng lo đòi tiết liệt thân.

Hiếu để trung trinh đà vẹn vẻ,

Nước non vững đặt nghĩ thêm mừng

CHUNG

1 Hồi Hồ: bây giờ là Cẩm-Khê, thuộc trong tỉnh Phú-Thọ (Bắc-Kỳ)

2 Phong-Châu: bây giờ là Bạch-Hạc, thuộc tỉnh Vĩnh-Yên (Bắc-Kỳ)